Mavritaniyanın silahlı sələfi qruplaşmaları ilə rəftarda tətbiq etdiyi yanaşma tək bir xətt üzrə getməmiş, əksinə, dolanbaclı və əhatəli bir trayektoriya izləmişdir. Bu proses ilkin olaraq müdafiə ilə başlamış, daha sonra hücum və qabaqlayıcı çəkindirmə mərhələsinə keçmiş, sonda isə dialoq və anlaşmaların imzalanması ilə nəticələnmişdir. Mavritaniya təcrübəsinin əhəmiyyəti Misir, Səudiyyə Ərəbistanı və Liviya təcrübələri ilə müqayisə edildikdə daha aydın görünür; çünki Mavritaniya təhlükəsizlik çəkindiriciliyi, intellektual dialoq və sosial inteqrasiyanı birləşdirən kompleks yanaşma daxilinə dialoqu uğurla daxil edə bilmişdir.
#Misir
Misir və İtaliyanın xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı keçirilib. Bədr Əbdülati və Antonio Tayani Yaxın Şərqdəki son hadisələri müzakirə ediblər. Tərəflər regional gərginliyin azaldılmasının vacibliyini vurğulayıblar. Nazirlər vəziyyətin daha da kəskinləşməsinin qarşısının alınmasına çağırıblar. Regional təhlükəsizliyin qorunması əsas məsələlərdən biri kimi göstərilib. Dəniz yollarında təhlükəsizliyin təmin edilməsinin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanıb. Misir və İtaliya gəmilərin sərbəst hərəkətinin qorunmasını vacib hesab edir. Danışıq bölgədə diplomatik səylərin intensivləşdiyi bir vaxtda baş tutub.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi müsəlman ölkələrini fikir ayrılıqlarını kənara qoymağa çağırıb. O, müsəlman dünyasının böyük dövlətlərin “həddindən artıq tələblərinə” qarşı birlikdə dayanmalı olduğunu bildirib. Əraqçi Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, Türkiyə və Pakistanı müsəlman dünyasının böyük ailəsinin üzvləri adlandırıb. İranlı nazir bəzi İslam ölkələri ilə ciddi fikir ayrılıqlarının olduğunu etiraf edib. Bununla belə, həmin ziddiyyətlərin əməkdaşlığa mane olmamalı olduğunu vurğulayıb. Əraqçi İranın müsəlman dünyasında birlik siyasətini davam etdirəcəyini bildirib. O, son münaqişə zamanı İran xalqının 40 gün ərzində müqavimət göstərdiyini qeyd edib. Nazir bunun müsəlman dünyası üçün “böyük dərs” olduğunu iddia edib.
ABŞ Misirin “Banque Misr” bankının BƏƏ-dəki bölmələrinə qarşı İranla maliyyə əlaqələrinə görə tədbirlər görür. ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent qərarın İrana qarşı iqtisadi təzyiq siyasətinin tərkib hissəsi olduğunu bildirib. Vaşinqton bankın BƏƏ-dəki bölmələrinin İranla əlaqəli maliyyə əməliyyatlarında iştirak etdiyini iddia edir. ABŞ Maliyyə Nazirliyinə görə, 2024-cü ilin yanvarından 2026-cı ilin iyununa qədər təxminən 1,8 milyard dollarlıq şübhəli əməliyyat həyata keçirilib. Bu əməliyyatların 103 şirkətlə əlaqəli olduğu bildirilir. ABŞ həmin bölmələrin Amerika maliyyə qurumlarındakı müxbir bank xidmətlərinə çıxışını dayandırmağa çalışır. Bessent bankların İranla maliyyə əlaqələrini davam etdirməmələri barədə əvvəlcədən xəbərdar edildiyini bildirib. Vaşinqton İranın dünya maliyyə sisteminə çıxış imkanlarını daha da məhdudlaşdırmağı qarşıya məqsəd qoyub.
Qəzza zolağının yenidən qurulması üçün 7 milyard dollar maliyyə vəsaitinin ayrılacağı vəd edilib. Nikolay Mladenov Milli Komitənin yaxın zamanda bölgədə vəzifələrinin icrasına başlayacağına ümid etdiyini bildirib. O, Qətər, Misir və Türkiyənin HƏMAS ilə razılaşmanın irəlilədilməsində mühüm rol oynadığını qeyd edib. Bu ölkələrin diplomatik səylərinin razılaşmanın inkişafına töhfə verdiyi vurğulanıb. Mladenov Qəzzaya daxil olan humanitar yardımın artırılması istiqamətində də danışıqların aparıldığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İsrail tərəfi ilə bu məsələ üzrə müzakirələr müsbət istiqamətdə irəliləyir. 7 milyard dolların hansı ölkələr və qurumlar tərəfindən ayrılacağı barədə təfərrüat açıqlanmayıb. Vəsaitin Qəzzanın yenidən qurulmasında hansı sahələrə yönəldiləcəyi də hələlik məlum deyil.
Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülati və Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov telefon danışığı aparıblar. Tərəflər Yaxın Şərqdəki son vəziyyəti müzakirə ediblər. Danışıqlarda Hörmüz boğazında baş verən hadisələrə xüsusi diqqət ayrılıb. İran və Omanın boğazda müvəqqəti dəniz dəhlizi yaratmaq təklifi də nəzərdən keçirilib. Təşəbbüs gəmilərin təhlükəsiz hərəkətinin təmin olunmasına yönəlib. İran və Oman məsələ ilə bağlı danışıqları davam etdirirlər. Misir və Rusiya nazirləri ikitərəfli münasibətlərin inkişafını da müzakirə ediblər. Telefon danışığı Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik fəallığın artdığı bir vaxta təsadüf edib.
Misir və İran xarici işlər nazirləri bölgədəki vəziyyəti telefonla müzakirə ediblər. Bədr Əbdülati və Abbas Əraqçi əsas diqqəti gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş diplomatik səylərə ayırıblar. Tərəflər Oman ilə İran arasındakı danışıqların davam etdirilməsi məsələsinə toxunublar. ABŞ–İran anlaşma memorandumunun icrasının bərpası da müzakirə olunub. Məqsəd tərəflərin müxtəlif narahatlıqlarını nəzərə alan hərtərəfli və davamlı razılaşmaya nail olmaqdır. Misir diplomatik səylərin daha da intensivləşdirilməsinə çağırıb. Qahirə dinc anlaşmaların bölgədə təhlükəsizliyin bərpasına kömək edəcəyini bildirir. Danışıqlar ABŞ–İran münasibətlərində diplomatik yolun yenidən açılması səyləri fonunda aparılıb.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Səudiyyə Ərəbistanı və Misirdən olan həmkarları ilə regional məsələləri müzakirə edib. Danışıqlarda Səudiyyə Ərəbistanını şahzadə Feysəl bin Fərhan Al Səud təmsil edib. Misir tərəfdən müzakirələrdə xarici işlər naziri Bədr Əbdülati iştirak edib. Tərəflər Suriyadakı son hadisələr barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Qəzza üzrə sülh planının gedişi də müzakirə olunub. Nazirlər Hörmüz boğazındakı mövcud vəziyyəti nəzərdən keçiriblər. Fidan üç ölkənin bölgədə sülh və rifahın təmin edilməsində maraqlı olduğunu bildirib. O, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin əməkdaşlıq və əlaqələndirməni gücləndirməyə davam edəcəyini vurğulayıb.
Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülati strateji dəniz yollarında sərbəst hərəkətə qarşı təhdidlərin qəbuledilməz olduğunu bildirib. O, heç bir ölkənin Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmiçiliyə mane olmamalı olduğunu vurğulayıb. Nazir Qırmızı dənizdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin edilməsinin vacibliyini qeyd edib. Əbdülati dəniz yollarına qarşı təhdidləri regional və beynəlxalq təhlükəsizliyə birbaşa təhlükə adlandırıb. Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyət beynəlxalq təchizat zəncirlərinə mənfi təsir göstərir. Strateji su yollarındakı maneələr dünya ticarətinə də ciddi təsir edə bilər. Misir bütün boğazlarda sərbəst gəmiçiliyin beynəlxalq qaydalara uyğun qorunmasını istəyir. Qahirə dəniz təhlükəsizliyinin təmin edilməsini regional sabitlik üçün mühüm hesab edir.
Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani Hörmüz boğazında “şantaja” son qoymağa çağırıb. O, boğazda gəmilərin hərəkətinin müharibədən əvvəlki vəziyyətə qaytarılmasını istəyib. Qətər rəsmisi heç bir münaqişə tərəfinin Hörmüz boğazından digər tərəfə təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, müharibənin ağır nəticələri yalnız Körfəz bölgəsi ilə məhdudlaşmayıb. Qarşıdurmanın dünyanın digər bölgələrinə də təsir göstərdiyi vurğulanıb. Doha Hörmüz boğazında gəmilərin sərbəst və təhlükəsiz hərəkətinin təmin edilməsini istəyir. Qətər boğazdakı gəmiçiliyə qarşı təhdidləri və yaradılan maneələri pisləyib. Şeyx Məhəmməd vəziyyətin müharibədən əvvəlki qaydaya qaytarılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Qətər və Misirin yüksək vəzifəli rəsmiləri Əl-Ələmeyn şəhərində görüşüblər. Görüş Qətər–Misir Birgə Ali Komitəsinin yeddinci hazırlıq toplantısı çərçivəsində keçirilib. Qətər nümayəndə heyətinə Nayif əl-İmadi rəhbərlik edib. Misir tərəfinə isə İhab Fəhmi başçılıq edib. Tərəflər regional və beynəlxalq məsələlər üzrə davamlı məsləhətləşmələri yüksək qiymətləndiriblər. Bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində birgə səylərin davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Doha və Qahirə bölgədə sabitliyin və davamlı sülhün təmin olunmasına tərəfdar olduqlarını bildiriblər. Birgə Ali Komitənin rəsmi iclasının cümə axşamı keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Misir Futbol Federasiyası Mərakeşdə təşkil olunan Qadınlar arasında Afrika Millətlər Kubokunda qeydə alınan uğursuz nəticələrin ardınca Məhəmməd Kamalın rəhbərlik etdiyi qadın yığmasının məşqçilər heyətini istefaya göndərdiyini açıqlayıb. Qurum eyni zamanda ölkədə qadın futbolunun inkişafı üçün uzunmüddətli strateji planın hazırlanacağını təsdiqləyib.