11 fevral 1979-cu ildə İran inqilabının qələbəsinin elan edilməsindən bir həftə sonra Tehrandan bütün dünyaya tarixi fotoşəkil yayılacaqdı. Bu şəkillər sonradan regionda baş verəcək fırtınaları, o cümlədən "Əqsa tufanı" əməliyyatını və onun üzərindəki İranın birbaşa daxili barmaq izlərini anlamaq baxımından əvəzsiz qaynaq rolunu oynayır. Şəkildə sadə bir xalçanın üzərində elə iki şəxs əyləşib ki, regionun yaxın tarixini onların hekayələrinə dərindən toxunmadan qətiyyətlə yazmaq qeyri-mümkündür. Onlardan birincisi İran inqilabının ali rəhbəri Ayətullah Xomeyni, ikincisi isə müasir Fələstin müqavimət hərəkatının rəhbəri Yasir Ərafatdır.

İran və İsrail arasında aylardır davam edən gərginlik yeni və daha təhlükəli mərhələyə daxil olub. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş kövrək atəşkəsin gələcəyi sual altında qalarkən, tərəflər arasında qarşılıqlı raket və hava zərbələri regionu yenidən genişmiqyaslı müharibə təhlükəsi ilə üz-üzə qoyub. Son hadisələr göstərir ki, münaqişə artıq yalnız İran və İsrail arasındakı qarşıdurma deyil, eyni zamanda Livan, Yəmən, Körfəz ölkələri, ABŞ və digər regional aktorları da əhatə edən çoxşaxəli geosiyasi böhrana çevrilməkdədir.

2006-cı ilin qışında Tehranın səs-küylü bazarlarında rəqəmsal fotoaparat axtaran iranlı əkiz qardaşlar Həmid və Səid Məhəmmədi qarşılaşdıqları problemə görə sonradan ölkənin ən böyük texnologiya uğurlarından birinin təməlini qoyacaqlarını təsəvvür belə etmirdilər. Həmin dövrdə İran bazarında məhsul keyfiyyəti, zəmanət sistemi və müştəri rəyləri demək olar ki, mövcud deyildi. Aldıqları fotoaparatın təqdim olunan xüsusiyyətlərə uyğun gəlməməsi və yüksək qiymətə satılması qardaşları ənənəvi satış sisteminin problemləri barədə düşünməyə vadar edib.

Yaxın Şərq əhalisinin böyük əksəriyyəti simvolik olsa da eyni gündə, eyni vaxtda dünyaya gəlib. Onlar fərqinə varmırlar ki, həmin il öz ölkələrinin sabitliyinə, bu gününə və gələcəyinə olduqca baha başa gələn silinməz izlər qoyub. Həmin il elə fırtınalar, müharibələr və liderlər doğurdu ki, onların xəyalları və yaratdıqları təhlükələr boy göstərdikləri coğrafi xəritələrin sərhədlərini aşdı. Hətta bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, həmin tarixlə ABŞ-İsrail ittifaqının İrana və onun raket arsenalına qarşı apardığı müharibədən sonra bu gün Hörmüz boğazında yaşananlar arasında birbaşa və qırılmaz bir bağ mövcuddur. Söhbət, ondan sonra gələn heç bir ilin öz əhəmiyyəti və ya təhlükəliliyi baxımından onunla rəqabət apara bilmədiyi 1974-cü ildən bəhs edirik.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından 100 gün keçməsinə baxmayaraq, tərəflər arasında davamlı sülh razılaşması əldə olunmayıb. Bu müddət ərzində Vaşinqton və Tehran bir neçə dəfə razılığa yaxınlaşsa da, əsas fikir ayrılıqları danışıqların nəticəsiz qalmasına səbəb olub. Münaqişə fevralın sonunda ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə həyata keçirdiyi “Epik Qəzəb” əməliyyatı ilə başlayıb. Tehran buna cavab olaraq İsrail ərazisinə və Körfəz regionundakı ABŞ hərbi obyektlərinə zərbələr endirib.

Avropanın ən böyük iqtisadiyyatlarından biri olan Almaniyada xristian kilsələrinin üzvlərinin sayı sürətlə azalır. Bir zamanlar ölkə əhalisinin demək olar ki, hamısını öz ətrafında birləşdirən katolik və protestant kilsələri bu gün tarixlərinin ən ciddi böhranlarından biri ilə üz-üzədir. Maraqlıdır ki, bu geriləmə xristianlığın dünya miqyasında zəifləməsi fonunda deyil, əksinə, bir çox bölgələrdə, xüsusilə Afrikada katolikliyin gücləndiyi dövrdə baş verir.

Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından ayrılması ilə nəticələnən “Breksit” qərarından 10 il keçməsinə baxmayaraq, bu addımın ölkə iqtisadiyyatına təsiri ətrafında müzakirələr davam edir. Son dövrlərdə Böyük Britaniyada Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin yenidən nəzərdən keçirilməsi və gələcəkdə birliyə qayıdış ehtimalı ilə bağlı müzakirələr daha da intensivləşib.

Hesabatın təqdimatı İstanbul şəhərində Türkiyə Prezident Administrasiyasının İnvestisiya və Maliyyə İdarəsinin dəstəyi və İbn Xəldun Universitetinin təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə baş tutub. Araşdırmaya görə, halal qida və içki sektoru islam iqtisadiyyatının ən böyük seqmenti olaraq qalır. Hazırda qlobal halal qida və içki bazarında istehlak xərcləri 1,53 trilyon dollar təşkil edir. Analitiklər bu göstəricinin 2029-cu ilədək 2,06 trilyon dollara yüksələcəyini proqnozlaşdırırlar.

ABŞ Nümayəndələr Palatası Prezident Donald Trumpın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının dayandırılmasını nəzərdə tutan qətnaməni qəbul edib. Qərar münaqişənin dördüncü ayına daxil olduğu və Vaşinqtonla Tehran arasında sülh danışıqlarının dalana dirəndiyi bir vaxtda qəbul olunub.

Müasir siyasətdə sosial media platformaları artıq sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil. Onlar dövlət rəhbərlərinin, siyasi partiyaların və ictimai xadimlərin cəmiyyətlə əlaqə qurduğu, gündəmi formalaşdırdığı və ictimai rəyə təsir göstərdiyi əsas meydanlardan birinə çevrilib. Lakin bəzi hallarda siyasi liderlərin özlərinə məxsus informasiya məkanları yaratmaq cəhdi gözlənilən nəticəni vermir və həmin platformalar üstünlükdən daha çox məhdudiyyətə çevrilir.

Son illərdə Böyük Britaniya ilə Çin arasında münasibətlərdə müşahidə olunan soyuqluq tədricən aradan qalxmağa başlayır. Uzun müddət siyasi gərginlik, təhlükəsizlik narahatlıqları və qarşılıqlı ittihamlarla müşayiət olunan münasibətlər yeni mərhələyə qədəm qoyur. London və Pekin arasında diplomatik təmasların intensivləşməsi göstərir ki, dəyişən qlobal şərait hər iki tərəfi daha praqmatik siyasət yürütməyə məcbur edir.

Dünya siyasətində son illərdə baş verən hadisələr bir sualı daha da aktuallaşdırır: ABŞ əvvəlki kimi qlobal sistemin mərkəzi olaraq qala biləcəkmi, yoxsa dünya yeni güc balansına doğru irəliləyir?