Digər Dövlətlər

Bu təhlil İraqda silahlı qruplaşmaların tərksilah edilməsi problemini hazırkı siyasi və təhlükəsizlik mənzərəsinin ən həssas dosyelərindən biri kimi nəzərdən keçirir. Mövzunun əhəmiyyəti təkcə birbaşa təhlükəsizlik ölçüsü ilə məhdudlaşmır. Bu məsələ birbaşa dövlətin öz təbiətinə uzanır. Söhbət İraq dövlətinin güc alətlərini inhisara almaq, qanunun aliliyini möhkəmləndirmək və rəsmi təsisatlarla silahlı birləşmələr arasındakı münasibətləri yenidən nizamlamaq qabiliyyətindən gedir.

Qətər Husilər tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanının cənubuna edilən hücumu pisləyib. Doha bu addımı Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyinin pozulması və beynəlxalq hüquqa zidd hərəkət kimi qiymətləndirib. Qətər hücumun regional təhlükəsizlik və sabitliyə təhdid yaratdığını bildirib. Körfəz ölkələri regionda artan hərbi gərginlik fonunda narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qətər bütün tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb.

İran xarici işlər nazirinin müavini Qəribabadi ABŞ-ı Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin üzvlərinə təzyiq göstərməkdə ittiham edib. O bildirib ki, Vaşinqton sanksiyalar və siyasi vasitələrdən istifadə edərək ölkələrin məhkəmə ilə əməkdaşlığını məhdudlaşdırmağa çalışır. İran rəsmisi bunun ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarının araşdırılmasının qarşısını almaq məqsədi daşıdığını deyib. ABŞ isə BCM-yə qarşı tədbirlər görəcəyini açıqlayıb. Məhkəmənin bir sıra rəsmiləri artıq ABŞ sanksiyalarına məruz qalıb. Hadisə beynəlxalq hüquq və məhkəmənin səlahiyyətləri ilə bağlı mübahisələri yenidən gündəmə gətirib.

ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi İsrail və Livan arasında Romada keçirilən danışıqları məhsuldar adlandırıb. Görüşlər Livanın cənubundakı vəziyyət və əldə olunan razılaşmanın icrası məsələlərinə həsr olunub. İsrail daha əvvəl iki ərazidən qoşunların çıxarılması planına hazır olduğunu bildirib. İyunun 26-da Vaşinqtonda keçirilən görüşdə Livanda müharibənin dayandırılması və silahlı qrupların tərksilahı ilə bağlı razılaşma əldə olunmuşdu. Danışıqların sabah davam etdirilməsi planlaşdırılır. ABŞ prosesdə vasitəçi rolunu davam etdirir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Donald Trampın İranın hərbi imkanları ilə bağlı açıqlamalarına cavab verib. O bildirib ki, ABŞ-ın bəyanatları müharibədə real nəticələri göstərmir. Pezeşkian İranın ərazi bütövlüyünü qoruyacağını vurğulayıb. İran lideri ölkənin hər qarışının müdafiə ediləcəyini deyib. Açıqlama ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda səslənib. Tərəflər hərbi əməliyyatların nəticələri ilə bağlı fərqli mövqelər nümayiş etdirirlər.

İsrail təhlükəsizlik kabineti İordan çayının qərb sahilində 34 yeni yaşayış məntəqəsinin yaradılması üçün 434 milyon dollar vəsait ayırıb. Maliyyə naziri Bezalel Smotriç qərarı tarixi adlandırıb. İsrail 1967-ci ildən bu ərazini işğal altında saxlayır. Hazırda bölgədə 500 mindən çox israilli məskunlaşanın yaşadığı bildirilir. BMT və bir çox ölkələr İsrail yaşayış məntəqələrini beynəlxalq hüquqa zidd hesab edir. Qərar bölgədə siyasi gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə qəbul edilib.

Donald Tramp ABŞ-ın İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsini məhv etdiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti bu barədə Ağ Evdə keçirdiyi brifinqdə danışıb. O, İran və Hizbullahın Rusiyaya qarşı sanksiyalar qanun layihəsinə əlavə edilə biləcəyini bildirib. Tramp yeni məhdudlaşdırıcı tədbirlərin mümkünlüyünə diqqət çəkib. ABŞ-İran qarşıdurması fonunda hərbi və iqtisadi təzyiq siyasəti davam edir. Regionda gərginliyin diplomatik və təhlükəsizlik nəticələri izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın qarşıdurmada “ilk atəşi açdığını” bildirib. O, bunun böyük səhv olduğunu deyib. Tramp ABŞ-ın İranla razılaşma üçün imkan yaratdığını iddia edib. ABŞ Prezidenti həmçinin Vaşinqtonun İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsini sıradan çıxardığını bildirib. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi bir vaxtda səslənir. Bölgədə hərbi və diplomatik vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının qorunması qarşılığında ABŞ-a investisiyaların yatırılmasını dəstəklədiyini bildirib. O, boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ABŞ-ın roluna diqqət çəkib. Tramp daha əvvəl Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş məsələsini gündəmə gətirmişdi. Son açıqlamasında isə Körfəz ölkələrinin ABŞ-a investisiya yatırması ideyasını önə çıxarıb. Hörmüz boğazı enerji daşımaları baxımından dünyanın ən strateji su yollarından biri olaraq qalır.

Donald Tramp Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş tətbiqi ideyasını dəstəkləmədiyini bildirib. O, heç bir ölkənin bu su yolundan istifadə üçün haqq tələb etməməli olduğunu deyib. Tramp daha əvvəl gəmilərə 20 faizlik rüsum tətbiq ediləcəyini açıqlamışdı. ABŞ Prezidenti sonradan Körfəz ölkələrinin rüsum əvəzinə ABŞ-a böyük investisiyalar yatırmaq istədiyini bildirib. Hörmüz boğazı ilə bağlı müzakirələr enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından davam edir.

Küveyt ordusu ölkənin hava məkanında “düşmən hava hədəfləri” ilə mübarizə apardığını açıqlayıb. Ordunun məlumatında hədəflərin detalları barədə məlumat verilməyib. Küveyt regionda artan hərbi gərginlik fonunda hava müdafiə sistemlərini aktiv saxlayır. Son dövrdə Körfəz ölkələri raket və pilotsuz uçuş aparatı təhlükələrinə qarşı hazırlıq vəziyyətini artırıb. Hadisə ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda baş verib.

Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov ABŞ-ın İranla bağlı hərbi əməliyyatlarını tənqid edib. O bildirib ki, qarşıdurmanın yenidən başlaması diplomatik həll imkanlarını azaldır. Lavrov mülki infrastruktura zərər dəyməsindən narahatlığını ifadə edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın addımları sülh danışıqlarına mane olur. Rusiya rəsmisi Vaşinqtonun beynəlxalq razılaşmalara əməl etməsi ilə bağlı suallar qaldırıb. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi bir vaxtda verilib.