BAKI, AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Türkiyənin ərazi sularında keçirilən və bir neçə gün davam edən “Dostluq dənizi-2025” adlı Misir-Türkiyə birgə dəniz təlimləri başa çatıb. Bu addım iki ölkə arasında hərbi koordinasiyanı gücləndirsə də, müşahidəçilərə görə, İsrail başda olmaqla bəzi qonşu dövlətlərdə narahatlıq yaradıb.
Misir ordusunun rəsmi sözçüsü açıqlamasında bildirib ki, təlimlərin məqsədi “ikili imkanlardan maksimum faydalanmaq və müxtəlif təhlükələrə qarşı dəniz əməliyyatlarının qorunması üsullarında təcrübə mübadiləsi aparmaq” olub. Onun sözlərinə görə, təlimlər çərçivəsində əməliyyat konsepsiyalarının birləşdirilməsi üçün çoxsaylı seminarlar keçirilib, hər iki ölkənin xüsusi qüvvələri müxtəlif silahlardan atışlar icra edib, helikopterlərin gəmilər üzərində mübadiləsi aparılıb, şübhəli gəmilərin yoxlanılması, həmçinin dənizdə təchizat tapşırıqları həyata keçirilib.
İsraildə və regionda narahatlıq
Təlimlərlə eyni vaxtda İsrail mediasında, xüsusilə də “Maariv” qəzetində narahatlıq ifadə olunub. Qəzet yazıb ki, Misir və Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlıq “regional münasibətlərdə və təhlükəsizlikdə mümkün dəyişikliklərə işarə edir” və bu, “Türkiyənin Suriyada Bəşşar Əsəd rejiminin zəifləməsindən sonra Yaxın Şərqdə mərkəzi oyunçu kimi mövqeyini möhkəmləndirməyə çalışmasının bir hissəsidir”.
Bu arada, İsrailin Kiprə üçün üçüncü “Barak MX” hava hücumundan müdafiə sistemini təhvil verdiyi barədə xəbərlər Türkiyədə müzakirələrə səbəb olub və gələcəkdə Ankaranın Nikosiya ilə toqquşma ehtimalı mövzusu gündəmə gəlib.
Müşahidəçilər hesab edirlər ki, Kipr və Yunanıstan da tarixi gərginliklər səbəbindən təlimlərdən narahatdır, lakin bu narahatlığın Misirin hər iki ölkə ilə münasibətlərinə mənfi təsir göstərəcəyi gözlənilmir. Əksinə, Qahirə gələcəkdə Ankara ilə dialoqda vasitəçi rolunu oynaya bilər.
Türkiyənin mövqeyi: “Məqsəd heç bir ölkəni hədəfləmək deyil”
Türkiyə Müdafiə Nazirliyi cümə axşamı açıqlama yayaraq bildirib ki, Misirlə Aralıq dənizində keçirilən fəaliyyətlər “heç bir üçüncü ölkəyə qarşı yönəlməyib” və Ankaranın məqsədi Aralıq dənizini sülh dənizinə çevirməkdir.
Misir ordusunun sözçüsü də təlimlərin başa çatması ilə bağlı bəyanatında vurğulayıb: “Təlim hərbi əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi və Misir Silahlı Qüvvələrinin qardaş və dost ölkələrin orduları ilə birgə fəaliyyət qabiliyyətinin artırılması məqsədi daşıyır.”
İsrail baş nazir Benyamin Netanyahunun dəfələrlə işlətdiyi “Böyük İsrail” anlayışı həm Qahirə, həm də Ankaranın maraqlarına zidd hesab olunur. Misir hökuməti bu ifadələrlə bağlı İsraildən rəsmi izahat tələb edib. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan isə bildirib ki, “İsrail bölgə ölkələrinin hesabına genişlənərək ‘Böyük İsrail’i yaratmağa çalışır.”
Tarixən bu ifadə 1967-ci ilin “Altıgünlük müharibəsi”ndən sonra Şərqi Qüds, İordan çayının qərb sahili, Qəzza, Sinay və Colan yüksəkliklərini əhatə edən ərazilərə istinad etmək üçün istifadə olunmuşdu.