Sudan

2026-cı il fevralın 28-də Cənubi Darfur əyalətinin mərkəzi Nyala şəhərində qadın hüquqları ilə bağlı təlim seminarına basqın edilib, 5 qadın jurnalist həbs olunaraq naməlum təcridxanalara aparılıb və onların sonrakı taleyi gizli saxlanılıb. Həbsdən 5 aydan çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, nəzarətdə olan ərazilərdə media nümayəndələrini susdurmağa yönəlmiş addımlar fonunda onların vəziyyəti ağır olaraq qalır.

Sudan Suveren Şurasının sədri və ordu komandanı Əbdülfəttah əl-Burhan ölkədə milli dialoq prosesinə qatılan şəxslərə müvəqqəti hüquqi, siyasi və təhlükəsizlik təminatlarının veriləcəyini açıqlayıb. Burhan bildirib ki, müstəqil milli mexanizm tərəfindən idarə olunacaq dialoqda iştirak edən şəxslər barəsində mövcud cinayət təqibləri müvəqqəti dayandırılacaq. O, bu tədbirin amnistiya olmadığını və şikayətçilərin hüquqlarının qüvvədə qalacağını vurğulayıb.

Sudanda üç ildən artıqdır davam edən və ölkədə ağır humanitar böhran yaradan müharibənin başa çatdırılması məqsədilə ordu komandanı general Əbdülfəttah əl-Burhan genişmiqyaslı milli dialoq təşəbbüsü irəli sürüb. Təşəbbüsün əsas məqsədi ölkənin siyasi institutlarının yenidən qurulması, müharibənin dayandırılması və mülki hakimiyyətə keçid üçün zəmin yaradılmasıdır. İlkin məsləhətləşmələrə siyasi qruplar, texnokratlar, sufi liderlər, ənənəvi icma nümayəndələri, alimlər, vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri və müstəqil şəxslərin cəlb edildiyi bildirilir.

Sudanın Qərbi Darfur bölgəsində təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi və silahlı toqquşmalar nəticəsində 10 kənddən 5 mindən çox insan evlərini tərk edib. Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatına görə, avqustun 8-də Qərbi Darfur əyalətinin Sarba bölgəsində 5 135 nəfər məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb. Təşkilat bildirib ki, zərərçəkən ailələrin böyük hissəsi sərhədi keçərək Çada sığınıb.

ABŞ-ın federal hakimi Patti Saris Tramp administrasiyasına Cənubi Sudan vətəndaşları üçün Müvəqqəti Qorunan Statusun (TPS) ləğvinə icazə verib. Qərar Ali Məhkəmənin Haiti və Suriya ilə bağlı analoji qərarından sonra qəbul olunub. TPS proqramı münaqişə və ya təbii fəlakət yaşayan ölkələrin vətəndaşlarına deportasiyadan müvəqqəti müdafiə və işləmək hüququ verir. ABŞ hökuməti isə Cənubi Sudanın artıq bu status üçün şərtlərə cavab vermədiyini bildirir.

Sudanın qərbində yerləşən Darfur bölgəsinin mümkün şəkildə ölkədən ayrılması təkcə Sudanın daxili siyasi böhranını deyil, həm də Afrika və ərəb dünyasının təhlükəsizlik balansını dəyişə biləcək amil kimi qiymətləndirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, belə bir ssenari yeni humanitar böhranlara, sərhəd mübahisələrinə və separatçı meyllərin güclənməsinə səbəb ola bilər.

FIFA Dünya Çempionatı 2026 Şimali Amerikada rəsmi olaraq start götürdüyü bir vaxtda, minlərlə ərəb futbol azarkeşi İraq milli komandasının bu nəhəng qlobal səhnədəki tarixi rəsmi yürüşünü yaxından izləməyə hazırlaşır. Bir çoxları üçün Toronto şəhəri turnirin ən qonaqpərvər və maraqlı rəsmi məkanlarından birinə çevrilə bilər.

BMT və tərəfdaşları Sudanda davam edən qarşıdurmalar, kütləvi köçkünlük və səhiyyə xidmətlərinə çıxışın məhdudlaşması səbəbindən humanitar qidalanma xidmətlərində kritik boşluqların yarandığını bəyan edib. BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisinin (OCHA) hesabatına görə, 2026-cı ildə Sudanda təxminən 8,4 milyon insanın təcili qidalanma yardımına ehtiyacı olacaq.