#İran-ABŞ qarşıdurması

ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoffun İranla mümkün danışıqlar üçün İsveçrəyə yola düşdüyü iddia olunur. Məlumata əsasən, ABŞ prezidenti Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşnerin də hazırda İsveçrədə olduğu iddia edilir. Eyni zamanda İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin də İsveçrəyə səfər planının olduğu, lakin bunun dəyişə biləcəyi qeyd olunub.

Türkiyə Respublikası Milli Müdafiə Nazirliyi (MSB) Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) və İran İslam Respublikası arasında hərbi gərginliyin və münaqişələrin dayandırılması məqsədilə əldə olunan rəsmi memorandumu dəstəklədiyini bəyan edib. Regional təhlükəsizlik və müdafiə sənayesi mövzularına toxunan nazirlik sözçüsü, Vaşinqton və Tehran arasında əldə edilən sülh addımını Ankaranın rəsmən alqışladığını bildirib.

"Tərəflərin bir an əvvəl qarşılıqlı hücumlarını, zərbələrini dayandırıb müzakirə masasına qayıtmalarını və tamamlamağa çox yaxın olduqları mətn üzərində işi bitirmələrini tövsiyə edirik. Bizim də səylərimiz, fəaliyyətimiz bu istiqamətdədir. Gərginliyin artmasının, yenidən genişmiqyaslı müharibə mühitinə qayıdılmasının heç kimə faydası yoxdur. Nə qədər çətin olsa da, müzakirələrin yekun nöqtəyə çatdırılması əsas məqsəd olmalıdır.

ABŞ və İran arasında hərbi gərginliyin eskalasiya etməsi və qarşılıqlı raket zərbələrinin endirilməsi fonunda rəsmi Pekin Yaxın Şərqdəki vəziyyətlə bağlı beynəlxalq birliyə təcili çağırış edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyi regionda alovlanan hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasını tələb edib.

Qətər dövlətinin rəsmi nümayəndə heyəti İranın paytaxtı Tehrana rəsmi səfər edib. ABŞ-ın tətbiq etdiyi dəniz blokadası fonunda bölgədə alovlanan genişmiqyaslı müharibənin dayandırılması və diplomatik həll yollarının tapılması müzakirə ediləcək əsas mövzular arasında yer alır.

İran Xarici İşlər Nazirliyi, ABŞ ordusuna məxsus helikopterin qəzaya uğramasını bəhanə gətirərək Birləşmiş Ştatların ölkənin cənub bölgələrinə təşkil etdiyi hava zərbələrini kəskin pisləyib və bu addımı beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulması adlandırıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqaii bildirib ki, ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubionun, Konqresdə çıxışı zamanı bir İran agentinin ABŞ Prezidenti Donald Tramp və digər yüksək səviyyəli amerikalı siyasətçilərə sui-qəsd planlamasından məhkum edildiyi yönündəki iddiaları yanlışdır.

ABŞ Mərkəzi Qüvvələr Komandanlığı (CENTCOM) bildirib ki, İrana məxsus pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) Küveytdəki ABŞ qüvvələrinə qarşı həyata keçirdiyi hücum “uğursuz olub”. CENTCOM hava müdafiəsi sistemlərinin çoxsaylı PUA-ları uğurla vurduğu, ABŞ hərbçilərinə və mövcudluğuna isə heç bir zərərin dəymədiyi bildirilib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İsraili Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə atəşkəsi pozmaqda ittiham edib. İran Xarici İşlər Nazirliyi vurğulayıb ki, atəşkəsin hər hansı bir cəbhədə pozulması bütün cəbhələrdə pozulması anlamına gəlir. İsrailin Livandakı suverenliyi və ərazi bütövlüyünü pozması, bombardman kampaniyası nəticəsində minlərlə insanın həlak olması, iki milyon nəfərin evsiz qalması və mülki infrastrukturların dağıdılması son iki ayda baş verib.

İran mediası ABŞ ilə mümkün sazişin layihəsinin hələ də Tehranda incələndiyini və hələlik rəsmi cavabın göndərilmədiyini bildirib. İranın Mehr Xəbər Agentliyi ABŞ ilə danışıqlar prosesinə dair məlumatlı mənbəyə istinadən yayımladığı xəbərdə qeyd edib ki, layihə hələ də Tehran tərəfindən nəzərdən keçirilir və danışıqların vasitəçisi olan Pakistan tərəfinə heç bir rəsmi cavab verilməyib.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarla bağlı nikbin açıqlama verib. Fidanın sözlərinə görə, ABŞ-İran müharibəsində diqqət hazırda Hörmüz boğazına yönəlib. O qeyd edib ki, boğazın faktiki blokadası həm Vaşinqton, həm də Tehran üçün ciddi təzyiq yaradır və bunun beynəlxalq təsirləri olduqca böyükdür.