#Almaniya

Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın xarici işlər nazirləri İranın Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə və region ölkələrinə qarşı hücumlarını pisləyib. Üç ölkə birgə bəyanat yayaraq Qətər, Küveyt, Oman və İordaniyanın adını çəkib. Avropanın “E-3” qrupu atəşkəsin bərpasına çağırıb. Tərəflər arasında danışıqların yenidən başlamasının vacibliyi vurğulanıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik beynəlxalq gəmiçilik və enerji təhlükəsizliyi üçün risk yaradıb. Avropa ölkələri regional sabitliyin diplomatik yollarla təmin edilməsini istəyirlər. Bəyanat İranla Qərb arasında artan gərginlik fonunda verilib.

Rusiya BMT Təhlükəsizlik Şurasının fövqəladə iclasında Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanı ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarına münasibətdə qərəzli mövqe tutmaqda ittiham edib. Rusiyanın BMT-dəki nümayəndə müavini Anna Evstigneeva bildirib ki, Qərb ölkələri İranın mülki infrastrukturuna qarşı zərbələrə göz yumur. O, ABŞ və İsrailin fəaliyyətinə münasibətdə ikili standartların tətbiq edildiyini iddia edib. Rusiya diplomatı bəzi ölkələrin beynəlxalq prosedurları və obyektiv reallıqları şübhə altına almağa çalışdığını bildirib. Moskva hesab edir ki, İranla bağlı vəziyyət beynəlxalq hüquq çərçivəsində qiymətləndirilməlidir. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin artdığı və BMT-də fikir ayrılıqlarının dərinləşdiyi bir dövrdə verilib. Təhlükəsizlik Şurasında İran böhranı ilə bağlı mövqelər arasında ciddi fərqlər qalmaqda davam edir.

Fridrix Merts qeyd edib ki, Almaniya müdafiə xərclərini planlaşdırıldığından daha tez ümumi daxili məhsulun 5 faizi səviyyəsinə çatdıracaq. O bildirib ki, NATO sammiti çərçivəsində ABŞ ilə əldə olunan razılaşmaya əsasən, Almaniya ABŞ istehsalı olan "Tomahawk" qanadlı raketlərini satın alacaq və onları ölkədə yerləşdirəcək.

Donald Trampın İranla atəşkəsin başa çatdığını bildirməsindən sonra dünya bazarlarında neftin qiyməti artıb. Brent markalı neftin bir barrelinin qiyməti 5,8 faiz yüksələrək 78,43 dollara çatıb. Eyni zamanda, qlobal səhm bazarlarında eniş qeydə alınıb. ABŞ-da S&P 500 göstəricisi 0,3 faiz, Dou Cons sənaye göstəricisi isə 1 faiz geriləyib. Böyük Britaniyanın FTSE 100 göstəricisi günü 1,66 faiz itki ilə başa vurub. Avropanın Stoxx 600 göstəricisi də 1,61 faiz azalıb. Almaniya və Fransa birjalarında da ciddi eniş müşahidə olunub.

Almaniyanın Kansleri Fridrix Mers İranla mümkün razılaşmanın uzunmüddətli olmasının vacibliyini bəyan edib. O bildirib ki, bu məsələni ABŞ Prezidenti Donald Trampla da müzakirə edib. Mersin sözlərinə görə, Tehranla əldə ediləcək razılaşma davamlı və etibarlı olmalıdır. Almaniya Kansleri son atəşkəsin pozulmasına görə İranı məsul hesab etdiyini də açıqlayıb. O bildirib ki, bölgədə sabitliyin qorunması üçün tərəflər uzunmüddətli həll yolu tapmalıdır. Mers hesab edir ki, yalnız davamlı razılaşma yeni qarşıdurmaların qarşısını ala bilər. Onun açıqlaması ABŞ ilə İran arasında gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə səsləndirilib.

