VOA -nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev transsərhəd mediasiya barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
Transsərhəd mediasiya nə deməkdir?
Transsərhəd mediasiya müxtəlif dövlətlərlə əlaqəli şəxslər və ya təşkilatlar arasında yaranan mübahisələrin neytral mediatorun köməyi ilə məhkəmədənkənar qaydada həll edilməsi prosesidir. Bu cür mediasiya adətən tərəflərin fərqli ölkələrdə yerləşdiyi, müqavilənin başqa dövlətdə icra olunduğu və ya mübahisənin birdən çox hüquq sisteminə toxunduğu hallarda tətbiq edilir. Transsərhəd mediasiya beynəlxalq ticarət, investisiya, ailə, əmək və kommersiya münasibətlərində yaranan mübahisələrin daha sürətli və çevik həllinə imkan yaradır.
Hansı hüquq tətbiq olunur?
Transsərhəd mediasiyada tətbiq ediləcək hüquq bir sıra amillərdən asılıdır. Əksər hallarda tərəflər mediasiya sazişində və ya əsas müqavilədə hansı ölkənin hüququnun tətbiq ediləcəyini əvvəlcədən müəyyənləşdirirlər. Belə razılaşma olmadıqda isə mübahisənin mahiyyəti, tərəflərin yerləşdiyi ölkələr, müqavilənin bağlandığı və ya icra olunduğu yer kimi meyarlar nəzərə alınır. Mediasiya prosesinin özü isə adətən tərəflərin razılığı əsasında müəyyən edilmiş qaydalara uyğun həyata keçirilir və bu, ona yüksək elastiklik qazandırır.
Mədəni fərqlər necə idarə edilir?
Transsərhəd mübahisələrdə mədəni fərqlər mühüm rol oynayır. Müxtəlif ölkələrin biznes etikası, ünsiyyət tərzi, qərarvermə mexanizmləri və hüquqi ənənələri fərqli ola bilər. Peşəkar mediator bu fərqləri nəzərə alaraq tərəflər arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirməyə çalışır. Bunun üçün neytral kommunikasiya üsullarından istifadə edilir, tərəflərin mədəni xüsusiyyətlərinə hörmətlə yanaşılır və mümkün anlaşılmazlıqların qarşısı alınır. Məhz bu yanaşma mediasiyanın uğurla nəticələnməsinə əhəmiyyətli təsir göstərir.
Mediator seçimi necə aparılır?
Transsərhəd mediasiyada mediatorun seçilməsi tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə həyata keçirilir. Seçim zamanı mediatorun peşəkar təcrübəsi, beynəlxalq mübahisələr üzrə bilikləri, dil bacarıqları, müvafiq sahədə ixtisaslaşması və neytrallığı əsas meyarlar hesab olunur. Bəzi hallarda tərəflər beynəlxalq mediasiya institutlarının təqdim etdiyi siyahılardan mediator seçirlər. Tərəflərin etimad göstərdiyi və hər iki tərəf üçün qərəzsiz hesab olunan mediatorun müəyyən edilməsi prosesin effektivliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Beynəlxalq razılaşmaların rolu nədir?
Beynəlxalq razılaşmalar transsərhəd mediasiyanın inkişafında və mediasiya nəticəsində əldə olunmuş razılaşmaların tanınmasında mühüm rol oynayır. Xüsusilə mediasiya yolu ilə əldə edilmiş barışıq sazişlərinin müxtəlif ölkələrdə icrasını asanlaşdıran beynəlxalq hüquqi mexanizmlər mövcuddur. Bu sahədə qəbul edilmiş beynəlxalq sənədlər tərəflərə daha çox hüquqi təminat verir, mediasiyaya etimadı artırır və mübahisələrin məhkəmə çəkişmələrinə ehtiyac qalmadan həllini təşviq edir. Nəticə etibarilə, beynəlxalq razılaşmalar transsərhəd mediasiyanın effektivliyini və praktik əhəmiyyətini gücləndirən əsas hüquqi vasitələrdən biridir.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan:[email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.4