Digər Dövlətlər

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin NATO ölkəsinə hücum etməyəcəyini bildirib. O, belə bir ehtimalı Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən rədd edib. Tramp ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliffin Moskvaya xüsusi xəbərdarlıq çatdırdığına dair məlumatları da şərh edib. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, Retkliff Rusiyaya hər hansı xüsusi mesaj vermək üçün göndərilməyib. Tramp ABŞ və Rusiya kəşfiyyat rəhbərləri arasında vaxtaşırı görüşlərin keçirildiyini bildirib. O, son təmasda qeyri-adi heç nə olmadığını vurğulayıb. Bununla yanaşı, ABŞ və Avropa kəşfiyyat qurumları Rusiyanın Avropadakı mümkün təxribat fəaliyyətlərini uzun müddətdir izləyirlər. Qərbdə bu fəaliyyətlərin NATO-nun birliyini və Ukraynaya dəstəyi zəiflətməyə yönəldiyi düşünülür.

Kanada dolları ABŞ dolları qarşısında 0,2 faiz bahalaşıb. Milli pul vahidinin möhkəmlənməsinə neft qiymətlərinin yüksəlməsi və ölkənin xarici hesablar üzrə gözlənilmədən müsbət nəticə əldə etməsi təsir göstərib. Kanada ikinci rübdə 8,84 milyard Kanada dolları həcmində xarici hesab artıqlığı qeydə alıb. Halbuki iqtisadçılar 2 milyard Kanada dolları kəsir gözləyirdilər. Bu, ölkənin son dörd ildə qeydə aldığı ilk xarici hesab artıqlığıdır. Enerji məhsulları da daxil olmaqla mal ixracının artması göstəricinin yaxşılaşmasında mühüm rol oynayıb. ABŞ ilə ticarət gərginliyi isə Kanada dolları üçün əsas təhlükələrdən biri olaraq qalır. İqtisadçılar Kanada iqtisadiyyatının ikinci rübdə illik hesablamada 3,4 faiz artdığını gözləyirlər.

Çinin Tibet bölgəsində 5 bal gücündə zəlzələ baş verib. Yeraltı təkanların ocağının 10 kilometr dərinlikdə yerləşdiyi bildirilir. Zəlzələnin mərkəzi Nepal və Çində dağıdıcı daşqınların baş verdiyi ərazilərdən yüzlərlə kilometr şimalda qeydə alınıb. Həmin daşqınlarda yüzlərlə insanın öldüyü, mindən çox insanın isə itkin düşdüyü bildirilir. Bundan bir gün əvvəl Tibetin Naqçu bölgəsində 4,7 bal gücündə başqa bir zəlzələ qeydə alınıb. Çin hakimiyyəti Tibetdə daşqın təhlükəsi ilə əlaqədar dördüncü səviyyəli tədbirlər rejimini işə salıb. Təbii sədd nəticəsində yaranmış gölün vəziyyəti və yağıntılar nəzarətdə saxlanılır. Cironq rayonuna vəziyyəti qiymətləndirmək üçün mütəxəssislərdən ibarət heyət göndərilib.

Pakistan yeni müdafiə sazişi çərçivəsində Küveytin silahlı qüvvələrinə təlim keçəcək. Pakistan hərbçiləri Küveytin hərbi və müdafiə imkanlarının artırılmasına kömək göstərəcəklər. Razılaşma Küveytin müdafiə nazirinin Pakistana səfəri zamanı rəsmiləşdirilib. Pakistan Küveytə sərhədlərin idarə olunması sahəsində də dəstək verəcək. Tərəflər qarşılıqlı razılaşdırılan digər müdafiə istiqamətlərində də əməkdaşlıq edəcəklər. Saziş iki ölkə arasında hərbi əlaqələrin daha da genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Razılaşma bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin gərgin olduğu bir vaxta təsadüf edir. İran müharibə dövründə ABŞ-nin Küveytdə yerləşən Əhməd əl-Cabir hərbi obyektlərini dəfələrlə hədəfə aldığını bildirib.

Hörmüz boğazında hərəkət edən tanker naməlum mərmi ilə vurulub. Zərbədən sonra gəmidə yanğın baş versə də, alov söndürülüb. Tankerin bütün heyət üzvlərinin təhlükəsiz olduğu bildirilir. Hadisə avqustun 25-də yerli hakimiyyət orqanları tərəfindən qeydə alınıb. Tankeri hansı tərəfin və hansı vasitə ilə vurduğu hələ müəyyənləşdirilməyib. Aidiyyəti qurumlar hadisənin səbəblərini araşdırırlar. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları qurumu boğazdan keçən gəmiləri yüksək ehtiyatlılığa çağırıb. Bölgədə davam edən gərginlik fonunda Hörmüz boğazından gündəlik gəmi keçidlərinin müharibədən əvvəlki səviyyə ilə müqayisədə təxminən 95 faiz azaldığı bildirilir.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İrana qarşı dəniz mühasirəsinin davam etdiyini açıqlayıb. Komandanlığın məlumatına görə, ABŞ qüvvələri indiyədək 75 ticarət gəmisinin istiqamətini dəyişdirib. Üç gəminin hərəkət imkanlarının sıradan çıxarıldığı bildirilir. Daha iki gəmiyə isə ABŞ qüvvələri daxil olub. Bu tədbirlərin mühasirə tələblərinə əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə həyata keçirildiyi qeyd edilir. Son həftələrdə ABŞ qüvvələrinin istiqamətini dəyişdirdiyi gəmilərin sayı davamlı şəkildə artır. Avqustun 21-də bu göstəricinin 68 olduğu bildirilirdi. ABŞ qüvvələri İran limanlarına gedən və oradan çıxan gəmilərə qarşı nəzarəti davam etdirir.

