İkinci İran müharibəsi özünün üçüncü həftəsinə qədəm qoyur. Bu, ötən ilin iyun ayında baş tutan birinci müharibənin davam etdiyi günlərdən daha çoxdur. Fərq ondadır ki, bu dəfə müharibə hələ sonluğuna çatmayıb. Onun bitməsinin elan edilməsi isə qarşıdurma və meydan oxuma mövzusuna çevrilib: Müharibənin qısamüddətli olacağını və tezliklə bitəcəyini deyən ABŞ Prezidenti Donald Tramp, müharibənin sonunu məhz İranın müəyyən edəcəyini bildirən "İnqilab Keşikçiləri" və müharibənin hələ bitmədiyini deyən Binyamin Netanyahu arasında fikir ayrılığı var.

Şənbə günü sübh tezdən Bağdadın Kərrada məhəlləsində hərəkata məxsus evin hədəf alınmasından sonra "Kətaib Hizbullah" qruplaşmasının lideri Əbu Hüseyn əl-Hümeydavinin taleyi barədə ziddiyyətli məlumatlar yayılıb. Bəzi mənbələr onun öldüyünü desə də, digərləri sağ qaldığını iddia edir. Hadisə yerindən yayılan videoda Hümeydavi olduğu güman edilən şəxsin başından yaralandığı görünür. Bəs illərdir "İranın İraqdakı sirli adamı" kimi tanınan bu şəxs kimdir?

İsrail ordusunun ərəb dilli nümayəndəsi Aviçay Adraei sosial şəbəkədə yayımladığı açıqlamada Hizbullahın təcili tibbi avtomobillərdən və tibbi infrastrukturlardan hərbi fəaliyyət üçün istifadə etdiyini iddia edib. O bildirib ki, belə fəaliyyət dərhal dayandırılmalıdır. Əks halda İsrail ordusu beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq həmin obyektlərə qarşı tədbir görəcəyini açıqlayıb.

İsrail ordusu Hizbullahın iqtisadi sütunu hesab edilən "Al-Qard Al-Hasan" assosiasiyasına qarşı genişmiqyaslı və sistematik hərbi kampaniyaya başlayıb. Bu addım qruplaşmanın maliyyə infrastrukturunu çökdürmək və gəlir mənbələrini tamamilə kəsmək məqsədi daşıyır. 2024-cü il müharibəsində hədəf alınan, lakin sonradan fəaliyyətini bərpa edən bu qurum, hazırkı münaqişədə yenidən əsas hədəfə çevrilib. İsrail aviasiyası Beyrut, Beka vadisi və Livanın cənubundakı əksər filiallara intensiv hava zərbələri endirib. İsrail ordusunun sözçüsü Aviçay Adrae bildirib ki, Hizbullah mülki binaların altındakı gizli anbarlarda terror fəaliyyətlərini maliyyələşdirmək üçün milyonlarla dollar nağd vəsait saxlayır.

Livan hökuməti İranın Beyrutdakı səfirliyinin nümayəndəsini rəsmi izahat üçün Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb. Bu barədə Livanın informasiya naziri açıqlama verib. Nazirin sözlərinə görə, bu addım İranın "Təsnim" xəbər agentliyinin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) və "Hizbullah"ın Livan ərazisindən birgə əməliyyat keçirməsi barədə yaydığı məlumatdan sonra atılıb. Livan rəsmiləri bu növ hərbi fəaliyyətlərin ölkənin suverenliyi və daxili təhlükəsizliyi kontekstində ciddi araşdırılacağını və lazımi hüquqi-diplomatik tədbirlərin görüləcəyini bildiriblər.

