BAKI, AzerVoice

29 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1458 – Osmanlı sultanı II Mehmed Peloponnes yarımadasındakı son latın feodal torpaqlarını fəth edib.

1561 – İngiltərə kraliçası I Elizabet ilə İskoçya kraliçası Meri arasında diplomatik yazışmalar kəskinləşib.

1767 – Papa XIV Klement ispan kralının tələbi ilə İsa Tərbiyəçilər Ordenini İspaniya torpaqlarından çıxardı.

1768 – Polşa-Litva Birliyi ilə Rusiya İmperiyası arasında Bar konfederasiyası müharibəyə səbəb olub.

1772 – Rusiya, Prussiya və Avstriya arasında Polşanın birinci bölüşdürülməsi planlaşdırılıb.

1789 – Fransada Baş Ştatlar çağırılaraq Böyük Fransız İnqilabına zəmin yaradılıb.

1792 – Parisdə monarxiyaya qarşı üsyanlar genişlənib – kral XVI Lüdovikə qarşı gərginlik artıb.

1800 – Napoleon Marengo döyüşündə Avstriyaya qarşı həlledici qələbə qazanıb.

1801 – Bataviya Respublikasında konstitusiya islahatlarına başlanıldı.

1820 – Misir paşası Məhəmməd Əlinin qoşunları Sudanı ələ keçirdi.

1835 – Parisdə terrorçu Giuseppe Marco Fieschi kral Lui Filippi öldürmək üçün "cehennem maşını" adlı bomba düzəltdi.

1844 – ABŞ-da Mormon kilsəsinin banisi Cozef Smit və qardaşı Hyrum Smit kütlə tərəfindən öldürüldü.

1850 – Avstriya imperiyası Macarıstanda yeni inzibati bölgü sisteminə keçdi.

1870 – Fransada ilk dəfə olaraq təhsil haqqında ümumi rəy sorğusu keçirildi.

1895 – ABŞ-da ilk dəfə “avtomobil sürücülük vəsiqəsi” tətbiq olundu.

1900 – Fransa parlamenti kilsədən dövlətin ayrılması prinsipini qanuniləşdirdi.

1912 – Bolqarıstan və Serbiya Makedoniya üzərindəki pay bölgüsünə görə danışıqları dayandırdı.

1914 – Birinci Dünya Müharibəsinin başlanmasından əvvəl Avstriya-Macarıstan hökuməti diplomatik xəbərdarlıqları artırdı.

1917 – Yunanıstanda kral Konstantin taxtdan imtina etdi və Aleksandros I hakimiyyətə gətirildi.

1922 – Fransa parlamenti məcburi ibtidai təhsili təsdiqlədi.

1927 – ABŞ-da ilk dəfə olaraq dövlət radio yayımı sisteminə keçid başladı.

1932 – Almaniyada NSDAP partiyası ölkə parlamentində birinci partiya statusunu qazandı.

1939 – Polşa ilə SSRİ arasında iqtisadi danışıqlar kəskinləşdi.

1941 – İkinci Dünya Müharibəsi: Alman ordusu Lvov şəhərini işğal etdi.

1945 – San-Fransisko şəhərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsi qəbul edildi.

1949 – Cənubi Afrika Respublikasında ilk televiziya yayımları sınaqdan keçirildi.

1956 – ABŞ-da Prezident Eisenhower ölkənin ilk federal avtomobil yolları sisteminin yaradılmasına dair qanun imzaladı.

1960 – Konqo Belçikadan müstəqilliyini elan etdi.

1966 – Argentina prezidenti Arturo Illia hərbi çevrilişlə devrildi.

1972 – ABŞ-da Ali Məhkəmə ölüm hökmünün konstitusiyaya uyğunluğunu müvəqqəti olaraq dayandırdı.

1976 – Seyşel adalarında müstəqillik günü qeyd olundu – Böyük Britaniyadan ayrıldılar.

1981 – Çin Kommunist Partiyasının qurultayında “reformalar dövrü”nün davam etdiriləcəyi elan olundu.

1986 – Argentina futbol üzrə dünya çempionu oldu (Maradonanın rəhbərliyi ilə).

1990 – Rumıniyada ilk post-kommunist hökumət parlamentdə etimad səsi aldı.

1991 – Sloveniya və Xorvatiya müstəqillik elan etdikdən sonra Yuqoslaviya ilə ilk hərbi toqquşmalar baş verib.

