Bu təhlil İraqda silahlı qruplaşmaların tərksilah edilməsi problemini hazırkı siyasi və təhlükəsizlik mənzərəsinin ən həssas dosyelərindən biri kimi nəzərdən keçirir. Mövzunun əhəmiyyəti təkcə birbaşa təhlükəsizlik ölçüsü ilə məhdudlaşmır. Bu məsələ birbaşa dövlətin öz təbiətinə uzanır. Söhbət İraq dövlətinin güc alətlərini inhisara almaq, qanunun aliliyini möhkəmləndirmək və rəsmi təsisatlarla silahlı birləşmələr arasındakı münasibətləri yenidən nizamlamaq qabiliyyətindən gedir.

Şəhərin ələ keçirilməsindən sonra Qüdsdə yaşayan müsəlman əhali genişmiqyaslı qətliama məruz qalıb

15 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

Qətər Husilər tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanının cənubuna edilən hücumu pisləyib. Doha bu addımı Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyinin pozulması və beynəlxalq hüquqa zidd hərəkət kimi qiymətləndirib. Qətər hücumun regional təhlükəsizlik və sabitliyə təhdid yaratdığını bildirib. Körfəz ölkələri regionda artan hərbi gərginlik fonunda narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qətər bütün tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb.

İran xarici işlər nazirinin müavini Qəribabadi ABŞ-ı Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin üzvlərinə təzyiq göstərməkdə ittiham edib. O bildirib ki, Vaşinqton sanksiyalar və siyasi vasitələrdən istifadə edərək ölkələrin məhkəmə ilə əməkdaşlığını məhdudlaşdırmağa çalışır. İran rəsmisi bunun ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarının araşdırılmasının qarşısını almaq məqsədi daşıdığını deyib. ABŞ isə BCM-yə qarşı tədbirlər görəcəyini açıqlayıb. Məhkəmənin bir sıra rəsmiləri artıq ABŞ sanksiyalarına məruz qalıb. Hadisə beynəlxalq hüquq və məhkəmənin səlahiyyətləri ilə bağlı mübahisələri yenidən gündəmə gətirib.

ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi İsrail və Livan arasında Romada keçirilən danışıqları məhsuldar adlandırıb. Görüşlər Livanın cənubundakı vəziyyət və əldə olunan razılaşmanın icrası məsələlərinə həsr olunub. İsrail daha əvvəl iki ərazidən qoşunların çıxarılması planına hazır olduğunu bildirib. İyunun 26-da Vaşinqtonda keçirilən görüşdə Livanda müharibənin dayandırılması və silahlı qrupların tərksilahı ilə bağlı razılaşma əldə olunmuşdu. Danışıqların sabah davam etdirilməsi planlaşdırılır. ABŞ prosesdə vasitəçi rolunu davam etdirir.

BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə ali komissarı Volker Türk ABŞ və İran arasında yenidən başlayan qarşıdurmanı tənqid edib. O bildirib ki, bu vəziyyət regiondakı mülki şəxslər üçün böyük zərbədir. Türk qarşıdurmanın sülh səylərini zəiflətdiyini və qeyri-sabitliyi artırdığını deyib. BMT rəsmisi tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, davam edən hərbi əməliyyatlar insan hüquqları üçün ciddi risklər yaradır. ABŞ-İran gərginliyinin regional nəticələri beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Donald Trampın İranın hərbi imkanları ilə bağlı açıqlamalarına cavab verib. O bildirib ki, ABŞ-ın bəyanatları müharibədə real nəticələri göstərmir. Pezeşkian İranın ərazi bütövlüyünü qoruyacağını vurğulayıb. İran lideri ölkənin hər qarışının müdafiə ediləcəyini deyib. Açıqlama ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda səslənib. Tərəflər hərbi əməliyyatların nəticələri ilə bağlı fərqli mövqelər nümayiş etdirirlər.

İsrail təhlükəsizlik kabineti İordan çayının qərb sahilində 34 yeni yaşayış məntəqəsinin yaradılması üçün 434 milyon dollar vəsait ayırıb. Maliyyə naziri Bezalel Smotriç qərarı tarixi adlandırıb. İsrail 1967-ci ildən bu ərazini işğal altında saxlayır. Hazırda bölgədə 500 mindən çox israilli məskunlaşanın yaşadığı bildirilir. BMT və bir çox ölkələr İsrail yaşayış məntəqələrini beynəlxalq hüquqa zidd hesab edir. Qərar bölgədə siyasi gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə qəbul edilib.

