#Şərqi Qüds

İsrailin İordan çayının qərb sahilində yollar, yaşayış məntəqələri, keçidlər və divarlar üzərindən apardığı siyasət fələstinlilərin ərazi daxilində hərəkət imkanlarını getdikcə məhdudlaşdırır. Məlumata görə, xüsusilə Şərqi Qüds yaxınlığında həyata keçirilən layihələr Fələstin şəhər və kəndlərini bir-birindən ayıran yeni məkan quruluşunun formalaşmasına səbəb olur. Əl-İzəriyyə ilə Əz-Zəim arasında planlaşdırılan “Həyat toxuması yolu” buna nümunədir. Layihə üçün 2025-ci ildə 335 milyon şekel vəsait ayrılıb və yolun Fələstin nəqliyyatını Maale Adumim yaşayış məntəqəsindən uzaqlaşdırması nəzərdə tutulur.

Böyük Britaniyanın dövlət naziri Stiven Dauti İsrailin Qələndiya Təlim Mərkəzini ələ keçirməsini pisləyib. Mərkəz işğal altındakı Şərqi Qüdsdə yerləşir. Dauti İsrailin bu addımını qəbuledilməz adlandırıb. O, mərkəzin uzun illər fələstinli qaçqınlara təhsil imkanları yaratdığını bildirib. Britaniyalı nazir BMT obyektlərinin toxunulmazlığının qorunmasını tələb edib. O, İsraili üzərinə düşən öhdəliklərə əməl etməyə çağırıb. Dauti BMT-yə məxsus obyektlərə hörmət göstərilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Hadisə BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlər üzrə Agentliyinin də etirazına səbəb olub.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstinli Qaçqınlara Yardım Agentliyi İsrailin Qələndiya Təlim Mərkəzinə basqınını pisləyib. Agentlik mərkəzin beynəlxalq hüquqla qorunan BMT obyekti olduğunu bildirib. Qurum onun obyektlərinin fəaliyyətinə müdaxilənin BMT-nin üzərinə düşən vəzifələrin yerinə yetirilməsinə mane olduğunu vurğulayıb. Bəyanat İsrail rəsmilərinin mərkəzin ələ keçirildiyini açıqlamasından sonra yayılıb. Qələndiya Təlim Mərkəzi İordan çayının qərb sahilində yaşayan fələstinli qaçqınlara xidmət göstərir. Agentlik BMT obyektlərinin icazəsiz daxilolmalardan qorunmasını tələb edib. Beynəlxalq ictimaiyyət Qələndiya Təlim Mərkəzinin toxunulmazlığını təmin etmək üçün dərhal hərəkətə keçməyə çağırılıb. Eyni çağırış işğal altındakı Şərqi Qüdsdə yerləşən digər BMT obyektlərinə də şamil edilib.

İsrail hökuməti E1 layihəsi çərçivəsində 1200-dən çox mənzilin tikintisi üçün müsabiqə elan edib. Layihə Maale Adumim və digər İsrail yaşayış məntəqələrini işğal altındakı Şərqi Qüdslə əlaqələndirməyi nəzərdə tutur. E1-in həyata keçirilməsi İordan çayının qərb sahilinin ərazi bütövlüyünə ciddi təsir göstərə bilər. Layihə beynəlxalq ictimaiyyətin geniş etirazına səbəb olub. Buna baxmayaraq, İsrailin sağçı siyasi qüvvələrinin bu tənqidlərdən seçki kampaniyasında istifadə edə biləcəyi bildirilir. Netanyahu xarici tənqidləri İsrailə qarşı təzyiq kimi təqdim etməklə sağçı seçiciləri səfərbər edə bilər. Betsalel Smotriç üçün də E1 layihəsi seçki kampaniyasının əsas mövzularından birinə çevrilə bilər. İsraildə parlament seçkilərinin oktyabrın 27-də keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Körfəz Əməkdaşlıq Şurası İsrailin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində yaşayış məntəqələrini genişləndirməsini pisləyib. KƏŞ-in baş katibi Casim Məhəmməd əl-Budeyvi E1 layihəsinin irəli aparılmasına etiraz edib. O, bu addımların beynəlxalq legitimliyə açıq çağırış olduğunu bildirib. KƏŞ hesab edir ki, məskunlaşmaların genişləndirilməsi Fələstin xalqının hüquqlarını pozur. Əl-Budeyvi bunun sülh perspektivlərinə və müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılması səylərinə zərbə vurduğunu deyib. O, beynəlxalq ictimaiyyəti İsrailin məskunlaşma siyasətinin qarşısını almağa çağırıb. KƏŞ Fələstin ərazilərinin coğrafi və demoqrafik vəziyyətinin dəyişdirilməsinə qarşı olduğunu vurğulayıb. Təşkilat 1967-ci il sərhədləri əsasında, paytaxtı Şərqi Qüds olan müstəqil Fələstin dövlətinə dəstəyini bir daha təsdiqləyib.

