Suriya bu ilin əvvəlindən etibarən istər şimal-şərqdə, istərsə də sahil və cənub bölgələrində daxili iğtişaşlar mərhələsindən nisbi sakitlik və yeni təhlükəsizlik-siyasi strukturun qurulması mərhələsinə qədər bir yol keçib. Bu strukturun əsas cizgiləri təhlükəsizlik dosyesində və "Suriya Demokratik Qüvvələri" (SDQ) ilə əldə olunan razılaşmada özünü büruzə verib. Lakin bu dəyişikliklər Suriyanı bir çox sosial mühitdə və coğrafi nöqtədə "İŞİD" (DAEŞ) terror təşkilatı ilə gizli bir yarışın ortasına atıb. "İŞİD" son zamanlar təhlükəsizlik nəzarətinin tam bərpa olunmamasından istifadə edərək yenidən ayaq tutmağa çalışan qeyri-sabitlik amili kimi ön plana çıxıb. Təşkilat hələ də fevralın ortalarından intensivləşən, martın ilk həftəsində bir qədər səngiyən, lakin sonradan yenidən aktivləşən hücum ritorikası və hədəfə alınmış əməliyyatlarla ideoloji və meydan boşluqlarından yararlanmağa çalışır.
#İŞİD və şiə qrupları
Suriya Ümumi Sərhəd Keçid Məntəqələri və Gömrük İdarəsinin bəyanatına əsasən, Yarubiyə-Rabiə sərhəd-keçid məntəqəsinin rəsmi açılış mərasimi keçirilib. Tədbirdə Suriya tərəfindən Gömrük İdarəsinin rəhbəri Kuteybə Bədəvi, Prezident Administrasiyasının nümayəndəsi general Ziyad əl-Ayiş və digər rəsmi şəxslər, İraq tərəfindən isə Sərhəd Keçid Məntəqələri Qurumunun rəhbəri Ömər əl-Vailinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti iştirak edib.
Amerika Birləşmiş Ştatları 15 və 16 aprel (çərşənbə və cümə axşamı) tarixlərində Suriyadakı sonuncu hərbi bazası olan, ölkənin şimal-şərqindəki Haseke əyalətində yerləşən "Qəsrik" bazasını boşaltdı. Bununla da Vaşinqton bir vaxtlar sayca otuza çatan hərbi bazaları ilə Suriyada on ildən artıq davam edən mövcudluğuna son qoydu. "Qəsrik" bazasının təxliyə edilməsi həm Vaşinqton, həm də Dəməşq tərəfindən iki dövlət arasındakı münasibətlərdə yaxın gələcəkdə cizgiləri daha aydın görünəcək yeni bir mərhələyə keçidin elanıdır.
Suriyanın şimal-şərqindəki təhlükəsizlik dinamikası yeni və gərgin bir mərhələyə qədər yüksəlib. Suriya rəsmi xəbər agentliyinin (SANA) cümə günü yaydığı məlumata görə, Suriya ordusu Həsəkə vilayətində yerləşən, minlərlə "DAİŞ" (İŞİD) döyüşçüsünün ailə üzvlərinin məskunlaşdığı məşhur "Əl-Hol" düşərgəsini və Qərbi Əl-Hol fermasını rəsmən qapalı hərbi-təhlükəsizlik zonası elan edib.
İstanbul Respublika Baş Prokurorluğu tərəfindən İŞİD terror təşkilatına qarşı aparılan istintaq çərçivəsində keçirilən əməliyyat nəticəsində 8 şübhəli şəxs gözaltına alınıb. Terrorizmin Maliyyələşdirilməsinin Qarşısının Alınması və Çirkli Pulların Yuyulması Bürosu terror təşkilatının maliyyə fəaliyyətini ifşa etmək məqsədilə İstanbul şəhər Daxili Qoşunlar Komandanlığı ilə birgə genişmiqyaslı iş aparıb. Araşdırmalar zamanı A.G. adlı şəxsin Suriyadakı münaqişə zonalarında fəaliyyət göstərən terrorçular və onlara rəğbət bəsləyənlər üçün "infak" adı altında vəsait topladığı müəyyən edilib.