İsrail qüvvələri işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində bir neçə Fələstin yaşayış məntəqəsində hərəkət məhdudiyyətlərini sərtləşdirib. Məhdudiyyətlər Nəbi Səmuil, Beyt İksa və Xəlailə bölgələrinin sakinlərinə şamil olunur. Sakinlərdən evlərinə gedib-gəlmək üçün xüsusi icazələr almaları tələb edilir. Beyt İksada təxminən 10 nəfər iki gündür evinə qayıda bilmir. Bəzi sakinlərə keçid icazələrinin olmadığı bildirilib. Digərlərinin isə “təhlükəsizlik qadağası” səbəbindən kəndə buraxılmadığı qeyd olunur. Bölgədəki yaşayış məntəqələrinə giriş hərbi nəzarət məntəqələri vasitəsilə həyata keçirilir. Yeni tədbirlərin fələstinli icmaların təcridini və sakinlərin gündəlik çətinliklərini daha da artırdığı bildirilir.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf Qətərin Baş naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani ilə Tehranda görüşüb. Qalibaf görüşdə bölgədə gərginliyin azaldılmasının vacibliyini vurğulayıb. Tərəflər Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Görüşdə qarşıdurmanın səviyyəsinin aşağı salınması istiqamətində göstərilən səylər müzakirə olunub. Tərəflər dialoqun yenidən başlanması üçün əlverişli şəraitin yaradılması məsələsinə də toxunublar. Diplomatik təmasların davam etdirilməsinin əhəmiyyəti diqqət mərkəzində olub. Görüş Qətərin Baş nazirinin Tehrana səfəri çərçivəsində keçirilib. Doha bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik fəaliyyətini davam etdirir.

İran parlamenti sədrinin müavini Əli Nikzad Xark adasındakı neft infrastrukturuna baxış keçirib. Səfər ABŞ-nin bir neçə ay davam edən hücumlarından sonra həyata keçirilib. İran rəsmisi adadakı neft obyektlərinin mövcud vəziyyəti ilə tanış olub. Xark adası İranın neft ixracı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas məntəqələrdən biridir. Ən yüksək fəaliyyət dövründə ölkənin ümumi neft ixracının təxminən 90 faizi bu ada vasitəsilə həyata keçirilib. Xark adasının gündə təxminən 1,5 milyon barel neftin ixrac üçün hazırlanması imkanına malik olduğu bildirilir. Buna görə adadakı infrastrukturun fəaliyyəti İranın neft gəlirlərinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əli Nikzadın səfəri hücumlardan sonra neft obyektlərinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi fonunda baş tutub.

İranın neft naziri Möhsün Paknejad ölkənin xam neft ixracının davam etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-nin İran limanları və gəmilərinə qarşı mühasirəsi neft satışlarını tam dayandıra bilməyib. Bununla belə, xarici bazarlara çatdırılan neftin həcmi azalıb. Paknejad ixracın hansı yollarla həyata keçirildiyi barədə ətraflı məlumat verməyib. Nazir belə məlumatların İranın rəqibləri tərəfindən istifadə oluna biləcəyini bildirib. Tehran bu səbəbdən neft tədarükünün yolları və həcmi barədə məlumatları məhdud saxlayır. Neft satışı İranın xarici valyuta gəlirlərinin əsas mənbələrindən biri olaraq qalır. ABŞ-nin təzyiqlərinə baxmayaraq, İran dünya bazarlarına xam neft çıxarmağa davam etdiyini bildirir.

İran Həmkarlar Palatasının rəhbəri Qasım Nüdeh Fərəhani ölkədə mal qıtlığının olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, əsas problem məhsulların qiymətlərinin yüksəlməsidir. Qiymət artımının səbəblərindən biri daşınma istiqamətlərinin dəyişməsi və təchizat xərclərinin artmasıdır. Malların dəmir yolu və avtomobil yolları ilə daşınması əvvəlki istiqamətlərlə müqayisədə daha çox vaxt və vəsait tələb edir. Müharibə İran iqtisadiyyatına əlavə təzyiq göstərir. Ölkə iqtisadiyyatı uzun illər davam edən sanksiyalar səbəbindən daha əvvəl də ciddi çətinliklərlə üzləşmişdi. ABŞ-nin yeni sanksiyalarından sonra İran rialı dollar qarşısında tarixi minimuma enib. Milli pul vahidinin ucuzlaşması və daşınma xərclərinin artması ölkədə qiymətlərin daha da yüksəlməsi təhlükəsini artırır.

Avropa İttifaqı, Böyük Britaniya, Danimarka və Yaponiya da daxil olmaqla bir sıra ölkələr İsrailin BMT agentliyinə məxsus obyekti ələ keçirməsini pisləyiblər. Tərəflər məsələ ilə bağlı birgə bəyanat yayıblar. Bəyanatda İsraildən BMT qarşısındakı öhdəliklərinə dərhal və tam şəkildə əməl etməsi tələb olunub. İsrailin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlər üzrə Agentliyin fəaliyyətinə müdaxilə etməməsinin vacibliyi vurğulanıb. İsrail qüvvələri çərşənbə axşamı Kəfr Əqəbdə yerləşən Qələndiya Təlim Mərkəzinə daxil olublar. Agentliyin əməkdaşları binadan çıxarılıb və onlara geri qayıtmamaq barədə göstəriş verilib. Hadisə İsrail ilə BMT agentliyi arasında mövcud gərginliyi yenidən gündəmə gətirib. Birgə bəyanatı imzalayan tərəflər agentliyin səlahiyyətlərinə uyğun fəaliyyətini maneəsiz davam etdirməsini tələb ediblər.