BAKI, AzerVoice, Nailə Babazadə
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, 2015-ci il nüvə sazişində iştirak edən Avropa tərəflərinin, Tehrana qarşı BMT sanksiyalarını bərpa edəcək “tetik mexanizmi” (snapback) işlətmək üçün hüquqi səlahiyyəti yoxdur.
AzerVoice xəbər verir ki,İranın rəsmi IRNA xəbər agentliyinə əsasən, Bəqai Tehranda Xarici İşlər Nazirliyində keçirdiyi mətbuat konfransında ölkənin xarici siyasət gündəmi ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.
İngiltərə, Fransa və Almaniyanın "İranın sazişi pozduğunu əsas gətirərək BMT sanksiyalarını bərpa etmək üçün mexanizmi işə salmaq" hədəsini dəyərləndirən Bəqai deyib ki, "Avropa tərəflərinin bu mexanizmdən istifadə etməyə nə hüquqi, nə də mənəvi legitimliyi var."
Bəqai bu mexanizmin istifadəsinin nəticələrindən narahat olduqlarını bildirib və əlavə edib ki, "Əgər Avropa ölkələri saziş üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmiş olsaydılar, bu kimi vəziyyətlər ortaya çıxmazdı və İran da sazişdəki öhdəliklərini azaltmaq hüququndan istifadə etməzdi."
O, bu məsələnin İran xalqının zehni və mənəvi durumuna mənfi təsir göstərməsinə icazə verməyəcəklərini vurğulayıb.
Bekayi 14 iyul tarixində verdiyi açıqlamada isə bəyan etmişdi ki, əgər İngiltərə, Fransa və Almaniya “tetik mexanizmi”ni işə salsa, Tehran bunu birbaşa toqquşma ilə bərabər tutacaq və buna qarşılıq verəcək.
Qeyd edək ki, İranla BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 daimi üzvü və Almaniya arasında 14 iyul 2015-ci ildə imzalanan sazişə əsasən, sanksiyaların qaldırılması qarşılığında İranın nüvə fəaliyyətləri məhdudlaşdırılmışdı.
ABŞ 2018-ci ildə bu sazişdən birtərəfli qaydada çıxaraq İrana qarşı sanksiyaları bərpa etmişdi. İran isə Avropa ölkələrindən bu sanksiyaların kompensasiya olunmasını tələb etsə də, Avropalılar ABŞ-ın bu addımına qarşı çıxmalarına baxmayaraq ciddi addım atmamışdılar.
Nəticədə İran 1 il sonra sazişdəki öhdəliklərini mərhələli şəkildə dayandırmağa başlamış və uranın zənginləşdirilməsi üzrə fəaliyyətlərini artırmışdı.
"E3" kimi tanınan Avropa tərəfləri – İngiltərə, Fransa və Almaniya – isə ABŞ-ın sazişdən çıxmasından sonra icra olunmayan razılaşmadakı “tetik mexanizmi” maddəsini işə salmaqla İrana qarşı BMT sanksiyalarını geri qaytarmaq hədəsi ilə çıxış edirlər. Bu mexanizmin tətbiq müddəti 18 oktyabrda başa çatır.
Digər tərəfdən, İran ilə Avropa ölkələri (İngiltərə, Fransa və Almaniya) 25 iyulda İstanbulda xarici işlər nazir müavinləri səviyyəsində görüş keçirib və danışıqları davam etdirmək barədə razılığa gəliblər. Tərəflər 26 avqustda yenidən görüşəcəklər.
İran rəsmiləri bildiriblər ki, əgər BMT sanksiyaları yenidən tətbiq olunarsa, ölkə 1970-ci ildən bəri üzv olduğu Nüvə Silahlarının Yayılmasının Qarşısının Alınması Müqaviləsinə (NPT) yenidən baxacaq.