İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bildirib ki, ABŞ Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş anlaşma memorandumunun şərtlərinə sadiq qalacağı təqdirdə, Tehran da üzərinə götürdüyü bütün öhdəlikləri yerinə yetirəcək. Məsud Pezeşkian vurğulayıb ki, Tehran qərarlarını bundan sonra da rasionallıq və insan ləyaqətinə hörmət prinsipləri əsasında qəbul edəcək. O əlavə edib ki, İran əsassız təhdidlərə və məntiqsiz bəyanatlara qətiyyətlə cavab verməyə davam edəcək.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai yaxın günlərdə İran və ABŞ nümayəndələri arasında Qətərdə danışıqlar keçiriləcəyi ilə bağlı iddiaları təkzib edib.O, bununla ABŞ Prezidenti Donald Trampın tərəflərin Tehranın təşəbbüsü ilə çərşənbə axşamı Dohada danışıqlar aparacağı barədə açıqlamasını təkzib etmiş olub.

İran Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsi ilə bağlı Fransa və Omanın təşəbbüsünə etiraz edib. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, bu məsələ yalnız İranın məsuliyyət dairəsinə daxildir. Onun sözlərinə görə, Tehran heç bir xarici dövlətin bu prosesə qoşulmasına icazə verməyəcək. Açıqlama Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun Hörmüz boğazında birgə fəaliyyət planı barədə bəyanatından sonra verilib. İran rəsmisi bölgədə vəziyyətin həssas olduğunu vurğulayıb. O, Fransanı əlavə gərginlik yaradacaq addımlardan çəkinməyə çağırıb. Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik müzakirələr və fikir ayrılıqları davam edir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi yaxın günlərdə ABŞ ilə Qətərdə görüş keçirilməsi barədə yayılan məlumatları təkzib edib. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, İran nümayəndə heyəti Dohaya səfər etsə də, bu, ABŞ ilə danışıqlar üçün nəzərdə tutulmayıb. Onun sözlərinə görə, səfərin əsas məqsədi anlaşma memorandumunun icrasını izləməkdir. Bəqai qeyd edib ki, ABŞ nümayəndələrinin Qətərə səfəri İran nümayəndə heyətinin proqramı ilə əlaqəli deyil. Rəsmi Tehran iki səfərin bir-birindən tamamilə ayrı olduğunu vurğulayıb. İran tərəfi memorandumun icrasının prioritet olaraq qaldığını bildirib. Yekun saziş üzrə yeni danışıqların başlanacağı ilə bağlı isə hər hansı məlumat verilməyib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai anlaşma memorandumunun icrası ilə bağlı son vəziyyəti açıqlayıb. O bildirib ki, ABŞ memorandumun neft satışına aid 10-cu maddəsinin icrası üçün tələb olunan icazələri verib. Bəqainin sözlərinə görə, İran bu prosesin həyata keçirilməsini izləyir. O həmçinin dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi istiqamətində işlərin davam etdiyini deyib. Sözçü yekun saziş üzrə danışıqların hələ başlamadığını vurğulayıb. O əlavə edib ki, ABŞ nümayəndələrinin Qətərə səfəri İran nümayəndə heyətinin proqramı ilə əlaqəli deyil. İranın Qətərə səfəri yalnız anlaşma memorandumunun icrasına nəzarət məqsədi daşıyır.

ABŞ ilə İran arasında həftəsonu baş verən qarşılıqlı zərbələr və bir ticarət gəmisinə edilən hücum Hörmüz boğazında dəniz daşımalarını zəiflədib. Şənbə günü boğazdan 29, bazar günü isə cəmi 12 yük gəmisi keçib. Halbuki ötən həftə Tehran və Vaşinqton arasında əldə olunmuş ilkin razılaşmadan sonra bu göstərici 70-ə qədər yüksəlmişdi. İranın xəbərdarlığına baxmayaraq, gəmilər müxtəlif marşrutlardan istifadə etməyə davam ediblər. Hücumdan sonra isə gəmi hərəkətində nəzərəçarpacaq azalma müşahidə olunub. Mütəxəssislər bildirirlər ki, izləmə sistemi yalnız ötürücü qurğuları aktiv olan gəmiləri qeydə aldığı üçün faktiki keçidlərin sayı daha çox ola bilər. Bölgədə davam edən gərginlik beynəlxalq dəniz daşımaları üçün riskləri artırır.

