BAKI,VOA,Yusif Şərifzadə
NATO-nun ali hərbi komandanlığı Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə mümkün töhfələri müzakirə etmək üçün alyansın maraqlı üzv ölkələrinin iştirakı ilə videokonfrans keçirib. NATO isə bunun alyansın hərbi missiyası olmadığını xüsusi olaraq vurğulayıb.
VOA xəbər verir ki, NATO-nun ali komandanı, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin generalı Aleksus Qrinkeviçin sözçüsü bildirib ki, Avropada Müttəfiq Qüvvələrin Ali Baş Qərargahı avqustun 19-da maraqlı üzv dövlətlərin müdafiə rəhbərləri səviyyəsində görüş təşkil edib.
Görüşün məqsədi NATO ölkələrinin Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin dəstəklənməsinə mümkün töhfələrinin əlaqələndirilməsinə şərait yaratmaq olub.
“Tam aydın şəkildə bildiririk ki, bu, NATO missiyası deyil”, – sözçü vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, NATO üzv dövlətləri bir araya gətirmək və onların malik olduğu hərbi imkanları qiymətləndirmək baxımından unikal imkanlara sahib olduğu üçün belə müzakirələrə təşkilati dəstək göstərir.
NATO ölkələri İranla davam edən qarşıdurmaya alyans olaraq birbaşa cəlb edilməməyə çalışırlar. Bunun əvəzinə bəzi üzv dövlətlər NATO strukturlarından kənarda Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasına yönəlmiş planlar hazırlayırlar.
Bu istiqamətdə əsas təşəbbüslərdən birinə Fransa və Böyük Britaniya rəhbərlik edir. Paris və London təxminən 12 ölkənin iştirak edə biləcəyi koalisiya yaratmaq və Hörmüz boğazından gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etmək imkanlarını nəzərdən keçirirlər.
Planın gərginliyin azalmasından və ya mövcud qarşıdurmanın başa çatmasından sonra həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bununla belə, uzunmüddətli təhlükəsizlik mexanizminin işləməsi üçün İranın da razılığının zəruri olacağı bildirilir.
Hörmüz boğazı qlobal enerji ticarətinin ən mühüm dəniz yollarından biridir. Fevral ayından əvvəl dünya bazarında ticarət edilən neftin təxminən beşdə biri bu strateji su yolu vasitəsilə daşınırdı.
Müzakirələr NATO üzvlərinin Hörmüz boğazındakı böhranın həllində rol oynamaq istədiyini, lakin alyansın İranla mümkün hərbi qarşıdurmanın birbaşa tərəfinə çevrilməsindən yayınmağa çalışdığını göstərir.