Sudanda təxminən iki il davam edən və ölkəni dərin humanitar böhrana sürükləyən dağıdıcı müharibədən sonra paytaxt Xartumda həyat yenidən canlanmağa başlayıb. 21 may 2025-ci ildə Sudan ordusunun şəhər üzərində tam nəzarəti təmin etməsindən sonra hökumət paytaxtın infrastrukturunu bərpa etmək və dövlət institutlarını geri qaytarmaq üçün genişmiqyaslı addımlar atıb. Bu bərpa prosesinin ən mühüm mərhələsi kimi, 2026-cı ilin yanvarında müvəqqəti inzibati mərkəz olan Port-Sudandan bütün dövlət qurumlarının rəsmən Xartuma qayıtması qeyd olunub.

Sudan Suverenlik Şurasının sədri Əbdülfəttah əl-Burhan çərşənbə axşamı Maskatda Oman sultanı Heysəm bin Tariq ilə görüşərək bu Afrika dövlətindəki hadisələri müzakirə edib.Sultan Omanın Sudanın təhlükəsizliyi, sabitliyi və rifahına verdiyi dəstəyi ifadə edib. Əl-Burhan artıq dördüncü ilinə qədəm qoyan Sudandakı münaqişənin dialoq və dinc yollarla həlli, habelə milli birliyin gücləndirilməsi istiqamətində Omanın göstərdiyi səyləri yüksək qiymətləndirib. Agentlik əlavə edib ki, hər iki tərəf tərəfdaşlıq sahələrinin genişləndirilməsinin və konstruktiv əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş çərşənbə günü verdiyi bəyanatda Sudan müharibəsinin üçüncü ildönümünün "faciəvi bir mərhələ" olduğunu bildirib və bu "kabusa" son qoymağa çağırıb. Berlin şəhərində keçirilən beynəlxalq donorlar toplantısına video-ismarıçla qatılan Quterreş Sudanın böyük vədlər verən bir ölkədən dünyanın ən böyük humanitar böhran ocağına çevrildiyini vurğulayıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Təhlükəsizlik Şurası Darfurun Əl-Faşer şəhərində törədilən dəhşətli cinayətlərə görə Çevik Dəstək Qüvvələrinin (RSF) dörd yüksək rütbəli komandirinə qarşı sanksiya tətbiq olunması barədə qərar qəbul edib. BMT-nin keçən həftə apardığı araşdırma nəticəsində RSF-nin 18 ay davam edən mühasirə və oktyabrda Əl-Faşerin ələ keçirilməsi zamanı soyqırımı aktları törətdiyi müəyyən olunub. Sanksiya siyahısına daxil edilənlər arasında RSF komandirinin müavinləri Əbdülrəhim Hamdan Daqlo və Qedo Hamdan Əhməd, briqada generalı Əl-Fateh Abdullah İdris və səhra komandiri Tijani İbrahim yer alıb.

BMT və tərəfdaşları Sudanda davam edən qarşıdurmalar, kütləvi köçkünlük və səhiyyə xidmətlərinə çıxışın məhdudlaşması səbəbindən humanitar qidalanma xidmətlərində kritik boşluqların yarandığını bəyan edib. BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisinin (OCHA) hesabatına görə, 2026-cı ildə Sudanda təxminən 8,4 milyon insanın təcili qidalanma yardımına ehtiyacı olacaq.

Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsinin (IRC) yaydığı qlobal humanitar böhranlar üzrə izləmə siyahısına görə, Sudanda davam edən münaqişə on minlərlə insanın həyatına son qoyduğu bir vaxtda ölkə yenidən siyahının ilk sırasında yer alıb. Sudan bu siyahıya ardıcıl üçüncü dəfə başçılıq edir. Siyahı çərşənbə axşamı dərc olunub və yeni və ya daha da pisləşə biləcək humanitar fövqəladə vəziyyət riski altında olan 20 ölkəni əhatə edir. IRC-nin baş icraçı direktoru Devid Miliband açıqlamasında bildirib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Sudanda ordu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında üç ilə yaxın davam edən gərgin vəziyyət nəticəsində 21,2 milyon insanın qida təminatı baxımından çətinliklərlə üzləşdiyini açıqlayıb. BMT bildirib ki, xüsusilə iki bölgədə ciddi qida çatışmazlığı müşahidə olunub. Ancaq vəziyyətin nisbətən sabit olduğu bölgələrdə Dünya Qida Proqramı (WFP) yardımları genişləndirilib və insanların ehtiyacları müəyyən qədər ödənilib.

