Prezident Əhməd əş-Şəraa vaxtilə kürdlərin rəhbərlik etdiyi, artıq ləğv olunmuş Suriya Demokratik Qüvvələrinin sabiq komandanı Məzlum Abdinin prezidentin müşaviri təyin edilməsi barədə fərman imzalayıb.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin, mədəniyyətin və böyük tarixi dönüşlərin mərkəzi nöqtələrindən biri olmuşdur. 25 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda bir sıra taleyüklü hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə müstəmləkəçiliklə mübarizədən tutmuş regional ittifaqların formalaşmasına qədər mühüm addımlar atılmışdır. Həmçinin hərbi münaqişələr, diplomatik böhranlar və hakimiyyət dəyişiklikləri məhz bu tarixdə cərəyan edərək bölgənin gələcək simasını müəyyənləşdirmişdir. Tarixin fərqli dövrlərində baş verən hadisələr ərəb xalqlarının ictimai-siyasi yaddaşında dərin izlər buraxmışdır. Təqdim olunan xronologiya 25 avqustda ərəb coğrafiyasında qeydə alınmış ən əhəmiyyətli məqamları əks etdirir.

Suriyadakı “İŞİD” terror təşkilatı fəaliyyət strategiyasını köklü şəkildə dəyişərək “elitar qüvvələr” modelindən “klaster tipli gizli hüceyrələr” sisteminə keçib. Təşkilat ənənəvi “əraziyə nəzarət” taktikasını “rəqibləri daxildən yaralamaq və nüfuz etmək” üsulu ilə əvəzləyib. Silahlı qruplaşmaları hədəf almaqdan mülki əhalini vurmağa yönələn “İŞİD”, “Ənsar əs-Sünnə səriyyələri” kimi özünə bağlı olan, lakin bir-biri ilə birbaşa əlaqəsi bulunmayan şəbəkələrdən istifadə edir. İyerarxik strukturdan adaptasiya oluna bilən torvari formasiyaya və yıpratma müharibəsi aparan qruplara transformasiya olunan təşkilat bu yolla daxili parçalanma, hərbi çevriliş yaratmaq və ya mövcud gərginliklərdən yararlanaraq yenidən səhnəyə qayıtmaq məqsədi güdür.

Deyr əz-Zor, Rakka və Həsəkəni əhatə edən Suriya Əl-Cəzirə bölgəsi 2026-cı ildə təşkilatın imkanlarının sınaqdan keçirildiyi əsas meydan hesab olunur. Yanvarın sonunda ABŞ qüvvələrinin yenidən mövqe dəyişməsindən və tamamilə geri çəkilməsindən, ondan əvvəl isə “SDQ” qüvvələrinin digər ərazilərə çəkilməsindən sonra Dəməşqin Fəratın şərqinə nəzarəti ələ alması təşkilatın öz xeyrinə istifadə etməyə çalışdığı yeni təhlükəsizlik reallığı yaradıb.

Hələ bir qədər əvvəl “Hizbullah”ın son iki ildə regionda baş verən dəyişikliklərin ən böyük uduzan tərəfi olduğu hesab edilirdi. Onun hərbi və siyasi rəhbərliyinə endirilən kütləvi İsrail zərbələri, eləcə də Suriyanın keçmiş prezidenti Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsi təşkilatın malik olduğu misilsiz hərbi və regional nüfuz dövrünün sona çatdığı təəssüratını yaradırdı. Lakin ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi, eləcə də Tehran və Ankara üçün prioritetlərin dəyişməsi şəraiti yenidən dəyişdi. Bu durum təşkilata yeni manevr imkanları qazandırdı. Bu hal “Hizbullah”ın əvvəlki gücünü bərpa etməsi ilə değil, onu əhatə edən strateji mühitin kəskin şəkildə dəyişməsi ilə bağlıdır.

Türkiyənin paytaxtı Ankarada İŞİD terror təşkilatına qarşı keçirilən xüsusi əməliyyat zamanı silahlı qarşıdurma baş verib. Təhlükəsizlik qüvvələrinin keçirdiyi əməliyyat nəticəsində bir terrorçu zərərsizləşdirilib, digər şübhəli isə yaralı vəziyyətdə saxlanılıb.

