BAKI,VOA, Nailə Babazadə

1980-ci il aprelin 24-də ABŞ ordusunun Tehrandakı səfirlikdə girov saxlanılan əlli iki amerikalını xilas etmək üçün başlatdığı Qartal Pəncəsi əməliyyatı faciəvi şəkildə sona çatıb. Girov böhranının altıncı ayında diplomatik yolların tükənməsindən sonra Prezident Cimmi Karterin əmri ilə həyata keçirilən bu gizli hərbi missiya heç bir girov azad edilmədən səkkiz hərbçinin ölümü ilə nəticələnib. Əməliyyat planına görə helikopterlər və nəqliyyat təyyarələri İran səhrasında Səhra bir adlanan müvəqqəti bazada görüşməli idi.

Lakin əməliyyatın gedişatında gözlənilməz texniki problemlər və təbiət hadisələri missiyanın taleyini həll edib. Səkkiz helikopterdən üçü qum fırtınası və hidravlik nasazlıqlar səbəbindən sıradan çıxdığı üçün əməliyyatın dayandırılmasına qərar verilib. Geri çəkilmə prosesi zamanı bir helikopterin yanacaq daşıyan nəqliyyat təyyarəsi ilə toqquşması nəticəsində güclü partlayış baş verib və beş hərbi hava qüvvələri əməkdaşı ilə üç dəniz piyadası həlak olub. Faciədən bir gün sonra Prezident Cimmi Karter televiziya vasitəsilə xalqa müraciət edərək hadisəyə görə bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürdüyünü bəyan edib.

Bu uğursuzluq ABŞ daxilində böyük siyasi tənqidlərə səbəb olmaqla yanaşı Karter administrasiyasının nüfuzuna ciddi zərbə vurub. Girovlar daha iki yüz yetmiş gün ərzində azad edilməyib və onların əsarəti cəmi dörd yüz qırx dörd gün davam edib. Yalnız min doqquz yüz səksən birinci il yanvarın iyirmisində Ronald Reyqanın andiçmə mərasimi günü tərəflər arasında razılıq əldə olunub və girovlar vətənlərinə qayıdıblar. Qartal Pəncəsi əməliyyatındakı koordinasiya çatışmazlıqları sonradan ABŞ ordusunda xüsusi əməliyyatlar komandanlığının yaradılmasına və hərbi doktrinanın köklü şəkildə dəyişdirilməsinə zəmin yaradıb.