Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik.

Dövlətlər, xüsusilə də böyük dövlətlər bir-birinə etimadını itirib və bu da BMT-nin, onun institutlarının fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir. Qazaxıstan KİV-ə görə, bunu Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Kurultayın (təkpalatalı parlamentin - red) açılış sessiyasında etdiyi çıxışda bildirib.

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) üzv 57 dövlətin xarici işlər nazirləri cümə axşamı Mavritaniya diplomatı İsmail Vələd Şeyx Əhmədi təşkilatın yeni baş katibi seçiblər. Xarici İşlər Nazirləri Şurası qarşısındakı ilk çıxışında Vələd Şeyx Əhməd bildirib: "Bugünkü seçiminiz mənim peşəkar karyeramdakı ən böyük vəzifə və beynəlxalq, regional və milli xidmətdə keçirdiyim 3 onillikdən artıq dövrdən sonra qazandığım ən yüksək mükafatdır".

Qətər İsrail qüvvələrinin işğal altındakı Şərqi Qüdsdə BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin Təşkili üzrə Yaxın Şərq Agentliyinin (UNRWA) mühüm obyektlərindən birinə basqın etməsini kəskin şəkildə pisləyib. Doha hadisəni beynəlxalq humanitar hüququn açıq şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib.

Beynəlxalq münasibətlərin formalaşması əsrlər boyu müharibələr, güc balansının dəyişməsi və yeni siyasi mərkəzlərin yüksəlişi ilə müşayiət olunub. Vestfaliya sülhündən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yaranmasına qədər hər böyük böhran dünyada yeni qaydaların formalaşmasına səbəb olub.

Qazaxıstan və Azərbaycan strateji tərəfdaşlığın genişləndirilməsi məsələlərini müzakirə ediblər. Danışıqlar Yermeq Köşerbayev və Azərbaycanın Qazaxıstandakı səfiri Əlimirzamin Əsgərov arasında keçirilib. Tərəflər Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun inkişafına xüsusi diqqət yetiriblər. Qazaxıstan Azərbaycanı bu nəqliyyat xəttinin inkişafında əsas tərəfdaşlarından biri hesab edir. Görüşdə ikitərəfli ticarətin artırılması və xammaldan kənar ixracın genişləndirilməsi imkanları nəzərdən keçirilib. Sənaye əməkdaşlığı və qarşılıqlı sərmayələrin artırılması da müzakirə olunub. Tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığın davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Bakı və Astana strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərini daha da möhkəmləndirmək niyyətindədirlər.

BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələri bütün tərəfləri təxribat xarakterli addımlardan çəkinməyə çağırıb. Təşkilat gərginliyin artmasının heç bir tərəfin maraqlarına uyğun olmadığını bildirib. Tərəflərdən BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1701 saylı qətnaməsinə əməl etmək tələb olunub. Qətnamə 2006-cı ildə qəbul edilib. Sənəd İsraillə “Hizbullah” arasında hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur. BMT sülhməramlıları Livanın cənubunda fəaliyyətlərini davam etdirirlər. Onlar vəziyyətin müşahidəsi və tərəflər arasında əlaqələrin saxlanılması ilə məşğuldurlar. BMT qüvvələri bölgədəki humanitar fəaliyyətə də dəstək göstərir.

Konfransda ekspertlər, tədqiqatçılar, hüquq müdafiəçiləri və s. iştirak edəcək

BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı Livanda təxminən 860 min məcburi köçkünün öz yaşayış bölgələrinə qayıtdığını bildirib. Buna baxmayaraq, təxminən 360 min nəfər hələ də doğma yaşayış yerlərindən kənarda qalır. Onlardan azı 22 min nəfər kollektiv sığınacaqlarda yaşayır. Digər məcburi köçkünlər qohumlarının yanında və ya sıx məskunlaşmış kirayə mənzillərdə yerləşiblər. BMT Livanın cənubunda İsrailin yeni hava zərbələrinin növbəti köç dalğasına səbəb olduğunu bildirir. Ölkədə təhlükəsizlik vəziyyəti hələ də kövrək olaraq qiymətləndirilir. Livanın cənubunda və Bəqa vadisində hərbi fəaliyyət, hərəkət məhdudiyyətləri və partlamamış sursatlar əhali üçün təhlükə yaradır. BMT yüz minlərlə insanın humanitar yardıma ehtiyacının davam etdiyini vurğulayır.

BMT-nin Uşaq Fondu İordan çayının qərb sahilindəki Qusra kəndinin sakinlərinə zəruri yardım çatdırıb. Kənddə İsrail məskunlarının mühasirəsində olan sakinlərə su, ərzaq və dərman verilib. Uşaqlar üçün gigiyena və əyləncə dəstləri də çatdırılıb. BMT üç fələstinli ailənin hələ də İsrail hərbçilərinin və məskunların güclü nəzarəti altında qaldığını bildirib. Məskunların kəndə girişi məhdudlaşdırdığı və ailələrin evlərinin yaxınlığında yaşayış məntəqələri yaratdığı açıqlanıb. Su və elektrik xətləri kəsildikdən sonra bələdiyyə işçiləri tərəfindən bərpa olunub. Həmin işçilərin məskunların hücumuna məruz qaldığı və bəzilərinin İsrail hərbçiləri tərəfindən saxlanıldığı bildirilib. ABŞ vətəndaşı Luey Ridi isə ailəsinin Qusradakı evinə qayıtmaq üçün İsrailə gəlib.

BMT-nin Livanın cənubunda fəaliyyət göstərən Müvəqqəti Qüvvələri İsrailin bölgədə hərbi fəaliyyətinin artdığını bildirib. Avqustun 5-dən 16-dək hər gün orta hesabla 137 mərmi və raket atıldığı qeydə alınıb. Şənbə günü 208, bazar günü isə 185 mərmi və raket atılıb. BMT bölgədə artan gərginliyin mülki əhaliyə ciddi təsir etdiyini açıqlayıb. Bir çox ailə təhlükəsizlik səbəbindən yaşadığı əraziləri tərk edib və gündəlik həyatını dəyişməli olub. BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələrinin mandatı 1978-ci ildə yaradılıb. Qüvvələrin mandatının bu ilin sonunda başa çatması nəzərdə tutulur. Yeni qüvvənin yaradılması halında onun daha az sayda hərbçidən ibarət olması və regional razılaşma əsasında fəaliyyət göstərməsi gözlənilir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi İdarəsi işğal altındakı Fələstin ərazilərində vəziyyətin ağırlaşdığını açıqlayıb. Qəzzada əhalinin təxminən 90 faizinin iyulun əvvəlində orta və yüksək səviyyəli su çatışmazlığı ilə üzləşdiyi bildirilib. Qəzza əhalisinin böyük hissəsi məcburi köçkün vəziyyətində qalmaqda davam edir. Hesabata görə, 2023-cü ilin oktyabrından Qəzzada yaralanan hər dörd fələstinlidən təxminən biri ağır və uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə səbəb ola biləcək xəsarətlər alıb. İordan çayının qərb sahilində isə İsrailli köçkünlərin hücumları davam edir. Bir həftə ərzində 38 belə hücum qeydə alınıb. Məsafir Yatta bölgəsində beş fələstinli yaralanıb, üç ev dağıdılıb və 23 nəfər məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb. İsrail hakimiyyətinin 25 fələstinliyə məxsus tikilini dağıtdığı və 29 nəfəri evsiz qoyduğu da açıqlanıb. Dağıdılan tikililər arasında 54 şagirdin istifadə etdiyi məktəbin bir hissəsinin olduğu bildirilib.