İsrail ordusunun Livanın müxtəlif bölgələrinə təşkil etdiyi hava hücumlarında daha 17 nəfər həyatını itirib, 15 nəfər isə yaralanıb. Livanın rəsmi xəbər agentliyi NNA-nın məlumatına görə, İsrail hərbi təyyarələri ölkənin cənubundakı Əl-Ənsariyyə qəsəbəsinə intensiv zərbələr endirib. Eyni zamanda, Sur şəhərinin cənub-şərqində yerləşən Hoş bölgəsində bir kafe İsrailə məxsus pilotsuz uçuş aparatı (PUA) tərəfindən hədəf alınıb. Səhiyyə Nazirliyi isə Beyrutun cənubundakı Avzai bölgəsində motosikletin hədəf alındığı hücumda bir nəfərin öldüyünü, Kana və Hoş qəsəbələrində isə ümumilikdə 6 nəfərin həlak olduğunu, çox sayda insanın yaralandığını açıqlayıb. Şərqi Zavtar, Kılaviyyə və Hinnaviyyə qəsəbələrində də ölümlə nəticələnən zərbələr qeydə alınıb.

Tarix bu gün qlobal miqyaslı təbii fəlakətlərə, milyonların həyatını dəyişən virusların rəsmiləşməsinə və böyük siyasi xəritələrin dəyişməsinə şahidlik edib.

Livan prezidenti Cozef Aun və Suriya prezidenti Əhməd əş-Şaraa telefon danışığı zamanı iki ölkə arasında sərhəd nəzarətinin gücləndirilməsinin vacibliyini müzakirə ediblər. Livan prezident administrasiyasının yaydığı məlumata görə, tərəflər hazırkı həssas vəziyyət fonunda koordinasiya və məsləhətləşmələrin artırılmasının, xüsusilə sərhəd xəttinə nəzarətin gücləndirilməsinin zəruri olduğunu vurğulayıblar.

Suriya prezidenti Əhməd əş-Şəranın livanlı həmkarı Cozef Aunun "Hizbullah"ı tərksilah etmək səylərini dəstəkləməsi ilə bağlı bəyanatları müşahidəçilərin diqqətini çəkib. Bu, Dəməşqin İrana meylli Livan partiyasına qarşı mübarizədə rol oynamağa hazır olub-olmaması ilə bağlı fərziyyələri daha da artırıb. Regiondakı münaqişə dairəsinin Livanı da əhatə edəcək şəkildə genişlənməsi fonunda Dəməşq qonşu ölkə ilə sərhədə hərbi qüvvələr göndərib. Bu addım Suriyanın Livana hərbi müdaxilə niyyətində ola biləcəyinə dair şübhələr yaradıb.

Yaxın Şərqdə gərginliyin artması fonunda Fransa Livandakı vəziyyətin müzakirəsi üçün beynəlxalq diplomatik təşəbbüs irəli sürüb. Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barro Livanda sürətlə pisləşən təhlükəsizlik vəziyyəti ilə əlaqədar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasının çağırılmasını tələb etdiklərini açıqlayıb. Fransa hökuməti Livan xalqına yardım məqsədilə artıq bölgədə fəaliyyət göstərən humanitar təşkilatlara 6 milyon avro həcmində təcili maliyyə dəstəyi ayırıb.

Suriya prezidenti Əhməd əş-Şəraa Livan prezidenti Cozef Aunun Hizbullahın silahsızlaşdırılması istiqamətində apardığı siyasəti dəstəklədiyini açıqlayıb. Bu barədə Suriya dövlət mediası məlumat yayıb. Bildirilir ki, Əhməd əş-Şəraa Avropa rəsmiləri ilə keçirilən videokonfrans zamanı Suriyanın Livan rəhbərliyinin bu təşəbbüsünü dəstəklədiyini bildirib.

Yaxın Şərqdə davam edən müharibə fonunda Türkiyə Şimali Kiprdə təhlükəsizliyi gücləndirmək məqsədilə hərbi mövcudluğunu artırıb. Türkiyə Müdafiə Nazirliyinin açıqlamasına görə, regionda baş verən son hadisələr nəzərə alınaraq Şimali Kipr Türk Respublikasına altı ədəd F-16 qırıcı təyyarəsi və hava hücumundan müdafiə sistemləri yerləşdirilib.Nazirliyin bəyanatında bildirilib ki, bu addım bölgədə təhlükəsizliyi gücləndirməyə yönəlmiş mərhələli planlaşdırmanın bir hissəsidir və vəziyyətin inkişafından asılı olaraq əlavə tədbirlərin görülməsi də istisna edilmir.