Norveç Ukraynanın hava hücumundan müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi üçün 3 milyard Norveç kronu ayıracağını açıqlayıb. Təxminən 306,2 milyon ABŞ dollarına bərabər olan bu vəsait ballistik raketlərdən müdafiəyə sərf ediləcək. Norveç, Danimarka, Almaniya və Kanada ilə birlikdə ABŞ-də istehsal olunan yeni Patriot hava hücumundan müdafiə raketləri sifariş edəcək. Layihə Ukraynanın hava məkanının daha etibarlı qorunmasına xidmət edəcək. Oslo bu addımı beynəlxalq müdafiə əməkdaşlığının mühüm hissəsi kimi qiymətləndirir. Təşəbbüs Ukraynaya hərbi dəstəyin davam etdirilməsi istiqamətində atılan növbəti addımlardan biri hesab olunur. Müttəfiq ölkələr Ukraynanın müdafiə imkanlarını gücləndirmək üçün koordinasiyalı fəaliyyətlərini davam etdirirlər.

Almaniyada seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi hökumətin müdafiə xərclərini artırmaq planını dəstəkləmir. İctimai rəy sorğularına görə, seçicilərin təxminən 35–40 faizi yenidən silahlanma siyasətinə qarşı çıxan partiyalara üstünlük verir. Kansler Fridrix Merts müdafiə sahəsinə böyük həcmdə investisiya qoyuluşunu və Almaniya ordusunun gücləndirilməsini əsas prioritetlərdən biri elan edib. Hökumət 2030-cu ilədək müdafiə sahəsinə təxminən 900 milyard ABŞ dollarına yaxın vəsait ayırmağı planlaşdırır. Merts hesab edir ki, Avropanın NATO daxilində daha böyük rol oynaması alyansın imkanlarını genişləndirəcək. Bu siyasət ABŞ ilə müdafiə əməkdaşlığının möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyır. Bununla yanaşı, Almaniyada bu planlara qarşı ictimai narazılığın davam etdiyi bildirilir.

Niderland NATO forumunda 3 milyard avrodan çox dəyərində müdafiə layihələrini açıqlayacağını bəyan edib. Müdafiə naziri Dilan Yeşilgöz bildirib ki, söhbət yalnız vədlərdən deyil, konkret layihələrdən gedir. Niderland Belçika ilə hava hücumundan müdafiə, Böyük Britaniya ilə isə hərbi gəmi layihələri üzrə əməkdaşlığı genişləndirəcək. Almaniya ilə yeni birgə müdafiə proqramlarının hazırlanması da gündəmdədir. Bu addımlar NATO ölkələrinin müdafiə xərclərini artırmaq siyasətinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp da uzun müddətdir müttəfiqləri bu istiqamətdə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Mövzu Ankarada keçiriləcək NATO forumu və zirvəsinin əsas gündəm məsələlərindən biri olacaq. Alyansın gələcək müdafiə strategiyası bu görüşlərdə geniş müzakirə ediləcək.

Almaniya Kansleri Fridrix Merts Yaxın Şərqin yenidən qurulması ilə bağlı mövqeyini açıqlayıb. O bildirib ki, bölgədə bərpa işlərinə başlanılması üçün əvvəlcə ABŞ ilə İran arasında hərbi qarşıdurma tam dayandırılmalıdır. Kanslerin sözlərinə görə, yalnız bundan sonra maliyyə dəstəyi və infrastrukturun yenidən qurulması məsələləri müzakirə edilə bilər. Fridrix Merts bu açıqlamanı Berlində keçirdiyi mətbuat konfransında verib. Məlumata görə, o, may ayında da ABŞ-nin İran siyasətini tənqid etmişdi. Həmin vaxt Almaniya ilə ABŞ arasında diplomatik fikir ayrılığı yaranmışdı. Almaniya bölgədə sabitliyin bərpasını əsas şərt kimi qiymətləndirir.

Almaniya Venesuelada baş verən zəlzələdən sonra yardım məqsədilə hərbi nəqliyyat təyyarələri göndərməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Müdafiə naziri Boris Pistorius altı A400M təyyarəsinin lazım gələrsə istifadə oluna biləcəyini deyib. Təyyarələr xilasetmə qruplarının və avadanlıqların daşınması üçün nəzərdə tutulur. Rəsmilər ölənlərin sayının arta biləcəyini bildirir.