16 Aprel tarixi dünya miqyasında bir sıra əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb.

BMT və tərəfdaşları Sudanda davam edən qarşıdurmalar, kütləvi köçkünlük və səhiyyə xidmətlərinə çıxışın məhdudlaşması səbəbindən humanitar qidalanma xidmətlərində kritik boşluqların yarandığını bəyan edib. BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisinin (OCHA) hesabatına görə, 2026-cı ildə Sudanda təxminən 8,4 milyon insanın təcili qidalanma yardımına ehtiyacı olacaq.

CNN, araşdırma jurnalistikası platforması Lighthouse Reports ilə birgə eksklüziv hesabatında Sudan ordusu və ona bağlı milislər tərəfindən həyata keçirilən etnik motivli zorakılıq kampaniyasını üzə çıxarıb.

Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsinin (IRC) yaydığı qlobal humanitar böhranlar üzrə izləmə siyahısına görə, Sudanda davam edən münaqişə on minlərlə insanın həyatına son qoyduğu bir vaxtda ölkə yenidən siyahının ilk sırasında yer alıb. Sudan bu siyahıya ardıcıl üçüncü dəfə başçılıq edir. Siyahı çərşənbə axşamı dərc olunub və yeni və ya daha da pisləşə biləcək humanitar fövqəladə vəziyyət riski altında olan 20 ölkəni əhatə edir. IRC-nin baş icraçı direktoru Devid Miliband açıqlamasında bildirib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Sudanın Kurdofan bölgəsində zorakılığın və mülki əhaliyə yönəlik təhlükənin artdığını bildirərək, Cənubi Kurdofan əyalətinin Kadugli şəhərində aclıq şəraitinin qeydə alındığını və bunun digər bölgələrə yayılma riski olduğunu xəbərdar edib. Bu barədə BMT Baş katibinin sözçüsü Stefan Düjarrik gündəlik mətbuat konfransında çıxış edərkən bildirib.

Sudan ordusu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında davam edən münaqişə artıq yalnız döyüş meydanlarında və dağıdılmış şəhərlərdə deyil, həm də beynəlxalq məhkəmələrdə davam edir. Hər iki tərəf 2023-cü ilin aprelində başlayan müharibədən bəri törədilən cinayət və insan hüquqları pozuntularına görə bir-birini ittiham edir. Bu dönüşüm – silahlı qarşıdurmadan hüquqi və diplomatik müstəviyə keçid – münaqişənin hərbi aspektləri ilə yanaşı, hüquqi və siyasi mübarizənin də sərtləşdiyini göstərir və gələcək güc balansını müəyyən edə bilər.

G7 ölkələrinin xarici işlər nazirləri, Sudanda Sürətli Dəstək Qüvvələri (SDQ) tərəfindən mülki şəxslərə və humanitar yardım işçilərinə qarşı həyata keçirilən hücumları qətiyyətlə pisləyərək, dərhal atəşkəsin təmin olunmasına çağırıb. Kanada, ABŞ, Fransa, Almaniya, İngiltərə, İtaliya, Yaponiya və Avropa İttifaqı (Aİ) nümayəndələri Kanada, Niagara bölgəsindəki toplantıdan sonra ortaq açıqlama yayıblar. Açıqlamada vurğulanıb ki, RSF-nin hücumları qətiyyətlə pislənir və bu münaqişənin yaratdığı aclıq dünyanın ən böyük humanitar böhranına çevrilib.

Sudanın Humanitar Yardım Komissiyasının Komissarı Selva Adem bildirib ki, Türkiyə heç bir şəxsi maraq daşımır, yalnız Sudandakı qardaşlarına humanitar yardım göstərdiyini bilirlər. Selva Adem, Sürətli Dəstək Qüvvələrinin (RSF) hücumları və toqquşmalar səbəbilə Şimali Darfur və Şimali Kordofan bölgələrindən əl-Dəbbe və əl-Ubeyd şəhərlərinə sığınan on minlərlə insanın təcili yardıma ehtiyacı olduğunu qeyd edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Sudanın Darfur bölgəsinin ən böyük şəhəri Faşirin Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra qadınlar və uşaqlar da daxil olmaqla mülki şəxslərə qarşı zorakılığın davam etdiyi barədə xəbərdarlıq edib. BMT Baş Katibinin sözçü müavini Farhan Haq gündəlik mətbuat konfransında Sudandakı vəziyyəti şərh edib. O bildirib ki, Faşir şəhərində və ətrafında qadınlar, uşaqlar və digər dinc sakinlər hələ də zorakılığa məruz qalır.

Sudan Həkimlər Birliyi ölkənin qərbində yerləşən Şimali Darfur əyalətinin paytaxtı Faşir şəhərində 177 min nəfərin hələ də mühasirədə qaldığını və ölənlərin sayının minlərlə olduğunu bildirib. Birlikdən yayılan açıqlamada, Sürətli Dəstək Qüvvələrinin (RSF) şəhəri ələ keçirməsindən sonra Faşirdə baş verən “vəhşi qırğın və humanitar fəlakət” kəskin şəkildə pislənib. Bəyanatda vurğulanıb ki, Faşirdə baş verənlər “soyqırım, sistematik etnik təmizləmə və tammiqyaslı müharibə cinayətidir.”

Sudanın Xarici İşlər Nazirliyi Şimali Darfur vilayətinin paytaxtı Əl-Faşirdə Sürətli Dəstək Qüvvələrinin (RSF) törətdiyini iddia etdiyi “dəhşətli terror cinayətlərini” sərt şəkildə pisləyib və bu hadisələri “soyqırımı və sistemli qətliam” kimi qiymətləndirib.

Sudanda artıq üçüncü ildir ki, qanlı vətəndaş müharibəsi davam edir. Döyüşlər nəticəsində 20 mindən çox insan həlak olub, təxminən 15 milyon nəfər isə məcburi köçkünə çevrilib. 900 gün davam edən müharibə təhsili, səhiyyəni və digər əsas xidmətləri demək olar ki, tamamilə dağıdıb - çoxlu sayda xəstəxana, məktəb və ictimai müəssisələr bombalanıb. Sudan ordusu ilə “Sürətli Dəstək Qüvvələri” (RSF) arasında 2023-cü ilin aprelindən bəri davam edən qarşıdurmalar xüsusilə son həftələrdə Kordofan bölgəsində daha da şiddətlənib.