Afrikada varlığını möhkəmləndirməyə çalışan qlobal güc Çin ilə iqtisadi maraqları hədəf alan, Çini cəngəlliklərdə təqib edərək onu mühasirəyə almağı əsas məqsəd qoyan İŞİD terror təşkilatı arasında qarşıdurma qaçılmaz hala gəlib. Regiondakı gərginlik və xaosdan bəhrələnən İŞİD-in bu fəaliyyəti Pekini daha mürəkkəb və baha başa gələn təhlükəsizlik və hərbi seçimlər etməyə məcbur edib.

Təhlükəsizlik mənbələrindən əldə edilən məlumatlara görə, MİT Əhməd Qazançının Türkiyədən qeyri-qanuni yollarla Əfqanıstan-Pakistan bölgəsinə keçdiyini, orada İŞİD-in "Xorasan Vilayəti" qanadına qoşularaq terror düşərgələrində aktiv fəaliyyət göstərdiyini müəyyən edib.

Türkiyə Milli Kəşfiyyat Təşkilatı (MİT) Suriyada İŞİD terror təşkilatına qarşı sərhəddən kənar əməliyyat həyata keçirib.İstintaq məlumatlarına əsasən, saxlanılan şəxslərin Türkiyədən Suriyaya keçərək terror təşkilatına qoşulduqları və müxtəlif fəaliyyətlərdə iştirak etdikləri müəyyən olunub. Həmçinin onların Türkiyədə baş vermiş bir sıra terror hadisələri ilə əlaqələrinin olduğu bildirilib.

Körfəz ölkələrinin İraqdan gələn PUA və raketlərlə hədəf alınması prosesi mütəmadi olaraq təkrarlanır; bunun son nümunəsi Küveyt dövlətinə edilən hücumdur. Hər hücumdan sonra İraq suverenliyin açıq şəkildə pozulması demək olan bu PUA hücumlarını həyata keçirənləri təqib edəcəyinə dair vədlər verməyə tələsir. Bu isə İraqın bir dövlət kimi öz əraziləri üzərində suverenliyini bərqərar etməkdə acizliyini göstərir.

Suriya bu ilin əvvəlindən etibarən istər şimal-şərqdə, istərsə də sahil və cənub bölgələrində daxili iğtişaşlar mərhələsindən nisbi sakitlik və yeni təhlükəsizlik-siyasi strukturun qurulması mərhələsinə qədər bir yol keçib. Bu strukturun əsas cizgiləri təhlükəsizlik dosyesində və "Suriya Demokratik Qüvvələri" (SDQ) ilə əldə olunan razılaşmada özünü büruzə verib. Lakin bu dəyişikliklər Suriyanı bir çox sosial mühitdə və coğrafi nöqtədə "İŞİD" (DAEŞ) terror təşkilatı ilə gizli bir yarışın ortasına atıb. "İŞİD" son zamanlar təhlükəsizlik nəzarətinin tam bərpa olunmamasından istifadə edərək yenidən ayaq tutmağa çalışan qeyri-sabitlik amili kimi ön plana çıxıb. Təşkilat hələ də fevralın ortalarından intensivləşən, martın ilk həftəsində bir qədər səngiyən, lakin sonradan yenidən aktivləşən hücum ritorikası və hədəfə alınmış əməliyyatlarla ideoloji və meydan boşluqlarından yararlanmağa çalışır.

Suriya Ümumi Sərhəd Keçid Məntəqələri və Gömrük İdarəsinin bəyanatına əsasən, Yarubiyə-Rabiə sərhəd-keçid məntəqəsinin rəsmi açılış mərasimi keçirilib. Tədbirdə Suriya tərəfindən Gömrük İdarəsinin rəhbəri Kuteybə Bədəvi, Prezident Administrasiyasının nümayəndəsi general Ziyad əl-Ayiş və digər rəsmi şəxslər, İraq tərəfindən isə Sərhəd Keçid Məntəqələri Qurumunun rəhbəri Ömər əl-Vailinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti iştirak edib.