2026-cı il fevralın 28-də Cənubi Darfur əyalətinin mərkəzi Nyala şəhərində qadın hüquqları ilə bağlı təlim seminarına basqın edilib, 5 qadın jurnalist həbs olunaraq naməlum təcridxanalara aparılıb və onların sonrakı taleyi gizli saxlanılıb. Həbsdən 5 aydan çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, nəzarətdə olan ərazilərdə media nümayəndələrini susdurmağa yönəlmiş addımlar fonunda onların vəziyyəti ağır olaraq qalır.

• Səudiyyə Ərəbistanı regional liderliyin yeni xəritəsini cızır
• Suriyadan Afrikaya köç - Narkotik şəbəkələri Sudanda kök salır?
• Qara qitədə sarı ölüm- Sudanın qızıl mədənləri kütləvi məzarlığa necə çevrildi?

Saxlanılan 5 qadın jurnalist bunlardır:

İşraqə Əbdürrəhman: Nyala şəhərində yerli radio verilişinin aparıcısı.
Zəhra Məhəmməd Əl-Həsən: Radio müxbiri.
Məvahib İbrahim: Radio müxbiri.
İzdihar Əbdülmünim: Jurnalist və qadın hüquqları fəalı.
Mənal Mustafa Əl-Sənusi: Jurnalist və "Əl-Mənhəl" Təlim və Potensialın Artırılması Mərkəzinin direktoru.

"Həbs edildikdən bəri onlara heç bir rəsmi ittiham irəli sürülməyib və məhkəmə qarşısına çıxarılmayıblar. Bu, ədalətin və insan hüquqlarının ən sadə prinsiplərinin açıq şəkildə pozulmasıdır. Regiona nəzarət bərqərar olunandan bəri jurnalistlərin və fəalların həbs edilməsi adət halını alıb, kiminsə qaçdığı təqdirdə isə ailə üzvləri saxlanılır".-deyə Nyalada fəaliyyət göstərən jurnalist və vəkil Cəmal Dəhavi bildirib.

Məhbuslar yerli olaraq "Duqreys həbsxanası" kimi tanınan "Koreya" təcridxanasına, daha sonra isə şəhərin Əl-Vadi məhəlləsində yerləşən beynəlxalq təşkilatın keçmiş qərargahına köçürülüblər.

Ağır saxlama şəraiti

24 iyun tarixində yayılan məlumatlara görə, xəstəliklərin yayılması, işgəncə və pis rəftar səbəbindən iki aydan az müddətdə Duqreys həbsxanasında 215-dən çox mülki şəxs dünyasını dəyişib.

29 iyul tarixində verilən xəbərdarlıqda isə saxlanılan qadın jurnalistlərin səhhətinin kəskin pisləşdiyi və ən sadə tibbi xidmətdən belə məhrum edildikləri bildirilib. Vəziyyətlərinin kritik olmasına baxmayaraq, təcridxana rəhbərliyi onların kənarda müalicə almasına icazə vermir.

Nyalada yaşayan jurnalist ailələrinə yaxın günlərdə azadlığa çıxan qadınlar tərəfindən məlumat verilib ki, saxlanılan 5 jurnalist ciddi dərəcədə çəki itirib, yüksək hərarət və tibbi yardımsız qalan digər fəsadlardan əziyyət çəkirlər.

Hüquq müdafiəçiləri qadın jurnalistlərin dərhal və qeyd-şərtsiz azadlığa buraxılmasını tələb edir. Region üzrə insan hüquqları rəsmisi Rəhmətullah Məhəmmədeyn Əbkər bildirib ki, onların həyatına görə tam hüquqi və mənəvi məsuliyyət nəzarəti həyata keçirən tərəfin üzərinə düşür və ifadə azadlığı hər kəsin təməl hüququdur.

Bu həbslər bölgədə media nümayəndələrinin hədəfə alınması üzrə ümumi zəncirin bir hissəsidir. İyulun 19-da Cəbəl Mərra bölgəsində jurnalistlərə qarşı ölüm təhdidlərinin daxil olduğu və media qurumlarının sistemli şəkildə hədəf alındığı açıqlanıb.

Qorxutma və təhdidlər

Müharibə başlayandan bəri ən azı 8 jurnalistin hələ də saxlanıldığı bildirilir. Münaqişə dövründə onlarla jurnalistin öldürüldüyü, onlarla media işçisinin isə həbs, məcburi itkin düşmə və təhdidlərlə üzləşdiyi sənədləşdirilib.

30 iyul tarixində beynəlxalq media müdafiə təşkilatları qadın jurnalistlərin təcili azad edilməsi çağırışını təkrarlayaraq səhhətlərinin pisləşməsini və jurnalistlərin dözülməz şəraitdə işləmək məcburiyyətində qaldığını vurğulayıb.

Bəyanatlarda bütün silahlı tərəflərdən jurnalistləri hədəf almağı dayandırmaq, media nümayəndələrinin zorakılıq, hədə-qorxu və qanunsuz həbs qorxusu olmadan işlərini icra etmələrinə şərait yaratmaq tələb olunub. Mart ayında da yerli radio işçilərinin həbsinin münaqişə zonasından məlumat axınına ciddi maneə törətdiyi bildirilmişdi.

Beynəlxalq və yerli qurumlar Nyalada qadın fəallara və jurnalistlərə qarşı özbaşına həbslərin dayandırılması üçün təcili müdaxiləyə çağırırlar.