ABŞ-nin Strateji Neft Ehtiyatı 1983-cü ildən sonra ilk dəfə 300 milyon barreldən aşağı düşüb. ABŞ Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ehtiyatların həcmi 298,7 milyon barrel təşkil edir. Ehtiyatların azalmasına pandemiya dövründə və Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı həyata keçirilən böyük həcmli neft buraxılışları səbəb olub. Hörmüz boğazındakı gərginlik fonunda ABŞ 2026-cı ildə ehtiyatlardan əlavə 172 milyon barrel neft istifadə etməyi planlaşdırır. Strateji ehtiyatın ümumi tutumu 713,5 milyon barrel olsa da, hazırkı səviyyə son onilliklərin ən aşağı göstəricilərindən biridir. ABŞ Energetika Nazirliyi ehtiyatların təhlükəsiz minimum həddinin 70 milyon barrel olduğunu bildirib. Neft ehtiyatlarının azalması enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri artırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə dəymiş zərər və insan itkilərinə görə məsuliyyət daşımalı olduğunu bildirib. O, İranın Livan, Suriya, Yəmən və Qəzzadakı fəaliyyətlərini nümunə göstərib. Tramp daha əvvəl ABŞ-nin də İrandan təzminat tələb edəcəyini açıqlamışdı. Bu açıqlama İranın ABŞ və İsraildən müharibə nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etməsindən sonra verilib. ABŞ prezidenti məsələni gələcək danışıqlarda gündəmə gətirmək niyyətində olduğunu bildirib. Tehran isə Vaşinqton və Təl-Əvivin əməliyyatlarına görə ödəniş tələb edir. Qarşılıqlı ittihamlar iki ölkə arasında gərginliyi artırır. Kompensasiya məsələsi gələcək diplomatik danışıqlarda əsas mövzulardan birinə çevrilə bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın təzminat tələb etməsinə cavab olaraq Vaşinqtonun da Tehrandan kompensasiya istəyəcəyini bildirib. Tramp İranın əvvəlki danışıqlarda belə tələb irəli sürmədiyini iddia edib. O, ABŞ vətəndaşlarına qarşı hücumlarda ölən və yaralanan şəxslərin ailələri üçün təzminat tələb edəcəyini açıqlayıb. Tramp "USS Cole" gəmisinə hücum və digər münaqişələrdə ölənləri nümunə göstərib. O, həmçinin İrandakı etiraz aksiyalarında ölən şəxslərin ailələrinə ödəniş edilməsini tələb edib. ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, bu məsələ gələcək danışıqlarda gündəmə gətiriləcək. İran isə daha əvvəl ABŞ və İsrailin əməliyyatları nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etmişdi.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Almaniya və Pakistan həmkarları ilə telefon danışığı keçirib. Əraqçi Almaniyanın xarici işlər naziri İohann Vadeful ilə regional və beynəlxalq məsələləri müzakirə edib. Danışıq Almaniyanın Donald Trampın Qəzza planına münasibət bildirməsindən sonra baş tutub. Berlin həmin planın HƏMAS-ın tərksilahına yol aça biləcəyini açıqlayıb. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu isə planı rədd edib. Əraqçi Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Darla da danışıqlar aparıb. Tərəflər İran-Oman danışıqlarının gedişini və Pakistan-Səudiyyə Ərəbistanı-Türkiyə müdafiə sazişini müzakirə ediblər.

İranın ali rəhbəri Müctəba Hüseyni Xamenei altı yüksək rütbəli hərbi komandir təyin edib. General-mayor Əli Abdullahı Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi olub. Kiymars Heydəri onun müavini vəzifəsinə gətirilib. Əhməd Vahidi İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı təyin edilib. Mustafa İzadinin onun müavini olduğu bildirilib. Kontr-admiral Əli Özmai korpusun Hərbi Dəniz Qüvvələrinə rəhbərlik edəcək. Hüseyn Taeb isə Bəsic qüvvələrinin rəhbəri təyin olunub. Təyinatlar İranın əsas hərbi strukturlarında rəhbərlik dəyişiklikləri ilə bağlıdır.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarda süni intellekt məlumatlarından istifadə etdiyini iddia edib. O, bu barədə Tehran Universitetində keçirilən tədbirdə danışıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, hücumların məqsədi İranda təhlükəsizlik böhranı yaratmaq və ölkəni sosial-iqtisadi çətinliklərə sürükləmək olub. İran prezidenti ABŞ və İsrailin planlarının süni intellekt məlumatları, casus şəbəkələri və daxili tərəfdarlarına əsaslandığını bildirib. O, bu hesablamaların uğursuz olduğunu iddia edib. Pezeşkian açıqlamasında iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib. İran rəhbərliyi daha əvvəl də xarici qüvvələri ölkədə sabitliyi pozmağa çalışmaqda ittiham edib. Açıqlama Tehranla Vaşinqton və Təl-Əviv arasında gərginliyin davam etdiyi dövrdə verilib.

Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti həftəsonu kəskin azalıb. Dəniz nəqliyyatını izləyən məlumatlara görə, keçidlərin sayı cümə günü 15-dən bazar günü 6-ya enib. 17 gəminin İranın birtərəfli müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etdiyi bildirilib. Daha 10 gəminin hansı marşrutla hərəkət etdiyi müəyyən edilməyib. Gəmi hərəkətinin azalması bölgədə təhlükəsizlik narahatlıqlarının artdığı vaxtda baş verib. Eyni dövrdə Bab əl-Məndəb boğazında 116 keçid qeydə alınıb. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji daşımaları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Omanla Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların rəvan getdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bəzi qüvvələr razılaşmaya mane olmağa çalışır. Bəqayi Omanla anlaşmanın əldə olunmasının mümkün olduğunu və bunun danışıqlarda mühüm mərhələ olacağını qeyd edib. İran rəsmisi mane olan tərəflərin adını açıqlamayıb. O, ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı fəaliyyətlərini tənqid edib və bunun su yolunun təhlükəsizliyinə mənfi təsir etdiyini bildirib. Tehran ABŞ-nin dəniz mühasirəsini təcavüz aktı kimi qiymətləndirir. İran və Oman arasında danışıqlar Hörmüz boğazında gəmiçiliyin gələcəyi ilə bağlı davam edir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Müctəba Xamenei ilə yeddi saatlıq görüş keçirdiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, Ali rəhbər görüş zamanı milli birliyin və həmrəyliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Görüşdə insanların yaşayış vəziyyətinə diqqət yetirilməsinin əsas məsələlərdən biri olduğu bildirilib. Görüş ötən ay Pezeşkianın prezidentliyinin üçüncü ilinin başlanğıcı ərəfəsində baş tutub. İran dövlət mediası görüş barədə məlumat yayıb. Tərəflərin ölkənin daxili və xarici vəziyyətini müzakirə etdiyi qeyd olunub. Açıqlama İranın iqtisadi və regional çətinliklərlə üzləşdiyi bir vaxtda verilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla müharibə məsələsində eskalasiyanı artırmaq əvəzinə gözləmə siyasəti seçir. ABŞ administrasiyası rəsmiləri Trampın yaxın hərbi addımlar barədə əvvəlki sərt mövqeyini yumşaltdığını bildiriblər. Vaşinqton İran iqtisadiyyatına tətbiq edilən təzyiqlərin nəticələrini izləyir. ABŞ Hörmüz boğazındakı vəziyyətin və neft ixracına məhdudiyyətlərin İran iqtisadiyyatına təsir etdiyini hesab edir. Bəzi müşahidəçilər ABŞ-nin uzunmüddətli müharibə üçün sursat ehtiyatları ilə bağlı çətinlik yaşaya biləcəyini bildirirlər. Administrasiya rəsmiləri İran rəhbərliyi daxilində fikir ayrılıqlarının yarana biləcəyini düşünürlər. Onların fikrincə, iqtisadi təzyiq zamanla nəticə verə bilər. Bununla belə, bəzi rəsmilər müharibə şəraitinin İran cəmiyyətində əks təsir yarada biləcəyini də qeyd edirlər.

Yaponiya Baş naziri Sanae Takaiçi Oman Sultanı Heysəm bin Tariq Al Səidlə telefon danışığında Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz keçidin bərpasına çağırıb. Oman rəhbəri su yolundan istifadə edən ölkələrin mövqelərinin nəzərə alınacağını bildirib. Oman və İran Hörmüz boğazında gəmi keçidləri ilə bağlı danışıqlar aparır. Tərəflər regional vəziyyət və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. Yaponiya Omanın dialoq və gərginliyin azaldılması istiqamətində səylərini yüksək qiymətləndirib. Tokio və Maskat müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi imkanlarını da müzakirə edib. Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqlar ABŞ və İran arasında fikir ayrılıqları səbəbindən çətin mərhələdədir. Yaponiya təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasını beynəlxalq əhəmiyyətli məsələ hesab edir.

Pakistan İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və parlament sədri Məhəmməd Baqır Qalibafı İslamabada dəvət edib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi səfərin münasib vaxtda həyata keçiriləcəyini bildirib. Səfərin konkret tarixi hələ açıqlanmayıb. Tehran qarşılıqlı səfərləri İran-Pakistan münasibətlərinin inkişafının təbii hissəsi kimi qiymətləndirir. Pakistan son aylarda ABŞ və İran arasında vasitəçilik fəaliyyəti həyata keçirib. İslamabad aprel ayında atəşkəsin əldə edilməsinə və iyunda çərçivə razılaşmasının hazırlanmasına kömək edib. Lakin razılaşma ötən ay pozulub və tərəflər təxminən iki həftə ərzində qarşılıqlı hücumlar həyata keçiriblər. Daha sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp danışıqlar barədə məlumatların yayıldığı bir vaxtda bombardmanların dayandırıldığını açıqlayıb.