#Sudanda humanitar böhran

Sudanın paytaxtı Xartumun Cənub Kəməri bölgəsində fəaliyyət göstərən bütün xeyriyyə mətbəxlərinin fəaliyyətini dayandırması on minlərlə ailə və köçkünü ağır ərzaq böhranı ilə üz-üzə qoyub. “Radio Dabənqa”nın məlumatına görə, bölgənin geri alınmasından sonra xarici maliyyələşmənin və yardım təşkilatlarına ayrılan vəsaitlərin kəsilməsi nəticəsində mətbəxlər fəaliyyətini dayandırıb. “Sədəqat”, “Hazirin” və “Nida” təşkilatları əvvəllər təxminən 50 min ailəyə yemək təmin edirdi.

2025-ci ildə dünyada 907 humanitar yardım əməkdaşı öldürülüb, yaralanıb və ya oğurlanıb. BMT-nin məlumatına görə, Qəzza ardıcıl üçüncü ildir yardım işçiləri üçün dünyanın ən təhlükəli bölgəsi olaraq qalır. BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisinin (OCHA) açıqlamasına əsasən, ötən il 350 humanitar əməkdaş həyatını itirib. Onlardan 186-sı Qəzzada, 71-i isə Sudanda öldürülüb.

2026-cı il fevralın 28-də Cənubi Darfur əyalətinin mərkəzi Nyala şəhərində qadın hüquqları ilə bağlı təlim seminarına basqın edilib, 5 qadın jurnalist həbs olunaraq naməlum təcridxanalara aparılıb və onların sonrakı taleyi gizli saxlanılıb. Həbsdən 5 aydan çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, nəzarətdə olan ərazilərdə media nümayəndələrini susdurmağa yönəlmiş addımlar fonunda onların vəziyyəti ağır olaraq qalır.

Sudanın Qərbi Darfur bölgəsində təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi və silahlı toqquşmalar nəticəsində 10 kənddən 5 mindən çox insan evlərini tərk edib. Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatına görə, avqustun 8-də Qərbi Darfur əyalətinin Sarba bölgəsində 5 135 nəfər məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb. Təşkilat bildirib ki, zərərçəkən ailələrin böyük hissəsi sərhədi keçərək Çada sığınıb.

Sudan Suverenlik Şurasının sədri Əbdülfəttah əl-Burhan çərşənbə axşamı Maskatda Oman sultanı Heysəm bin Tariq ilə görüşərək bu Afrika dövlətindəki hadisələri müzakirə edib.Sultan Omanın Sudanın təhlükəsizliyi, sabitliyi və rifahına verdiyi dəstəyi ifadə edib. Əl-Burhan artıq dördüncü ilinə qədəm qoyan Sudandakı münaqişənin dialoq və dinc yollarla həlli, habelə milli birliyin gücləndirilməsi istiqamətində Omanın göstərdiyi səyləri yüksək qiymətləndirib. Agentlik əlavə edib ki, hər iki tərəf tərəfdaşlıq sahələrinin genişləndirilməsinin və konstruktiv əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş çərşənbə günü verdiyi bəyanatda Sudan müharibəsinin üçüncü ildönümünün "faciəvi bir mərhələ" olduğunu bildirib və bu "kabusa" son qoymağa çağırıb. Berlin şəhərində keçirilən beynəlxalq donorlar toplantısına video-ismarıçla qatılan Quterreş Sudanın böyük vədlər verən bir ölkədən dünyanın ən böyük humanitar böhran ocağına çevrildiyini vurğulayıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Təhlükəsizlik Şurası Darfurun Əl-Faşer şəhərində törədilən dəhşətli cinayətlərə görə Çevik Dəstək Qüvvələrinin (RSF) dörd yüksək rütbəli komandirinə qarşı sanksiya tətbiq olunması barədə qərar qəbul edib. BMT-nin keçən həftə apardığı araşdırma nəticəsində RSF-nin 18 ay davam edən mühasirə və oktyabrda Əl-Faşerin ələ keçirilməsi zamanı soyqırımı aktları törətdiyi müəyyən olunub. Sanksiya siyahısına daxil edilənlər arasında RSF komandirinin müavinləri Əbdülrəhim Hamdan Daqlo və Qedo Hamdan Əhməd, briqada generalı Əl-Fateh Abdullah İdris və səhra komandiri Tijani İbrahim yer alıb.

BMT-nin Uşaq Fondunun (UNICEF) məlumatına görə, Sudanın Qərbi Kordofan bölgəsində məcburi köçkün düşərgəsinə endirilən dron zərbəsi nəticəsində azı 15 uşaq ölüb. UNICEF-in 18 fevral tarixli bəyanatında bildirilir: 16 fevralda Əl-Sunut ərazisində yerləşən məcburi köçkün düşərgəsinə dron zərbəsi endirilib, nəticədə azı 15 uşaq həlak olub, 10 uşaq yaralanıb.

BMT və tərəfdaşları Sudanda davam edən qarşıdurmalar, kütləvi köçkünlük və səhiyyə xidmətlərinə çıxışın məhdudlaşması səbəbindən humanitar qidalanma xidmətlərində kritik boşluqların yarandığını bəyan edib. BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisinin (OCHA) hesabatına görə, 2026-cı ildə Sudanda təxminən 8,4 milyon insanın təcili qidalanma yardımına ehtiyacı olacaq.

Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsinin (IRC) yaydığı qlobal humanitar böhranlar üzrə izləmə siyahısına görə, Sudanda davam edən münaqişə on minlərlə insanın həyatına son qoyduğu bir vaxtda ölkə yenidən siyahının ilk sırasında yer alıb. Sudan bu siyahıya ardıcıl üçüncü dəfə başçılıq edir. Siyahı çərşənbə axşamı dərc olunub və yeni və ya daha da pisləşə biləcək humanitar fövqəladə vəziyyət riski altında olan 20 ölkəni əhatə edir. IRC-nin baş icraçı direktoru Devid Miliband açıqlamasında bildirib.