#Yaponiya

Şərqi Asiyada təhlükəsizlik mühitinin sürətlə dəyişməsi, Çin və Şimali Koreyanın hərbi potensialının güclənməsi, habelə Pekin, Moskva və Pxenyan arasında hərbi əməkdaşlığın dərinləşməsi fonunda Yaponiya müdafiə siyasətində yeni mərhələyə qədəm qoyur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra qəbul edilən konstitusiyanın hərbi fəaliyyətə qoyduğu onilliklər boyu davam edən sərt məhdudiyyətlərdən sonra Tokio bu gün genişmiqyaslı regional böhranlar ehtimalına qarşı müdafiə və texnoloji imkanlarını artırmağa daha qərarlı görünür.

Avropa İttifaqı, Böyük Britaniya, Danimarka və Yaponiya da daxil olmaqla bir sıra ölkələr İsrailin BMT agentliyinə məxsus obyekti ələ keçirməsini pisləyiblər. Tərəflər məsələ ilə bağlı birgə bəyanat yayıblar. Bəyanatda İsraildən BMT qarşısındakı öhdəliklərinə dərhal və tam şəkildə əməl etməsi tələb olunub. İsrailin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlər üzrə Agentliyin fəaliyyətinə müdaxilə etməməsinin vacibliyi vurğulanıb. İsrail qüvvələri çərşənbə axşamı Kəfr Əqəbdə yerləşən Qələndiya Təlim Mərkəzinə daxil olublar. Agentliyin əməkdaşları binadan çıxarılıb və onlara geri qayıtmamaq barədə göstəriş verilib. Hadisə İsrail ilə BMT agentliyi arasında mövcud gərginliyi yenidən gündəmə gətirib. Birgə bəyanatı imzalayan tərəflər agentliyin səlahiyyətlərinə uyğun fəaliyyətini maneəsiz davam etdirməsini tələb ediblər.

Yaponiya Hörmüz boğazından enerji asılılığını azaltmağa hazırlaşır. Ölkə daha etibarlı enerji təchizatı sistemi yaratmaq niyyətindədir. 2025-ci ildə Yaponiyanın xam neft idxalının 93 faizi Hörmüz boğazından keçib. Yeni plan hökumətin çərşənbə günü keçirilən iclasında təqdim olunub. Konkret tədbirlərin ilin sonunadək müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Yaponiya Yaxın Şərqin neft hasil edən ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Hörmüz boğazından yan keçən boru kəməri layihələrinə xüsusi diqqət ayrılacaq. Tokio bununla ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyi hədəfləyir.

Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin sədri Tomoko Akane qurumun heç vaxt fəaliyyətini dayandırmamalı olduğunu bildirib. O, ABŞ-nin təzyiqlərinə baxmayaraq geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ötən həftə Akane və digər məhkəmə nümayəndəsinə qarşı məhdudiyyətlər elan edib. Akane daha əvvəl oxşar vəziyyətlə üzləşmiş hakimləri özünə nümunə göstərib. Yaponiya hökuməti də ona dəstək ifadə edib. ABŞ Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin bəzi dövlətlərin rəsmilərinə qarşı fəaliyyətinə etiraz edir. Tərəflər arasındakı gərginlik Benyamin Netanyahu barəsində həbs qərarından sonra daha da artıb. Məhkəmə keçmiş müdafiə naziri Yoav Qalant barəsində də həbs qərarı verib.

Oman və Yaponiya Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırıb. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə Məsqətdə görüşüb. Tərəflər Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Oman təhlükəsiz keçidin bölgənin təhlükəsizliyi və rifahından ayrılmaz olduğunu bildirib. Tərəflər gəmiçiliyin beynəlxalq hüquqa uyğun təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Yaponiya Omanın böhranın həlli istiqamətindəki diplomatik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tokio Məsqətlə əlaqələndirməni gücləndirməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Yaponiya Hörmüzlə yanaşı, Bab əl-Məndəbdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasını istəyir.

Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarının açıq və təhlükəsiz saxlanılmasına çağırıb. Xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan Al Səud bu mövqeyi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə görüşündə açıqlayıb. O, dəniz təhlükəsizliyinin Səudiyyə Ərəbistanı və Yaponiya üçün əsas ortaq məsələlərdən biri olduğunu bildirib. Ər-Riyad bütün mühüm dəniz yollarında təhlükəsiz hərəkətin təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Səudiyyə Ərəbistanı bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində səylərini davam etdirəcəyini bildirib. Krallıq münaqişələrin yenidən başlanmasının qarşısını almaq üçün davamlı diplomatik həllərə üstünlük verir. Feysəl bin Fərhan diplomatiya və dialoqun Ər-Riyad üçün əsas vasitələr olduğunu vurğulayıb. Nazir Yaponiyanın beynəlxalq hüquq, sabitlik və dinc həll yollarına verdiyi dəstəyi də yüksək qiymətləndirib.

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ilə telefon vasitəsilə danışıb. Görüş zamanı Prezident Ərdoğan Türkiyə ilə Yaponiya arasında başda müdafiə sənayesi, investisiya və ticarət sahələri olmaqla, bütün istiqamətlərdə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi üçün səylərin aramsız davam etdiriləcəyini vurğulayıb.

Global Firepower-ın 2026-cı il üzrə dünyanın ən güclü hava qüvvələri reytinqi açıqlanıb. Türkiyə 1 101 aktiv hava vasitəsi ilə siyahıda 8-ci yeri tutub. Reytinqdə ABŞ 1-ci, Rusiya 2-ci, Çin isə 3-cü sırada qərarlaşıb. İlk beşliyə həmçinin Hindistan və Cənubi Koreya daxil olub. Türkiyə reytinqdə Pakistan, Yaponiya, Fransa və Böyük Britaniya kimi ölkələri geridə qoyub. Siyahıda Yaxın Şərqdən Səudiyyə Ərəbistanı 11-ci, İsrail 17-ci, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 18-ci, İran isə 21-ci yerdə qərarlaşıb.

Cənubi Koreya Prezidenti Li Ce Myon Koreya yarımadasında davamlı sülhün təmin edilməsi üçün Şimali Koreya ilə dialoqun bərpa edilməsinə çağırıb. O, 1950-1953-cü illərdə baş vermiş Koreya müharibəsini rəsmən başa çatdıracaq sülh sazişinin imzalanması və hazırkı atəşkəs rejiminin davamlı sülh mexanizmi ilə əvəzlənməsi üçün Şimali Koreya və digər maraqlı tərəflər arasında müzakirələrin keçirilməsinə çağırıb.

Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) baş katibi Kubanıçbek Ömüraliyev İstanbulda Yaponiyanın xarici işlər nazirinin müavini Arfiya Eri ilə görüşüb. Görüş zamanı ticarət və investisiya, enerji, nəqliyyat, rəqəmsallaşma, innovasiya, yaşıl transformasiya, təhsil və xalqlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi istiqamətlərində əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanları müzakirə olunub.

Yaponiya Baş naziri Sanae Takaiçi İran Prezidentindən Babül-Məndəb boğazında husilərin mümkün hücumlarının qarşısının alınmasına kömək etməsini istəyib. Tərəflər telefon danışığı zamanı regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. Takaiçi İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqlardakı irəliləyişdən məmnunluğunu bildirib. Yaponiya müharibənin diplomatik yollarla dayandırılmasını dəstəklədiyini açıqlayıb. Pezeşkian isə İranın regionda sabitliyi pozmaq niyyətində olmadığını bildirib və Yaponiyanın səylərini alqışlayıb.

Yaponiya Baş naziri Sanae Takaiçi Oman Sultanı Heysəm bin Tariq Al Səidlə telefon danışığında Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz keçidin bərpasına çağırıb. Oman rəhbəri su yolundan istifadə edən ölkələrin mövqelərinin nəzərə alınacağını bildirib. Oman və İran Hörmüz boğazında gəmi keçidləri ilə bağlı danışıqlar aparır. Tərəflər regional vəziyyət və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. Yaponiya Omanın dialoq və gərginliyin azaldılması istiqamətində səylərini yüksək qiymətləndirib. Tokio və Maskat müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi imkanlarını da müzakirə edib. Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqlar ABŞ və İran arasında fikir ayrılıqları səbəbindən çətin mərhələdədir. Yaponiya təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasını beynəlxalq əhəmiyyətli məsələ hesab edir.