#Qəzza

Məqalə müəllifi Məhəmməd Mənsur Benyamin Netanyahunun ABŞ tərəfindən hazırlanan Qəzza planını rədd etməsini tənqid edib. O, bu qərarın sülh prosesini təhlükə altına aldığını bildirib. Məqalədə qeyd olunur ki, plan HƏMAS-ın tərksilah olunması və İsrail qüvvələrinin mərhələli geri çəkilməsini nəzərdə tutur. Müəllif İsrailin atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq hücumları davam etdirdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, İsrail Qəzza zolağının böyük hissəsinə hərbi nəzarəti saxlayır. Məqalədə Netanyahunun seçkilər öncəsi diplomatik prosesi çətinləşdirdiyi qeyd olunur. Müəllif hesab edir ki, İsrailin mövqeyi atəşkəsin tamamilə pozulmasına səbəb ola bilər. Yazıda bu vəziyyətin Qəzzada müharibənin uzanması riskini artırdığı vurğulanır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə dəymiş zərər və insan itkilərinə görə məsuliyyət daşımalı olduğunu bildirib. O, İranın Livan, Suriya, Yəmən və Qəzzadakı fəaliyyətlərini nümunə göstərib. Tramp daha əvvəl ABŞ-nin də İrandan təzminat tələb edəcəyini açıqlamışdı. Bu açıqlama İranın ABŞ və İsraildən müharibə nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etməsindən sonra verilib. ABŞ prezidenti məsələni gələcək danışıqlarda gündəmə gətirmək niyyətində olduğunu bildirib. Tehran isə Vaşinqton və Təl-Əvivin əməliyyatlarına görə ödəniş tələb edir. Qarşılıqlı ittihamlar iki ölkə arasında gərginliyi artırır. Kompensasiya məsələsi gələcək diplomatik danışıqlarda əsas mövzulardan birinə çevrilə bilər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Almaniya və Pakistan həmkarları ilə telefon danışığı keçirib. Əraqçi Almaniyanın xarici işlər naziri İohann Vadeful ilə regional və beynəlxalq məsələləri müzakirə edib. Danışıq Almaniyanın Donald Trampın Qəzza planına münasibət bildirməsindən sonra baş tutub. Berlin həmin planın HƏMAS-ın tərksilahına yol aça biləcəyini açıqlayıb. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu isə planı rədd edib. Əraqçi Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Darla da danışıqlar aparıb. Tərəflər İran-Oman danışıqlarının gedişini və Pakistan-Səudiyyə Ərəbistanı-Türkiyə müdafiə sazişini müzakirə ediblər.

BMT ekspertləri Qəzza zolağı və İordan çayının qərb sahilində insan hüquqları vəziyyətinin ağırlaşdığını açıqlayıblar. Onlar iyul ayında fələstinli mülki şəxslərə qarşı hücumların artdığını bildiriblər. Ekspertlər Qəzzada zorakılığın davam etdiyini və təhlükəsiz ərazinin qalmadığını iddia ediblər. Onların məlumatına görə, iyul ayında İsrail qüvvələrinin əməliyyatları nəticəsində azı 160 fələstinli öldürülüb. İordan çayının qərb sahilində isə iyul ayında azı 14 fələstinlinin öldürüldüyü bildirilib. BMT ekspertləri məskunlaşanların zorakılıqlarının artmasını da tənqid ediblər. Onlar 2024-cü il Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin qərarına istinad edərək beynəlxalq hüquqa əməl olunmasının vacibliyini vurğulayıblar.

Almaniya hökuməti Donald Trampın Qəzza planını HƏMAS-ın tərksilahına doğru addım kimi qiymətləndirib. Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi planın mürəkkəb olduğunu və fikir ayrılıqlarının gözlənilən sayıldığını bildirib. Nazirliyin sözçüsü Benyamin Netanyahunun planı rədd etməsinə münasibət bildirərək belə proseslərdə çoxlu açıq sualların olduğunu qeyd edib. Berlin Qəzza məsələsində davamlı həll yolunun tapılmasının vacibliyini vurğulayıb. Almaniya hesab edir ki, plan HƏMAS-ın silahlı fəaliyyətinin dayandırılması istiqamətində imkan yarada bilər. Bununla belə, planın həyata keçirilməsi üçün tərəflər arasında razılaşmaların əldə olunması tələb olunur. Almaniya diplomatik səylərin davam etdirilməsini dəstəkləyir. Qəzza planı ilə bağlı müzakirələr beynəlxalq səviyyədə davam edir.