ABŞ-İran danışıqları bazar günü planlaşdırılsa da, Hörmüz boğazındakı qarşılıqlı hərbi gərginlik səbəbindən təxirə salınıb. İran gəmilərin sərbəst keçidini yalnız tam koordinasiya şərti ilə qəbul edir və icazəsiz keçid qadağan edilir. Danışıqların keçiriləcəyi tarix təsdiqlənməyib, fokus Hörmüz boğazına yönələcək. Paralel olaraq, İran və Oman arasında boğazın gələcək idarəçiliyi üçün diplomatik görüşlər aparılır.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, bu həftə ABŞ texniki qrupları ilə Qətərdə görüş nəzərdə tutulmayıb. Məsləhətləşmələr vasitəçi ölkələr üzərindən davam edir və ilk texniki görüş yalnız tarix və yer barədə razılıq əldə edildikdən sonra keçiriləcək. Əvvəlki xəbərlər isə görüşün bu həftə baş tutacağını iddia edirdi.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranın Bəhreyn Krallığı və Küveyt Dövlətini hədəf alan yenidən həyata keçirdiyi düşmən xarakterli raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumlarını ən sərt şəkildə pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda bildirilib ki, bu düşmən xarakterli hücumlar Bəhreyn Krallığı və Küveyt Dövlətinin suverenliyinin kobud şəkildə pozulması olmaqla yanaşı, onların təhlükəsizliyi və sabitliyi üçün ciddi təhdid yaradır.

İran ABŞ-ın həyata keçirdiyi hücumların anlaşma memorandumu çərçivəsində bir neçə maddənin pozulması olduğunu iddia edib. İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı 5-ci maddəni pozduğunu bildirərək, keçidlərin yalnız İranın koordinasiyası ilə mümkün olduğunu vurğulayıb. Xarici İşlər Nazirliyi isə ABŞ-ı 1-ci maddəni pozmaqda ittiham edərək, dərhal hərbi əməliyyatların dayandırılması öhdəliyinin yerinə yetirilmədiyini qeyd edib. Tərəflər arasında sənədin şərhi ilə bağlı ciddi fikir ayrılığı yaranıb. Hörmüz boğazı məsələsi əsas mübahisə mövzusu kimi ön plana çıxır. ABŞ və İran arasında gərginlik artmaqda davam edir. Razılaşmanın icrası ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.

İranın ali dini liderinin müşaviri Möhsün Rzayi ABŞ-ı Hörmüz boğazı ilə bağlı anlaşma memorandumunu pozmaqda ittiham edib. O, ABŞ-ın bölgədə gərginliyi artırdığını və bunun sənədin beşinci maddəsinə zidd olduğunu bildirib. Həmin maddəyə əsasən, ticarət gəmilərinin təhlükəsiz keçidi təmin olunmalı və İran ilə Oman arasında dəniz marşrutlarının idarə edilməsi üzrə danışıqlar aparılmalıdır. Rzayi “X” platformasında paylaşım edərək razılaşmanın pozulmasına “sürətli və qəti cavab” veriləcəyini vurğulayıb. Onun açıqlaması Hörmüz boğazında artan gərginlik fonunda səslənib. Son günlər bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı insidentlər beynəlxalq diqqət mərkəzindədir. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyət isə gərginliyin azaldılmasına çağırış edir.

Qətər Dövləti Bəhreyn Krallığına qarşı çoxsaylı pilotsuz uçuş aparatlarından (PUA) istifadə edilməklə həyata keçirilən İran hücumlarını kəskin şəkildə pisləyib. Qətər bu hücumları Bəhreynin suverenliyinin kobud şəkildə pozulması və beynəlxalq hüquq qaydalarına açıq-aşkar qəsd kimi qiymətləndirib.