Türkiyənin Yalova bölgəsində terror təşkilatı İŞİD-ə qarşı keçirilən əməliyyat zamanı təhlükəsizlik qüvvələrinə atəş açılması nəticəsində 3 polis əməkdaşı şəhid olub, 8 polis və 1 mülki əməkdaş yaralanıb. Türkiyə Daxili İşlər Naziri Ali Yerlikaya açıqlamasında bildirib ki, əməliyyat zamanı 6 İŞİD üzvü təsirsiz hala gətirilib. Hadisə Yalovanın Elmalıq kəndi yolu üzərində yerləşən bir evdə baş verib və Bursadan xüsusi təyinatlı polis qüvvələri də əməliyyata cəlb olunub. Əməliyyat gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri altında davam etdirilir.
İstanbulda, yaxınlaşan Yeni il tədbirləri öncəsi İŞİD terror təşkilatının mümkün fəaliyyət planlarını ortaya çıxarmaq məqsədilə aparılan istintaq çərçivəsində 1 şübhəli saxlanılıb. İstanbul Cumhuriyyət Baş Prokurorluğu Terror Cinayətləri üzrə İstintaq Bürosunun məlumatına görə, şübhəli əsasən qeyri-müsəlman şəxsləri hədəf alan və Türkiyəni nişan alan hücum planları hazırladığı üçün müəyyən edilib. İstanbul Respublika Baş Prokurorluğunun Terörlə Mübarizə Şöbəsi tərəfindən Ataşehirdəki ünvana keçirilən əməliyyat zamanı şübhəli saxlanılıb.
Türkiyənin daxili işlər naziri Ali Yerlikaya son iki həftə ərzində ölkənin 32 vilayətində keçirilən əməliyyatlar nəticəsində terror təşkilatı DEAŞ-la əlaqəli olduğu və quruma maliyyə dəstəyi göstərdiyi ehtimal edilən 170 nəfərin saxlanıldığını açıqlayıb. Nazir Yerlikaya sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı məlumatda əməliyyatların Ankara, İstanbul və İzmir də daxil olmaqla 32 vilayəti əhatə etdiyini bildirib.
Suriyada milli birliyin təmin olunması təkcə ölkə daxilində deyil, bütün Yaxın Şərqdə sülh və sabitliyin bərqərar olması üçün əsas şərtdir.Dəməşq bu istiqamətdə mühüm addımlar atsa da, iqtisadi baxımdan geniş beynəlxalq dəstək və effektiv siyasi vasitəçilik hələ də zəruridir. Xüsusilə, mərkəzi hökumət və yerli idarələr arasında səlahiyyət bölgüsünə dair İraq təcrübəsindən bəhrələnmək vacib sayılır.
Suriya Daxili İşlər Nazirliyi bildirib ki, Dəməşq əyalətinin şimal bölgələrindən birində fəaliyyət göstərən “İŞİD”-ə mənsub terrorçu hüceyrə məhv edilib. Əməliyyat ümumi təhlükəsizlik idarəsi tərəfindən əyalətin daxili təhlükəsizlik qüvvələrinin komandanlığı ilə əməkdaşlıqda həyata keçirilib. Nəticədə, bir terrorçu saxlanılıb, iki nəfər isə zərərsizləşdirilib, həmçinin silah və sursat anbarı ələ keçirilib.
Kürdüstan Regional Hökumətinin başçısı isə yezidilərin yurdlarına qayıtmasının “Sincar razılaşmasının” icrasından asılı olduğunu bildirib, əsirlərin azad edilməsi və itkinlərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi üçün səylərin davam edəcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, Sincardakı silahlı qruplar və qeyri-qanuni milislər çıxarılmadan bölgədə təhlükəsiz dönüş mümkün deyil.
İŞİD hər nə qədər terrorçu bir ünsür olsa da, İraq cəmiyyətinə yad idi və beynəlxalq dəstəyin də gücü ilə məğlub edilə bilərdi. Lakin İsrail-İran qarşıdurması, İraqın daxili birliyini və vətəndaş həmrəyliyini hədəf alan dağıdıcı bir böhran riski yaradırdı.