UNICEF bildirib ki, İsrail ilə Hizbullah arasında müharibənin şiddətlənməsi fonunda Livanda 2 mart tarixindən bu yana ən azı 83 uşaq həyatını itirib, 254 uşaq isə yaralanıb. Açıqlamada həmçinin son 28 ay ərzində Livanda ümumilikdə 329 uşağın öldüyü, 1632 uşağın isə yaralandığı bildirilib.

İsrail hərbi hava qüvvələrinin martın 2-də Livana qarşı başlatdığı intensiv hava hücumları davam edir. İsrail ordusu xalqı yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur etdiyi paytaxt Beyrutun Dahiyə bölgəsini hədəf alıb. Məlumata görə, İsrail döyüş təyyarələri bir saat ərzində Dahiyə bölgəsinə iki hava zərbəsi endirib. Hücumlardan sonra güclü partlayış səsləri eşidilib və ərazidən qara tüstülər yüksəlməyə başlayıb. Eyni zamanda, İsrailə məxsus pilotsuz uçuş aparatı (PUA) Beyrut üzərində alçaq hündürlükdə uçuşlar həyata keçirir.

Ərəb ölkələrinin xarici işlər nazirləri bazar günü İranın ərəb dövlətlərinə qarşı həyata keçirdiyi hücumları kəskin şəkildə pisləyərək, bu hərəkətləri "beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə ciddi təhdid" adlandırıblar. Onlar BMT Təhlükəsizlik Şurasını Tehranı bu hücumları dərhal dayandırmağa məcbur etməyə çağırıblar. Ərəb Dövlətləri Liqası Şurasının nazirlər səviyyəsində keçirilən fövqəladə iclası iddia edilən hücumları müzakirə etmək məqsədilə videokonfrans vasitəsilə baş tutub. Sessiyanın sonunda iştirakçılar "İranın qanunsuz təcavüzlərini" pisləyən və İranı regiondakı müttəfiq silahlı qruplaşmalar və milislərdən istifadə də daxil olmaqla, "düşmən hərbi əməliyyatlarını və qonşu dövlətlərə qarşı bütün təxribat xarakterli hərəkətləri və ya təhdidləri" dərhal dayandırmağa çağıran 16 bəndlik bəyanat yayıblar.

Siyasi və xalq baxımından yanlış zamanda "İslam Müqaviməti" – "Hizbullah"ın hərbi qanadı – tərəfindən atılan raketlər, ilk növbədə, baş katib Naim Qasimin "böyük qardaşı", Livan parlamentinin sədri Nəbih Bərri qarşısındakı etibarını sarsıtdı. Bu, İrana dəstək üçün müdaxilə etməmək barədə ona verdiyi vədin pozulması idi. Həmin raketlər şiə icmasını və ölkəni böyük təhlükə altına aldı; belə ki, İsrail Litaninin cənubundakı 15 km dərinlikdəki ərazini işğal etməklə hədələdi, halbuki Prezident Cozef Aun hökumətin Hizbullahın hərbi və təhlükəsizlik fəaliyyətini qadağan edən qərarını dəstəkləyən "Beşlik" komitəsinin səfirlərinə raketlərin həmin zonadan atılmadığını təsdiqləmişdi.

İsrail knessetinin sədri Amir Ohana İranın yeni ali rəhbəri Müctəba Xameneini sui-qəsdlə hədələyib. Müctəba Xamenei bu vəzifəyə fevralın 28-də Tehranın İsrail və ABŞ tərəfindən hücuma məruz qalması nəticəsində həlak olan atası Əli Xameneinin xələfi kimi gəlib.

Livan hökumətinin başçısı hakim Nəvaf Salam ,Beyrut İsrailin Livana qarşı müharibəsini dayandırmaq, bunun ümumilikdə livanlılara, xüsusən də məcburi köçkünlərə göstərdiyi fəlakətli təsirləri azaltmaq üçün siyasi və diplomatik müstəvidə əlindən gələni edir. Baş nazir Salam qeyd edib ki, diplomatik səylər hələ arzulanan nəticəni verməyib. Buna səbəb Livanın vəziyyətinin regiondakı böhranlar və davam edən müharibə ilə bağlı olmasıdır.