Sudanda Sürətli Dəstək Qüvvələrinin rəhbəri Məhəmməd Hamdan Daqalu üç aylıq humanitar atəşkəs elan edib. RSF-nin sosial media hesabında yayımlanan videoda Daqalu bildirib ki, müharibə xalqı yorub, insanların əzabları artıb və qan tökülməsinin dayandırılması təxirə salınmaz bir vəzifəyə çevrilib. O əlavə edib ki, milli məsuliyyət və ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə dördlü mexanizm (ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri), Afrika Birliyi və Şərqi Afrikada Hökumətlərarası İnkişaf Təşkilatının beynəlxalq səylərinə cavab olaraq atəşkəs elan olunur.

Sudan ordusu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında davam edən münaqişə artıq yalnız döyüş meydanlarında və dağıdılmış şəhərlərdə deyil, həm də beynəlxalq məhkəmələrdə davam edir. Hər iki tərəf 2023-cü ilin aprelində başlayan müharibədən bəri törədilən cinayət və insan hüquqları pozuntularına görə bir-birini ittiham edir. Bu dönüşüm – silahlı qarşıdurmadan hüquqi və diplomatik müstəviyə keçid – münaqişənin hərbi aspektləri ilə yanaşı, hüquqi və siyasi mübarizənin də sərtləşdiyini göstərir və gələcək güc balansını müəyyən edə bilər.

Sudanın mərkəzində yerləşən Kordofan bölgəsində aclıq və kəskin qida çatışmazlığı səbəbindən bir ay ərzində 23 uşaq həyatını itirib. Sudan Həkimlər Şəbəkəsi ölümlərin 20 oktyabr–20 noyabr tarixləri arasında mühasirədə olan Kadugli şəhəri və Dilling qəsəbəsində qeydə alındığını bildirib. Ölkədə 30 aydan çoxdur davam edən və ordunun Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) ilə toqquşması nəticəsində yaranan müharibə humanitar vəziyyəti kəskin şəkildə pisləşdirib. BMT-nin məlumatına görə, müharibə 40 min insanın ölümünə səbəb olub, 14 milyondan çox insan evlərini tərk etməyə məcbur qalıb və ölkənin geniş hissələrində aclıq hökm sürür.

Sudanın Maliyyə məsələləri üzrə dövlət naziri Məhəmməd Nur Əbdud-Dəim Əbdürrahim ölkəsinin yenidən qurulması prosesində Türkiyənin əsas tərəfdaşlardan biri olduğunu bildirib. Nazir Ankarada keçirdiyi görüşlər zamanı ölkəsinin əməkdaşlıq imkanları və prioritet istiqamətləri barədə məlumat verib.

G7 ölkələrinin xarici işlər nazirləri, Sudanda Sürətli Dəstək Qüvvələri (SDQ) tərəfindən mülki şəxslərə və humanitar yardım işçilərinə qarşı həyata keçirilən hücumları qətiyyətlə pisləyərək, dərhal atəşkəsin təmin olunmasına çağırıb. Kanada, ABŞ, Fransa, Almaniya, İngiltərə, İtaliya, Yaponiya və Avropa İttifaqı (Aİ) nümayəndələri Kanada, Niagara bölgəsindəki toplantıdan sonra ortaq açıqlama yayıblar. Açıqlamada vurğulanıb ki, RSF-nin hücumları qətiyyətlə pislənir və bu münaqişənin yaratdığı aclıq dünyanın ən böyük humanitar böhranına çevrilib.