BAKI,VOA
VOA-nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
VOA saytına istinadən Hümmət Əliyevlə aparılan söhbətin növbəti hissəsini təqdim edirik:
– Etik davranış qaydaları nəyi tənzimləyir?
Etik davranış qaydaları mediatorun fəaliyyət çərçivəsini müəyyən edir. Bu qaydalar mediatorun müstəqilliyini, qərəzsizliyini, məxfiliyə riayət etməsini, tərəflərə bərabər yanaşmasını və peşəkar məsuliyyətini tənzimləyir.Mediator yalnız hüquqi biliklərlə deyil, yüksək etik standartlarla da silahlanmalıdır. Çünki mediasiya prosesi tərəflərin etimadı üzərində qurulur. Əgər etik prinsiplər qorunmursa, prosesin mahiyyəti zədələnir.
– Maraqlar toqquşması nədir?
Maraqlar toqquşması mediatorun obyektivliyinə təsir göstərə biləcək hər hansı şəxsi, maliyyə və ya peşəkar əlaqənin mövcud olmasıdır. Məsələn, mediator tərəflərdən biri ilə əvvəlcədən işgüzar və ya şəxsi münasibətdə olubsa və ya nəticədən dolayı şəkildə maraqlı ola bilərsə, bu artıq maraqlar toqquşması riskidir. Belə hallarda mediator prosesi qəbul etməməli və ya tərəfləri dərhal məlumatlandırmalıdır. Şəffaflıq burada əsas prinsipdir.
– Etik pozuntu olarsa hansı nəticələr yaranır?
Etik pozuntu həm hüquqi, həm də peşəkar məsuliyyət yarada bilər. Bu, mediatorun intizam məsuliyyətinə cəlb olunması, fəaliyyətinin dayandırılması və ya mediasiya sahəsində nüfuzunun zədələnməsi ilə nəticələnə bilər.Ən önəmlisi isə ictimai etimadın sarsılmasıdır. Mediasiya könüllülük və güvən üzərində qurulan mexanizmdir. Etik pozuntu bu dayaqları zəiflədir.
– Etika mediasiyanın etibarını necə qoruyur?
Etika mediasiyanın əsas sütunudur. Tərəflər mediatorun qərəzsiz və müstəqil olduğuna inanmalıdırlar.
Əgər mediator hər iki tərəfə eyni məsafədə dayanırsa, məxfiliyi qoruyursa və peşəkar davranırsa, bu, mediasiya institutuna olan inamı möhkəmləndirir. Uzunmüddətli perspektivdə isə etika mediasiyanın cəmiyyətdə alternativ mübahisə həlli üsulu kimi mövqeyini gücləndirir.
– Beynəlxalq etik kodekslərdən nümunə varmı?
Bəli, beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş bir sıra etik sənədlər mövcuddur. Məsələn, International Mediation Institute tərəfindən müəyyən edilmiş etik standartlar və Avropa məkanında tətbiq olunan European Code of Conduct for Mediators mediatorların davranış prinsiplərini əhatə edir.Bu kodekslərdə müstəqillik, qərəzsizlik, səriştəlilik, məxfilik və maraqlar toqquşmasının qarşısının alınması əsas prinsiplər kimi qeyd olunur. Azərbaycan mediasiya təcrübəsi də beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə inkişaf edir.
Nəticə
Mediatorun etik davranışı mediasiyanın uğurunun açar elementidir. Qanun çərçivəsi prosesi müəyyən etsə də, onu effektiv və ədalətli edən məhz etik prinsiplərə sadiqlikdir.
Hümmət Əliyevin də vurğuladığı kimi, mediatorun gücü yalnız hüquqi savadında deyil, onun vicdanlı, qərəzsiz və şəffaf mövqeyindədir. Mediasiya institutunun cəmiyyətdə etibarlı alternativ mübahisə həlli mexanizmi kimi möhkəmlənməsi üçün etik davranış dəyişməz əsasdır.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 450.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44