Son iyirmi dörd saat ərzində xəbərlərin manşetinə çevrilən məsələ – İranın qərbindəki kürd silahlı qruplaşmalarına verilən dəstək – hazırda həlledici dönüş nöqtəsi olmasa da, Ayətullah rejimini sarsıtmaq istiqamətindəki ümumi səylər üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu proses əsasən ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) təşəbbüsü ilə, "ideyalar müharibəsi"nin bir hissəsi olaraq geniş media əks-sədası doğuran bir məsələyə çevrilib.

İsrail ordusunun martın 2-dən etibarən Livana qarşı başlatdığı intensiv hücumlar davam edir. Bu gün səhər saatlarından bəri həyata keçirilən hava zərbələri nəticəsində həyatını itirənlərin sayı 12-yə yüksəlib. Livanın rəsmi NNA agentliyinin məlumatına görə, ölkənin cənub, şərq və şimal bölgələri ağır bombardmanlara məruz qalıb. Hücumların coğrafiyası genişlənməkdədir. Nəbatiyə vilayətinin Şərqi Zavter qəsəbəsində bir ailənin 3 üzvü, Kefur qəsəbəsində isə 2 nəfər həlak olub. Ölkənin cənubundakı Sur şəhərində hərəkətdə olan avtomobilin hədəf alınması nəticəsində 3 nəfər ölüb. Oxşar hadisə şərqi Livanın Zahlə bölgəsində də baş verib; avtomobilə endirilən zərbə 2 nəfərin həyatına son qoyub, daha 2 nəfər isə yaralanıb.

İran dövlət televiziyası İsrailə qarşı yeni bir raket hücumu dalğasının başladığını elan edib. Regional gərginliyin pik həddə çatdığı bir vaxtda baş verən bu hücum həm havadan, həm de quru əməliyyatları ilə müşayiət olunur. Yerli medianın yaydığı məlumata görə, Livandakı "Hizbullah" qruplaşması İranın raket zərbələri ilə eyni vaxtda İsrail ərazilərinə pilotsuz uçuş aparatları (PUA) vasitəsilə hücuma keçib. Bu koordinasiyalı hücum İsrailin hava hücumundan müdafiə sistemlərini geniş bir cəbhədə sınağa çəkir.

Suriya Müdafiə Nazirliyi regional münaqişənin genişlənməsi fonunda Livan və İraqla sərhəd xəttində hərbi mövcudluğunu gücləndirdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, bu addım sərhədlərin qorunması və nəzarətin artırılması məqsədilə atılıb. Hərbi mənbələrin verdiyi məlumata görə, fevral ayından başlayan, lakin son günlərdə sürətlənən əməliyyat çərçivəsində sərhəd boyu "Qrad" və "Katyuşa" raket sistemləri, zirehli texnika və piyada bölmələri yerləşdirilib. Xüsusilə Homsun qərb kəndləri və Tartusun cənubunda 52-ci və 84-cü diviziyaların mövcudluğu genişləndirilib.

Hücum nəticəsində şəhərin sıx məskunlaşdığı ərazidə yerləşən yeddimərtəbəli bina demək olar ki, tamamilə dağılıb. "Camaa əl-İslami" qruplaşması verdiyi rəsmi bəyanatda hücumu "müharibə cinayəti" adlandırıb, lakin zərbə zamanı ölənlərin və ya yaralananların olmadığını bildirib.

ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana qarşı hava hücumlarının miqyası çərşənbə axşamı günü daha da genişlənib. Tehranın Körfəz ölkələrinə və Kiprdəki Britaniya hərbi hava bazasına raket və dron zərbələri endirməsi, həmçinin İsrailin "Hizbullah"ın hücumlarına cavab olaraq Livanı hədəf alması münaqişəni yeni mərhələyə daşıyıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ər-Riyaddakı ABŞ səfirliyini hədəf alan hücuma "tezliklə" cavab veriləcəyini təsdiqləyib. Səudiyyə Ərəbistanı Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, səfirlik iki PUA ilə hücuma məruz qalıb, nəticədə məhdud yanğın və bəzi maddi zərərlər yaranıb.