Fələstin rəhbərliyinin vitse-prezidenti Hüseyn əl-Şeyx İsrailin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində qanunsuz yaşayış məntəqələrində hüquq-mühafizə səlahiyyətlərini polisə vermək qərarını pisləyib. O, bu addımın İsrail qanunlarının işğal olunmuş ərazilərə tətbiqinə xidmət etdiyini bildirib. Əl-Şeyx qərarı Fələstin torpaqlarının qanunsuz ilhaqını möhkəmləndirmək cəhdi kimi qiymətləndirib. İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats İsrail ordusuna bu səlahiyyətlərin polisə verilməsi ilə bağlı plan hazırlanmasını tapşırıb. Fələstin rəhbərliyi beynəlxalq ictimaiyyəti qərarın qarşısını almağa çağırıb. Xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının məsələ ilə bağlı tədbir görməsinin vacibliyi vurğulanıb. İordan çayının qərb sahilindəki İsrail yaşayış məntəqələri beynəlxalq hüquq baxımından qanunsuz hesab olunur. Qərar İsrailin işğal altındakı ərazilərdə nəzarətinin genişləndirilməsi ilə bağlı mübahisələri daha da kəskinləşdirə bilər.

Ərəb Dövlətləri Liqası israilli məskunlaşanların Əl-Əqsa məscidi ərazisinə daxil olmasını pisləyib. Baş katib Nəbil Fəhmi hadisəni müqəddəs məkanın toxunulmazlığının pozulması kimi qiymətləndirib. O, İsrail hökumətini baş verənlərə görə məsuliyyət daşımaqda ittiham edib. Ərəb Dövlətləri Liqası beynəlxalq ictimaiyyəti Fələstin xalqının və müqəddəs məkanların qorunması üçün tədbirlər görməyə çağırıb. Xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurasından təcili addımlar atılması tələb olunub. Əl-Əqsa məscidi ərazisində mövcud tarixi qaydalara əsasən, qeyri-müsəlmanların dini ayin keçirməsi nəzərdə tutulmur. Əl-Əqsa müsəlmanlar üçün İslamın üçüncü ən müqəddəs məkanıdır. Ərazinin yəhudilik üçün də müqəddəs olması buradakı vəziyyəti son dərəcə həssas edir.

UNICEF İordan çayının qərb sahilində uşaqların vəziyyəti ilə bağlı yeni məlumat açıqlayıb. Təşkilat 2024-cü ilin yanvarından bəri 174 fələstinli uşağın öldürüldüyünü bildirib. Həmin dövrdə 1 500-dən çox uşağın yaralandığı qeyd olunub. UNICEF bəzi uşaqların təhlükə yaratmadığı hallarda da atəşə məruz qaldığını bildirib. Hazırda yüzlərlə fələstinli uşaq İsrail hərbi həbsində saxlanılır. Təşkilat uşaqların hüquqlarının qorunmasına çağırıb.

İsrail ordusu Qalandiya qaçqın düşərgəsində keçirdiyi reyd zamanı fələstinli Kifah Həmədi saxlayıb. WAFA-nın məlumatına görə, hərbçilər onun evinə basqın edərək ailə üzvlərinə zor tətbiq edib və qadını həbs ediblər. Ayağı sınıq olan Kifah Həməd məktəbdə təhsil məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərir. Saxlanılma düşərgədə aparılan genişmiqyaslı əməliyyat fonunda baş verib.

Pakistanın xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefon danışığı aparıb. Tərəflər regional və beynəlxalq məsələləri, həmçinin Şərqi Qüdsdəki vəziyyəti müzakirə ediblər. Danışıq zamanı İshaq Dar Abbas Əraqçini ilk fürsətdə Pakistana səfərə dəvət edib. Bu barədə Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb. Telefon danışığının digər detalları açıqlanmayıb. Tərəflər diplomatik təmasları davam etdirirlər.

İsrail qüvvələri işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində keçirilən reydlər zamanı azı 66 fələstinlini saxlayıb. Ən geniş əməliyyat Tal kəndində baş tutub və burada 30 nəfər saxlanılıb. Digər saxlanılmalar Ramallah, Cenin, Hebron, Beytləhm və Tulkərm bölgələrində həyata keçirilib. Şərqi Qüds yaxınlığındakı Əl-İzariyyə qəsəbəsində də bir nəfər saxlanılıb. Saxlanılan şəxslərə qarşı irəli sürülən ittihamlar açıqlanmayıb. İsrail tərəfi əməliyyatlarla bağlı hələlik rəsmi mövqe bildirməyib. Məlumat Wafa xəbər agentliyinə istinadən yayılıb.