İslam və Tarix

İtalyan filosof və siyasi xadim Nikolo Makiavellinin 1513-cü ildə yazdığı “Hökmdar” əsəri siyasi düşüncə tarixinin ən mübahisəli əsərlərindən biri hesab olunur. Əsər çox vaxt “məqsəd vasitəni doğruldur” fikri ilə əlaqələndirilsə də, müəllifin hakimiyyət, xalq, din və siyasi güc barədə baxışları bundan daha mürəkkəbdir.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin mərkəzində yer alaraq həlledici hərbi toqquşmalara, diplomatik sammitlərə və ictimai-siyasi silkələnmələrə səhnə olmuşdur. 29 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda regional qüvvələr balansını formalaşdıran mühüm hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə pan-ərəb həmrəyliyinin ən sərt bəyannamələrindən tutmuş suveren dövlətlərin təhlükəsizlik strukturlarının yenidən qurulmasına qədər taleyüklü addımlar atılmışdır.

ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (CIA) ölkə xaricində kəşfiyyat məlumatlarının toplanması, təhlili və gizli əməliyyatların həyata keçirilməsinə cavabdeh olan əsas qurumlardan biridir. 1947-ci ildə yaradılan qurum ötən onilliklər ərzində ABŞ-ın milli təhlükəsizlik və xarici siyasətinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. CIA 1947-ci ildə ABŞ Prezidenti Harri Trumenin imzaladığı Milli Təhlükəsizlik Qanunu əsasında yaradılıb. Qurum İkinci Dünya müharibəsi dövründə fəaliyyət göstərən Strateji Xidmətlər İdarəsinin (OSS) yerinə təsis edilib.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal güclərin toqquşma meydanı, milli istiqlaliyyət mübarizələri və böyük siyasi transformasiyaların mərkəzi olmuşdur. 28 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika coğrafiyasında strateji əhəmiyyət kəsb edən mühüm qərarlarla yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə xarici protektoratların təsis edilməsindən tutmuş regional təhlükəsizliyi hədəfləyən çoxtərəfli beynəlxalq sammitlərə qədər mühüm addımlar atılmışdır. Eyni zamanda hərbi toqquşmalar, atəşkəs razılaşmaları və dövlət rəhbərlərinin taleyüklü siyasi bəyanatları məhz bu tarixdə qeydə alınmışdır. Fərqli tarixi mərhələlərdə yaşanan proseslər ərəb xalqlarının ictimai-siyasi inkişafına birbaşa təsir göstərərək müasir geosiyasi mənzərəni formalaşdırmışdır. Təqdim olunan xronologiya 28 avqustda ərəb ölkələri tarixində baş vermiş ən əhəmiyyətli 20 hadisəni ardıcıllıqla təqdim edir.

Napoleon Bonapartın 1799-cu ildə Misirdəki Fransa ordusunu geridə qoyaraq gizli şəkildə Parisə qayıtması onun siyasi karyerasında dönüş nöqtəsinə, Misirdəki fransız yürüşünün isə son mərhələsinə çevrildi. Bonapart 1798-ci ildə Misirə Böyük Britaniyanın Hindistana gedən ticarət yolunu zəiflətmək və Fransanın Şərqdə mövqelərini gücləndirmək məqsədilə daxil olmuşdu. Lakin qısa müddət sonra Britaniya donanmasının Əbu Qir döyüşündə Fransa donanmasını məğlub etməsi fransız ordusunun Avropadakı təchizat xətlərindən təcrid olunmasına səbəb oldu.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin, milli azadlıq mübarizələrinin və mühüm diplomatik qərarların mərkəzində yer almışdır. 27 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda strateji təsirə malik hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə müstəmləkə idarəçiliyinə qarşı çıxışlardan tutmuş regional təhlükəsizlik formatlarının yaradılmasına qədər bir çox mühüm addım atılmışdır. Eyni zamanda siyasi sui-qəsdlər, beynəlxalq koalisiyaların formalaşması və dövlətlərarası sərhəd mübahisələri məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli onilliklərdə baş verən proseslər ərəb xalqlarının ictimai-siyasi yaddaşında silinməz izlər buraxaraq bu günün reallıqlarına birbaşa təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 27 avqustda ərəb coğrafiyasında qeydə alınmış ən əhəmiyyətli 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.

İslam İncəsənəti Muzeyi (MIA) Özbəkistanın İncəsənət və Mədəniyyətin İnkişafı Fondu (ACDF) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Özbəkistan irsinin müasir dövrə qədərki hərtərəfli icmalını nümayiş etdirən "Özbəkistan: Davam edən irs" adlı tarixi sərgini təqdim edir. Sərgi 3 sentyabr – 28 noyabr 2026-cı il tarixlərində MIA-nın Şeyx Səud əl-Sani Müvəqqəti Sərgilər Qalereyasında nümayiş olunacaq.

Ərəb coğrafiyası yüzilliklər boyu beynəlxalq münasibətlərin və hərbi-siyasi proseslərin ən qaynar mərkəzlərindən biri kimi çıxış etmişdir. 26 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika xalqlarının tarixində mühüm diplomatik addımlar və hərbi dönüşlərlə xarakterizə olunur. Bu təqvim günündə müstəmləkə idarəçiliyinə son qoyan tarixi sazişlərdən tutmuş dövlət sərhədlərinin yenidən cızılmasına qədər bir çox hadisə baş vermişdir. Eyni zamanda regional böhranlar, beynəlxalq atəşkəs razılaşmaları və siyasi liderlərin taleyüklü qərarları məhz bu tarixdə qeydə alınmışdır. Həmin proseslər ərəb dünyasının bu günkü siyasi xəritəsinin və ictimai strukturunun formalaşmasında əsaslı rol oynamışdır. Təqdim olunan xronologiya 26 avqustda ərəb dövlətlərində baş vermiş ən əhəmiyyətli 20 tarixi hadisəni əhatə edir.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin, mədəniyyətin və böyük tarixi dönüşlərin mərkəzi nöqtələrindən biri olmuşdur. 25 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda bir sıra taleyüklü hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə müstəmləkəçiliklə mübarizədən tutmuş regional ittifaqların formalaşmasına qədər mühüm addımlar atılmışdır. Həmçinin hərbi münaqişələr, diplomatik böhranlar və hakimiyyət dəyişiklikləri məhz bu tarixdə cərəyan edərək bölgənin gələcək simasını müəyyənləşdirmişdir. Tarixin fərqli dövrlərində baş verən hadisələr ərəb xalqlarının ictimai-siyasi yaddaşında dərin izlər buraxmışdır. Təqdim olunan xronologiya 25 avqustda ərəb coğrafiyasında qeydə alınmış ən əhəmiyyətli məqamları əks etdirir.