1992 – Qazaxıstanın yeni konstitusiyası rəsmi şəkildə qəbul olundu.

1993 – Rusiya prezidenti Boris Yeltsin fövqəladə səlahiyyətlərlə ölkə iqtisadiyyatında islahatlara başlayıb.

1994 – ABŞ-da “Soyuq müharibə arxivi” ilə bağlı ilk açıqlamalar verildi – CIA sənədləri üzə çıxdı.

1995 – Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi “Milli valyutanın sabitliyinin qorunması haqqında” qərar qəbul etdi.

1996 – Rusiya və Belarus yeni iqtisadi inteqrasiya müqaviləsi imzaladı.

1997 – Çeçenistanda müvəqqəti sülh razılaşması imzalanıb – Rusiya ilə separatçılar arasında atəşkəs əldə edilib.

1998 – Əfqanıstanda Taliban rejimi qadınlara məktəbə getməyi qadağan edən fərman qəbul edib.

1999 – Kambocada qırmızı kxmerlərin keçmiş liderləri ilk dəfə məhkəməyə çağırıldı.

2000 – Şimali Koreya və Cənubi Koreya liderləri ilk tarixi görüşdən sonra mübadilə planlarını təsdiqləyiblər.

2001 – Avropa Birliyi Şərqi Avropa ölkələrinə dair genişlənmə planlarını açıqlayıb.

2002 – NATO Rusiya ilə yeni strateji əməkdaşlıq konsepsiyasını təsdiqlədi.

2003 – Hindistan və Pakistan Kəşmir bölgəsində müvəqqəti atəşkəs razılaşması əldə ediblər.

2004 – İraqda ABŞ müvəqqəti administrasiyası ləğv olundu və hakimiyyət rəsmi olaraq iraqlılara verildi.

2005 – İraq parlamenti yeni konstitusiyanın ilkin layihəsini təqdim edib.

2006 – Montenegro parlamenti ölkənin tam müstəqilliyini elan etdi və BMT-yə üzvlük üçün müraciət etdi.

2007 – Livanda Fəth əl-İslam silahlı qruplaşmasına qarşı hərbi əməliyyatlar başlanılıb.

2008 – Venesuelada prezident Uqo Çaves “neft milli irsidir” şüarı ilə yeni iqtisadi proqram elan etdi.

2009 – İranda prezident seçkilərindən sonra başlayan etirazlar kütləvi həbslərlə nəticələnib.

2010 – Gürcüstan parlamenti mühacirətdə olan müxalif liderlərin əfvini təsdiqlədi.

2011 – BMT Təhlükəsizlik Şurası Liviyadakı münaqişə ilə bağlı NATO missiyasını uzadıb.

2012 – Misirin ilk demokratik seçilmiş prezidenti Məhəmməd Mursi and içdi.

2013 – Braziliyada sosial xidmətlərə dair etirazlar milyonlarla insanı küçələrə çıxarıb.

2014 – ABŞ və Avropa İttifaqı Ukrayna böhranı ilə bağlı Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etdi.

2015 – Çin yuanını beynəlxalq valyuta səbətinə daxil etdirmək üçün IMF-yə rəsmi müraciət edib.

2016 – Kolumbiyada dövlət ilə FARC partizanları arasında 50 illik münaqişəyə son qoyan atəşkəs sənədi imzalandı.

2017 – Qətər ətrafında ərəb dövlətlərinin blokadası fonunda Türkiyə Dohaya hərbi dəstək göndərib.

2018 – Almaniya hökuməti miqrasiya qanunvericiliyinə dəyişiklikləri təsdiqlədi.

2019 – Yaponiya və Cənubi Koreya arasında ticarət mübahisəsi baş qaldırdı.

2020 – ABŞ-da "Black Lives Matter" etirazları fonunda polis islahatları ilə bağlı yeni layihələr irəli sürülüb.

2021 – ABŞ-da yeni sosial şəbəkə tənzimləməsi haqqında qanun layihəsi təqdim olundu.

2022 – Ukrayna və Moldova Avropa İttifaqına namizəd statusu alıblar.

2023 – Rusiya ərazisində Vaqner hərbi şirkətinin rəhbəri Priqojin qısa müddətli üsyanla gündəmə gəlib.

2024 – Dünya Meteorologiya Təşkilatı “Ekstremal İqlim Dekadası”nın başlandığını elan etdi – 2020-2030 dövrünü əhatə edəcək.