BAKI,AzerVoice Analitik təhlil Mərkəzi
İraq Xarici İşlər Nazirliyi bazar günü bir daha ədalətin təmin olunması və yezidilərə qarşı baş verən faciənin beynəlxalq səviyyədə “soyqırımı” kimi tanınması üçün səylərini davam etdirəcəyini bəyan edib.
Bu bəyanat, 2014-cü ilin avqustunda İŞİD terror təşkilatının Ninova vilayətinin Sincar bölgəsini ələ keçirərək minlərlə yezidi kişi, qadın və uşağı öldürməsi, qaçırması və əsir götürməsinin 11-ci ildönümü ərəfəsində verilib. Nazirlik qurbanlar və ailələrinə dərin həmrəyliyini ifadə edərək, beynəlxalq ictimaiyyətin bu hadisələri “soyqırımı, sistemli zorakılıq və insanlıqdan kənar köləlik” kimi tanımasının vacibliyini vurğulayıb.
İraq XİN-in açıqlamasında qeyd olunub ki, ölkə diplomatik nümayəndəlikləri vasitəsilə sağ qalanlara və ailələrinə dəstək göstərmək, əsirləri azad etmək, onlara 2021-ci ildə qəbul olunmuş “Yezidi Sağ Qalanlar Qanunu”nun verdiyi hüquqları təmin etmək istiqamətində fəaliyyətlərini davam etdirir. Nazirlik bütün dünya ölkələrini yezidilərə və digər icmalara qarşı törədilən cinayətləri “soyqırımı” kimi tanımağa, beynəlxalq əməkdaşlıq yolu ilə əsirləri azad etməyə və belə cinayətlərin gələcəkdə təkrarlanmaması üçün birgə fəaliyyəti gücləndirməyə çağırıb.
BMT məlumatına görə, İŞİD minlərlə kişini qətlə yetirib, 6 min 417 yezidini qaçırıb və qadınlarla qızları amansız seksual zorakılığa məruz qoyub. Hazırda 2 min 847 yezidi itkin düşmüş sayılır, bununla yanaşı, digər icmalardan da sayı bilinməyən itkinlər var. “Kürdüstan” bölgəsindəki “Milli Kütləvi Qəbir Komandası” Sincarda 73 kütləvi məzarlıq aşkar edib, onların bəziləri hələ də açılmayıb.
Sincarın yerli əhalisinin əhəmiyyətli hissəsi hələ də doğma yurdlarına qayıtmayıb, çoxu Qərb ölkələrində yaşayır.
Bağdad anım mərasimi keçirdi
Baş nazir Məhəmməd Şiə əs-Sudani və yüksək vəzifəli rəsmilərin iştirakı ilə federal hökumət yezidilərə qarşı soyqırımın ildönümünü qeyd edib. Sudani hökumətinin Sincarda mühüm layihələr həyata keçirmək, əhalinin yerləşməsi və sabitliyini təmin etmək, iş yerləri yaratmaq, soyqırımın mənfi təsirlərini aradan qaldırmaq və əsas ziyarətgah “Laleş” məbədini bərpa etmək istiqamətində addımlar atdığını bildirib. O, həmçinin qatil və cinayətkarların cəzalandırılması, əsirlərin qaytarılması və itkinlərin axtarılması barədə göstərişlər verdiyini açıqlayıb. Nazirlər Kabineti hər ilin aprel ayının ilk çərşənbəsini yezidilər üçün rəsmi tətil günü elan edib.
Ərbil–Bağdad gərginliyi fonunda tənqidlər
Kürdüstan Demokrat Partiyasının lideri Məsud Bərzani İŞİD-in yezidilərə qarşı qırğınlarını pisləyib, peşmərgəyə dəstəyinə görə beynəlxalq koalisiyaya təşəkkür edib, amma İraq ordusunun roluna toxunmayıb. O, Bağdadı Sincar qurbanlarını və bütün Kürd xalqına qarşı törədilən soyqırımları kompensasiya etməyə çağırıb və “şovinist düşüncə və davranışlara” son qoymağı tələb edib.
Kürdüstan Regional Hökumətinin başçısı isə yezidilərin yurdlarına qayıtmasının “Sincar razılaşmasının” icrasından asılı olduğunu bildirib, əsirlərin azad edilməsi və itkinlərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi üçün səylərin davam edəcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, Sincardakı silahlı qruplar və qeyri-qanuni milislər çıxarılmadan bölgədə təhlükəsiz dönüş mümkün deyil.
Bağdad və Ərbil 2024-cü ilin noyabrında Sincarda “sabitliyin bərpası və vəziyyətin normallaşdırılması” ilə bağlı üçmaddəli razılaşma imzalayıb, lakin bölgədəki müxtəlif silahlı qruplar və fraksiyalar arasındakı ziddiyyətlər səbəbindən razılaşma hələ də icra olunmayıb.