Biznesdə qalib gəlmək təkcə qazanmaq deyil, münasibətləri qorumağı bacarmaqdır. Müasir biznes mühitində mübahisələr qaçılmazdır. Tərəfdaşlar, şirkətlər və ya investorlar arasında yaranan fikir ayrılıqları bəzən uzunmüddətli və ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Belə hallarda ənənəvi məhkəmə yolları ilə yanaşı, daha çevik və effektiv mexanizmlərə ehtiyac yaranır.

“Sağlam iş mühiti dialoqdan başlayır, mediasiya isə bu dialoqun ən doğru ünvanıdır.” Müasir əmək münasibətləri dinamik inkişaf edir və bu prosesdə işçi ilə işəgötürən arasında yaranan mübahisələr qaçılmaz olur. Bu mübahisələrin ədalətli, operativ və qarşılıqlı anlaşma əsasında həlli isə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə bu istiqamətdə mediasiya institutu effektiv mexanizm kimi ön plana çıxır. Əmək münasibətlərində mediasiyanın tətbiqi yalnız hüquqi mübahisələrin həllinə deyil, həm də sağlam iş mühitinin formalaşmasına xidmət edir.

“Ailədə mübahisələr qaçılmaz ola bilər, lakin onları anlayış, dialoq və mediasiya ilə sülhə çevirmək mümkündür” – Hümmət Əliyev. Turkicworld və VAO oxucularına mediasiya mədəniyyətinin müxtəlif istiqamətlərini təqdim edən silsilə müsahibələrimizi davam etdiririk. Bu həftə ailə münasibətlərində yaranan mübahisələrin məhkəməyə getmədən, qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həllini nəzərdə tutan ailə mediasiyası mövzusuna toxunuruq.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Etik davranış qaydaları mediatorun fəaliyyət çərçivəsini müəyyən edir. Bu qaydalar mediatorun müstəqilliyini, qərəzsizliyini, məxfiliyə riayət etməsini, tərəflərə bərabər yanaşmasını və peşəkar məsuliyyətini tənzimləyir.Mediator yalnız hüquqi biliklərlə deyil, yüksək etik standartlarla da silahlanmalıdır. Çünki mediasiya prosesi tərəflərin etimadı üzərində qurulur. Əgər etik prinsiplər qorunmursa, prosesin mahiyyəti zədələnir.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Hümmət Əliyevin sözlərinə görə, mediator “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən mübahisə tərəflərinə könüllü razılıq əldə etməyə kömək edən müstəqil və qərəzsiz şəxsdir.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Mediasiya prosesinin mərkəzində mediator və mübahisə tərəfləri dayanır. Məhz bu üçlük prosesin əsasını təşkil edir. Zərurət yarandıqda tərəflərin nümayəndələri, vəkillər və ya müvafiq sahə üzrə mütəxəssislər də prosesə cəlb oluna bilər. Əsas məqsəd isə tərəfləri eyni masa arxasında anlaşmaya gətirməkdir.

Mediasiya mübahisələrin məhkəmədən kənar, lakin dövlət tərəfindən qanunla tanınan və tənzimlənən həll mexanizmidir. Hümmət Əliyevin sözlərinə görə, bu proses tərəflərə problemi bitərəf mediatorun iştirakı ilə, qarşılıqlı razılaşma yolu ilə həll etmək imkanı yaradır. Hər neçə mediasiya klassik məhkəmə prosesi olmasa da, müəyyən edilmiş hüquqi çərçivəyə malikdir və yekunda əldə olunan nəticə hüquqi əhəmiyyət daşıyır.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununa əsasən, mediasiya mübahisə tərəflərinin könüllü razılığı ilə, neytral və müstəqil mediatorun köməyi vasitəsilə qarşılıqlı məqbul razılaşmaya gəlmələrini təmin edən alternativ mübahisə həlli üsuludur. Burada əsas məqsəd tərəflərin öz iradələri ilə, məhkəmədənkənar şəkildə mübahisəni həll etmələridir. Yəni mediasiya qərar verən deyil, tərəfləri razılaşdıran bir mexanizmdir.

2025-ci il: Mediasiya sahəsi üçün dönüş ili Hümmət Əliyev bildirib ki, 2025-ci il həm institusional, həm də ictimai baxımdan mediasiya üçün mühüm dönüş ili oldu. Cəmiyyət artıq mübahisələrin yalnız məhkəmə yolu ilə deyil, dialoq və qarşılıqlı anlaşma əsasında da həll edilə biləcəyini qəbul edir. Bu il mediasiya mexanizmlərinin praktik tətbiqi daha da genişləndiyi qeyd olunub.

Mübahisələrin alternativ həlli mexanizmi kimi mediasiya müasir hüquq sistemində getdikcə daha mühüm yer tutur. Bu mexanizm məhkəmələrin yükünü azaltmaqla yanaşı, iqtisadi qənaət yaradır, biznes mühitini sağlamlaşdırır və cəmiyyətdə sosial sabitliyə töhfə verir. Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, mediator-hüquqşünas Hümmət Əliyev AzerVoice-ə müsahibəsində mediasiyanın iqtisadiyyat və cəmiyyət üçün yaratdığı üstünlüklərdən danışıb.

Dünyada siyasi qarşıdurmaların və regional münaqişələrin artdığı bir dövrdə sülh mediasiyasının rolu getdikcə önəmli olur. Artıq mediasiya yalnız ailə və kommersiya mübahisələrinin həlli vasitəsi deyil, ölkələrin taleyini, beynəlxalq təhlükəsizliyi və milyonlarla insanın həyatını birbaşa formalaşdıran mühüm mexanizmdir. Hümmət Əliyev bildirir ki, diplomatik mediasiya təkcə masa arxasında aparılan danışıqlar deyil, həm də siyasət, hüquq, psixologiya, tarix və mədəniyyət fərqlərinin dərindən anlaşılmasını tələb edən kompleks bir prosesdir. “Sülh yalnız razılaşma sənədi ilə bitmir – etimadın bərpası, destruktiv narrativlərin azaldılması və gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz mühitin yaradılması da bu prosesin hissəsidir,” – deyə o əlavə edib.

Hüquq Bələdçisi rubrikasının növbəti buraxılışında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, mediator-hüquqşünas Hümmət Əliyev bu dəfə mediasiya sahəsində təhsil və peşəkarlıq imkanları müzakirə olunub. Məsələyə dair fikirlərini bölüşmək üçün ekspertlərlə söhbət etdik. Hüquq və mediasiya üzrə ekspertlər bildirirlər ki, mediasiya təhsili sahəsində ən inkişaf etmiş proqramlar əsasən ABŞ, Böyük Britaniya və Niderlandda mövcuddur. Bu ölkələrdə mediasiya hüquqi sistemin ayrılmaz hissəsinə çevrilib və mediator hazırlığı üzrə xüsusi ixtisaslaşmış institutlar fəaliyyət göstərir.