BAKI,VOA
VOA-nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
“Sağlam iş mühiti dialoqdan başlayır, mediasiya isə bu dialoqun ən doğru ünvanıdır.”
Müasir əmək münasibətləri dinamik inkişaf edir və bu prosesdə işçi ilə işəgötürən arasında yaranan mübahisələr qaçılmaz olur. Bu mübahisələrin ədalətli, operativ və qarşılıqlı anlaşma əsasında həlli isə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Son illərdə bu istiqamətdə mediasiya institutu effektiv mexanizm kimi ön plana çıxır. Əmək münasibətlərində mediasiyanın tətbiqi yalnız hüquqi mübahisələrin həllinə deyil, həm də sağlam iş mühitinin formalaşmasına xidmət edir.
Mövzu ilə bağlı suallarımızı Mediasiya Şurasının üzvü, Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas–mediator Hümmət Əliyev cavablandırır.
– Əmək mediasiyası nədir?
Əmək mediasiyası işçi ilə işəgötürən arasında yaranan əmək mübahisələrinin məhkəmədənkənar, könüllü və qarşılıqlı razılıq əsasında həllini təmin edən hüquqi mexanizmdir.
Bu prosesdə mediator tərəflər arasında vasitəçi rolunu oynayaraq onların mövqelərini anlamağa və ortaq məxrəcə gəlməyə kömək edir. Əmək mediasiyası həm fərdi, həm də bəzi hallarda kollektiv mübahisələrin həllində tətbiq oluna bilər.
– İşçi və işəgötürən arasında balans necə qorunur?
Əmək münasibətlərində əsas məsələlərdən biri tərəflər arasında balansın qorunmasıdır. Mediasiya prosesi bu balansın təmin olunmasına xidmət edir.
Mediator neytral mövqedə dayanaraq hər iki tərəfin hüquq və maraqlarını bərabər şəkildə nəzərə alır. Bu yanaşma işçinin hüquqlarının qorunmasına, eyni zamanda işəgötürənin qanuni maraqlarının təmin edilməsinə şərait yaradır.
Beləliklə, mediasiya tərəflər arasında güvən mühitinin formalaşmasına və konstruktiv dialoqun qurulmasına imkan verir.
– Mediasiya iş mühitinə necə təsir edir?
Mediasiyanın tətbiqi iş mühitinə birbaşa müsbət təsir göstərir. Mübahisələrin açıq qarşıdurma və ya məhkəmə yolu ilə deyil, dialoq əsasında həll olunması kollektivdə psixoloji gərginliyi azaldır.
Bu isə əməkdaşlar arasında münasibətlərin yaxşılaşmasına, məhsuldarlığın artmasına və təşkilat daxilində sağlam mühitin formalaşmasına səbəb olur.
Eyni zamanda, mediasiya işçi dövriyyəsinin azalmasına və təşkilatın ümumi reputasiyasının yüksəlməsinə müsbət təsir edir.
– Kollektiv mübahisələr mümkündürmü?
Bəli, mediasiya yalnız fərdi deyil, müəyyən hallarda kollektiv əmək mübahisələrinin həllində də tətbiq oluna bilər.
Xüsusilə işçilərin bir qrupu ilə işəgötürən arasında yaranan fikir ayrılıqları zamanı mediasiya effektiv vasitə kimi çıxış edir. Bu halda mediator tərəflər arasında dialoqu təşkil edərək qarşılıqlı razılaşmanın əldə olunmasına kömək edir.
Bu yanaşma uzunmüddətli münaqişələrin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.
– Beynəlxalq əmək praktikasında mediasiya necədir?
Beynəlxalq təcrübədə mediasiya əmək mübahisələrinin həllində geniş tətbiq olunur və bir çox ölkələrdə bu sahədə uğurlu nəticələr əldə edilib.
Xüsusilə inkişaf etmiş ölkələrdə mediasiya məhkəmə sisteminə alternativ deyil, onu tamamlayan effektiv mexanizm kimi qəbul edilir.
Bu təcrübə göstərir ki, mediasiya həm vaxt, həm maliyyə baxımından daha sərfəli olmaqla yanaşı, tərəflər arasında münasibətlərin qorunmasına da xidmət edir.
Yekun rəy
Əmək mübahisələrində mediasiya müasir hüquqi yanaşmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməkdədir. Bu mexanizm yalnız mübahisələrin həllini təmin etmir, eyni zamanda işçi və işəgötürən arasında qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin formalaşmasına töhfə verir.
Mediasiya mədəniyyətinin inkişafı cəmiyyətdə hüquqi düşüncənin güclənməsinə, əmək münasibətlərində şəffaflığın artmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə xidmət edir.
Bu baxımdan, əmək münasibətlərində yaranan mübahisələrin həllində mediasiyaya üstünlük verilməsi həm fərdi, həm də institusional səviyyədə daha səmərəli nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 450.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44