Donald Tramp ABŞ-ın İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsini məhv etdiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti bu barədə Ağ Evdə keçirdiyi brifinqdə danışıb. O, İran və Hizbullahın Rusiyaya qarşı sanksiyalar qanun layihəsinə əlavə edilə biləcəyini bildirib. Tramp yeni məhdudlaşdırıcı tədbirlərin mümkünlüyünə diqqət çəkib. ABŞ-İran qarşıdurması fonunda hərbi və iqtisadi təzyiq siyasəti davam edir. Regionda gərginliyin diplomatik və təhlükəsizlik nəticələri izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın qarşıdurmada “ilk atəşi açdığını” bildirib. O, bunun böyük səhv olduğunu deyib. Tramp ABŞ-ın İranla razılaşma üçün imkan yaratdığını iddia edib. ABŞ Prezidenti həmçinin Vaşinqtonun İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsini sıradan çıxardığını bildirib. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi bir vaxtda səslənir. Bölgədə hərbi və diplomatik vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının qorunması qarşılığında ABŞ-a investisiyaların yatırılmasını dəstəklədiyini bildirib. O, boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ABŞ-ın roluna diqqət çəkib. Tramp daha əvvəl Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş məsələsini gündəmə gətirmişdi. Son açıqlamasında isə Körfəz ölkələrinin ABŞ-a investisiya yatırması ideyasını önə çıxarıb. Hörmüz boğazı enerji daşımaları baxımından dünyanın ən strateji su yollarından biri olaraq qalır.

Donald Tramp Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş tətbiqi ideyasını dəstəkləmədiyini bildirib. O, heç bir ölkənin bu su yolundan istifadə üçün haqq tələb etməməli olduğunu deyib. Tramp daha əvvəl gəmilərə 20 faizlik rüsum tətbiq ediləcəyini açıqlamışdı. ABŞ Prezidenti sonradan Körfəz ölkələrinin rüsum əvəzinə ABŞ-a böyük investisiyalar yatırmaq istədiyini bildirib. Hörmüz boğazı ilə bağlı müzakirələr enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından davam edir.

“The Liberum” 4-cü Şuşa Qlobal Media Forumunda Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi əsas mesajları təhlil edib.

Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrini Füzuli Beynəlxalq Hava Limanından Bakıya yola düşüb. Füzuli aeroportunda ona Azərbaycanın beynəlxalq hava limanları barədə məlumat verilib. Slovakiya lideri Füzuli, Zəngilan və Laçın aeroportları ilə bağlı məlumat alıb. Onu Azərbaycanın rəsmi şəxsləri yola salıblar. Peter Pelleqrininin Azərbaycana səfəri çərçivəsində ikitərəfli münasibətlər və əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur. Səfər Azərbaycan-Slovakiya əlaqələrinin inkişafı baxımından əhəmiyyətli hesab edilir.

ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etməsi neft qiymətlərinin artmasına səbəb olub. Brent markalı neft 5 faizədək bahalaşaraq 87 dollar ətrafında ticarət olunub. Bazar ertəsi də qiymətlər 9 faiz yüksəlmişdi. Ekspertlər Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin azalmasının enerji təchizatına risk yaratdığını bildirirlər. ABŞ-ın İran limanlarına qarşı blokadanı bərpa etməsi bazarlarda narahatlığı artırıb. Eyni zamanda dollar zəifləyib. İnvestorlar geosiyasi riskləri və inflyasiyanın gedişatını izləyirlər.

Küveyt ordusu ölkənin hava məkanında “düşmən hava hədəfləri” ilə mübarizə apardığını açıqlayıb. Ordunun məlumatında hədəflərin detalları barədə məlumat verilməyib. Küveyt regionda artan hərbi gərginlik fonunda hava müdafiə sistemlərini aktiv saxlayır. Son dövrdə Körfəz ölkələri raket və pilotsuz uçuş aparatı təhlükələrinə qarşı hazırlıq vəziyyətini artırıb. Hadisə ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda baş verib.

Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov ABŞ-ın İranla bağlı hərbi əməliyyatlarını tənqid edib. O bildirib ki, qarşıdurmanın yenidən başlaması diplomatik həll imkanlarını azaldır. Lavrov mülki infrastruktura zərər dəyməsindən narahatlığını ifadə edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın addımları sülh danışıqlarına mane olur. Rusiya rəsmisi Vaşinqtonun beynəlxalq razılaşmalara əməl etməsi ilə bağlı suallar qaldırıb. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

İsrail və Livan arasında Romada keçirilən danışıqların ilk günü başa çatıb. Görüşlər ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan çərçivə razılaşmasının icrasına həsr olunub. Tərəflər Livanın cənubundakı vəziyyəti və İsrail qüvvələrinin çıxarılması məsələsini müzakirə ediblər. İsrail daha əvvəl iki ərazidən qoşunlarını çıxarmaq planlarına hazır olduğunu açıqlayıb. Danışıqların ikinci gün davam etməsi gözlənilir. Razılaşmanın məqsədi bölgədə təhlükəsizliyi təmin etmək və gərginliyi azaltmaqdır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazından keçən yüklərə 20 faizlik rüsum tətbiqi planından geri çəkilib. O bildirib ki, bunun əvəzinə Körfəz ölkələri ilə ticarət və investisiya razılaşmaları nəzərdə tutulur. Tramp İran limanlarına qarşı blokadanın davam etdiyini açıqlayıb. ABŞ Prezidenti Hörmüz boğazının İran istisna olmaqla bütün gəmilər üçün açıq olduğunu deyib. Qərar ABŞ-İran qarşıdurması və regionda artan dəniz gərginliyi fonunda verilib. Hörmüz boğazının gələcək statusu beynəlxalq enerji bazarları üçün mühüm məsələ olaraq qalır.

Xankəndidə Prezident İlham Əliyevin adından Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrininin şərəfinə rəsmi nahar verilib. Tədbir iyulun 14-də keçirilib. Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat xidməti məlumat yayıb ki, nahar Slovakiya liderinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində təşkil olunub. Tədbirdə Azərbaycan və Slovakiya musiqilərindən ibarət konsert proqramı təqdim edilib. Səfər çərçivəsində iki ölkə arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur. Azərbaycan-Slovakiya münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi əsas mövzulardan biridir.

Prezident İlham Əliyev Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrinin Azərbaycana səfəri ilə bağlı sosial şəbəkədə paylaşım edib. Paylaşımda Slovakiya lideri Azərbaycanda və Qarabağda salamlanıb. İlham Əliyev Peter Pelleqriniyə “Azərbaycana xoş gəlmisiniz” sözləri ilə müraciət edib. Slovakiya Prezidenti iyulun 13-də Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Səfər zamanı ikitərəfli münasibətlər və əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirəsi planlaşdırılır. Azərbaycan və Slovakiya arasında əlaqələr müxtəlif sahələrdə inkişaf edir.

Hörmüz boğazında iyunun 17-də imzalanan anlaşmadan sonra ən aşağı gəmi keçidi qeydə alınıb. Son məlumatlara görə, səhər saatlarından yalnız dörd gəmi boğazdan keçib. Onların arasında bir neft tankeri və üç konteyner gəmisi olub. Gəmilərin Oman və BƏƏ limanlarından yola çıxdığı bildirilib. Lakin geri dönüş zamanı bəzi məlumatların gizlədildiyi qeyd olunur. Gəmi hərəkətinin azalması regiondakı hərbi gərginliklə əlaqələndirilir. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm amil olaraq qalır.

Bəhreyndə İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu üçün casusluqda ittiham olunan üç nəfərə ömürlük həbs cəzası verilib. Bəhreyn Prokurorluğu onların İran qurumu ilə əməkdaşlıq etdiyini və ölkəyə qarşı fəaliyyətlərdə iştirak etdiyini bildirib. Körfəz ölkələri son dövrdə İranla əlaqəli olduğu iddia edilən şəbəkələrə qarşı tədbirləri sərtləşdirib. Manama həmçinin İranı dəstəkləyən şəxslərlə bağlı araşdırmaları artırıb. Hadisə ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi və regionda təhlükəsizlik narahatlıqlarının yüksəldiyi bir vaxtda baş verib.