Qəzza hökumətinin Media Ofisi İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun Donald Trampın 15 maddəlik planını rədd etməsini tənqid edib. Qurum bunun vasitəçilərin səylərinə zərbə vurduğunu bildirib. Bəyanatda İsrailin gərginliyin azaldılması yolunu əngəllədiyi iddia olunub. Qəzza Media Ofisi humanitar böhranın daha da ağırlaşdığını qeyd edib. Fələstinli qrupların danışıqlarda məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirdiyi bildirilib. Qurum tərəflərin daha çox qan tökülməsinin qarşısını almağa çalışdığını vurğulayıb. Beynəlxalq ictimaiyyət və BMT İsrail hökumətinə təzyiq göstərməyə çağırılıb. Bəyanatda hərbi əməliyyatların dayandırılması və razılaşdırılmış şərtlərin həyata keçirilməsi tələb olunub.

Jurnalist Antoni Lövenşteyn ABŞ-nin Qəzza sülh planı ilə bağlı İsrailə daha çox təzyiq göstərə biləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton yardımları dayandırmaq, hərbi dəstəyi azaltmaq və beynəlxalq təşkilatlarda mövqeyini dəyişmək imkanına malikdir. Lövenşteyn ABŞ-nin bu vasitələrdən istifadə etmədiyini iddia edib. O, bunun səbəbini Donald Tramp və onun komandasında olan şəxslərin fələstinlilərə münasibəti ilə əlaqələndirib. Jurnalist Tramp, Cared Kuşner və Stiven Millerin fələstinliləri bərabər görmədiyini iddia edib. Onun fikrincə, Qəzza sülh planının qarşılaşdığı əsas problem də budur. Lövenşteynin açıqlaması ABŞ-nin İsrail-Fələstin məsələsindəki siyasəti ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

UNICEF-in məlumatına görə, 2025-ci ilin oktyabrında qüvvəyə minən atəşkəsdən sonra Qəzzada 300 gün ərzində azı 300 uşaq həlak olub. Təşkilat bu göstəricinin hər gün orta hesabla bir uşağın öldüyünü göstərdiyini bildirib. UNICEF uşaqların təhlükəli və antisanitar şəraitdə yaşadıqlarını, kəskin qidalanma çatışmazlığı və xəstəliklərlə üzləşdiklərini vurğulayıb. Qurum beynəlxalq ictimaiyyəti uşaqların müdafiəsi və humanitar yardımın artırılması üçün təcili addımlar atmağa çağırıb.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Ankarada keçirdiyi mətbuat konfransında İsrailin Qərb Sahili, Qüds və Qəzzadakı hərəkətlərini tənqid edib. O bildirib ki, İsrailin sülh planına baxmayaraq hücumlarını davam etdirməsi Baş nazir Benyamin Netanyahunun sülh istəmədiyini göstərir. Fidan Türkiyənin bölgədə atəşkəsin qorunması və diplomatik həll yolunun dəstəklənməsi mövqeyini bir daha vurğulayıb.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, son 24 saat ərzində İsrailin hücumları nəticəsində bir nəfər ölüb, beş nəfər yaralanıb. Bununla, 2025-ci ilin oktyabrındakı atəşkəsdən sonra ölənlərin sayı 1 254-ə, yaralananların sayı isə 4 121-ə çatıb. Nazirliyin açıqlamasına əsasən, 2023-cü ilin oktyabrından bəri həlak olanların ümumi sayı 73 382, yaralananların sayı isə 174 236 nəfər təşkil edir. Bölgədə humanitar vəziyyətin ağır olaraq qaldığı vurğulanır.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, İordaniya, İndoneziya, Pakistan, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin xarici işlər nazirləri Qəzza zolağında İsrailin davam edən əməliyyatları ilə bağlı birgə bəyanat yayıblar. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, nazirlər Qəzza zolağında davam edən hadisələrlə bağlı ortaq mövqelərini ifadə edərək vəziyyətin daha da gərginləşməsindən narahat olduqlarını bildiriblər

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian HƏMAS rəhbərliyi ilə telefon danışığında Tehranın Qəzza danışıqlarında Fələstin tərəfinin qəbul edəcəyi bütün qərarları dəstəkləyəcəyini bildirib. Bu açıqlama Donald Trampın HƏMAS-ın silahsızlanmağa razılaşdığı barədə iddiasından sonra verilib. İsrail HƏMAS tam silahsızlaşdırılmadan Qəzzadan çıxmayacağını bildirir, HƏMAS isə İsrail qoşunlarının tam geri çəkilməsini əsas şərt kimi irəli sürür. Baş nazir Benyamin Netanyahu isə Trampın planını qəbul etmədiklərini açıqlayıb.