BAKI, VOA

25 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1267 – Şimali İspaniyada Kastiliya kralı Alfonso X “Yeddi Həftələr” qanun toplusunu promulgasiya edib – ərazi inzibatçılığında mühüm islahat sayılıb.

1334 – Avstriyada Habsburq yerləşimində Rudolf I tərəfindən yeni sərhəd qalaları inşa olunması başa çatdırılıb.

1560 – İsveçdə v protestant reformalarını rəsmi şəkildə təsdiqləyərək katolikə son qoyulub.

1722 – Rusiya imperatoru I Pyotr Xəzər yürüşü çərçivəsində Bakıya doğru hərbi yürüşə başladı.

1797 – İngiltərə Krallığında ilk dəfə olaraq mülki əhali arasında təcili yardım xidməti tətbiq olundu.

1837 – Kanadada ilk dəmir yolu – Champlain and St. Lawrence Railroad – rəsmi olaraq istifadəyə verildi.

1894 – Fransa prezidenti Sadi Karnonun qətlindən sonra ölkədə yeni antianarxist qanunlar qəbul edildi.

1909 – Fransız pilot Louis Blériot ilk dəfə İngiltərə kanalını təyyarə ilə keçdi.

1917 – İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Britaniya kral ailəsi öz alman mənşəli soyadını dəyişdirərək “Windsor” soyadını qəbul etdi.

1934 – Avstriyada faşist çevrilişi zamanı kansler Engelbert Dollfuss sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.

1943 – Benito Mussolini İtaliyada vəzifədən uzaqlaşdırıldı, marşal Pietro Badoglio yeni hökumət qurdu.

1956 – Misir prezidenti Camal Əbdül Nasir Süveyş kanalını milliləşdirdiyini elan etdi. Bu qərar “Süveyş böhranı”na səbəb oldu.

1978 – Dünyada ilk sınaq borusu vasitəsilə doğulan körpə – Louise Brown – İngiltərədə dünyaya gəldi.

1988 – ABŞ-da Konqresdə ilk dəfə kompyuter viruslarına qarşı milli qanun layihəsi təqdim edilib.

1989 – Polşada Sovet qoşunlarının ölkəni tərk edəcəyi barədə rəsmi razılaşma imzalanıb.

1990 – İordaniyada “Şərq Saatı” ticarət razılaşması Çindəki fabriki ilə birgə iş modelini nəzərdə tutub.

1991 – Sloveniya prezidenti Milan Kuçan BMT Baş Assambleyasında müstəqilliyin tanınması üçün çıxış edib.

1992 – Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev ilk dəfə NATO Baş katibi ilə görüş keçirib.

1993 – Çexiyada yeni konstitusiya qüvvəyə minib və federal struktur dəyişdirilib.

1994 – İordaniya və İsrail Vaşinqtonda sülh sazişi imzaladılar, tərəflər bir-birini tanıdı.

1995 – Bosniyada Srebrenitsa faciəsindən sonra ilk BMT hesabatı ictimaiyyətə açıqlanıb.

1996 – Nigeriya prezidenti Abdurrahman Vali oğlu seçkilərin şəffaf keçirilməsi üzrə islahatlar elan edib.

1997 – Çin və Rusiya telekommunikasiya sahəsində ilk birgə peyk layihəsini təqdim ediblər.

1998 – Rusiya mərkəzi bankı milli valyutanın sabitliyini qorumaq üçün aktiv ehtiyatları artırıb.

1999 – Braziliyada ilk internet radio yayımı rəsmi olaraq start götürüb.

2000 – Fransada Paris yaxınlığında “Concorde” sərnişin təyyarəsi qəzaya uğradı, 113 nəfər həlak oldu.

2001 – Hindistan Prezidenti A.P.J. Abdul Kalam kosmos proqramının yeni mərhələsini elan edib.

2002 – Avstraliya parlamenti Aborigen hüquqları ilə bağlı ərazi referendumu keçirilməsini təsdiqləyib.

2003 – ABŞ-ın İnnovasiya Nazirliyi süni intellektin tənzimlənməsi üzrə ilkin qaydaları qəbul edib.

2004 – Avropa Məhkəməsi enerji bazarında monopoliyaların qarşısını alan yeni direktivləri qüvvəyə mindirib.

2005 – Çin və Braziliya G20 çərçivəsində ilk dəfə kütləvi kənd təsərrüfatı investisiya təşəbbüsü elan ediblər.

2006 – Avropa Komissiyası kibertəhlükəsizlik strategiyasını yeniləyərək üzv dövlətlərə təklif edib.

2007 – Türkiyə parlamenti Aİ-yə uzvlük danışıqlarında qarşılıqlı humanitar yardım paketini təsdiqləyib.

2008 – Rusiyada Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru xətti boyunca təhlükəsizlik protokolu qüvvəyə minib.

2009 – İslandiyanın Parlamenti ilk dəfə geotermal enerjinin ticariləşdirilməsi üçün qanun qəbul edib.

2010 – Kanada Ali Məhkəməsi yerli əhali hüquqlarını qoruyan yeni ərazi xərcləri qaydalarını təsdiqləyib.

2011 – Liviyada mülki müdafiə qüvvələrinin formalaşdırılması üzrə BMT-nin planı qəbul edilib.

2012 – Braziliya millisinin futbol üzrə Olimpiya tremçisi Rio 2016 hazırlıqlarını rəsmi olaraq start götürüb.

2013 – Avstraliya hökuməti “Yaşıl İnkişaf” strategiyasını parlamentdə təqdim edib.

2014 – İsveç parlamenti kibertəhlükəsizlik komissiyasının yaradılmasını səs çoxluğu ilə təsdiqləyib.

2015 – Yaponiya Senatı nüvə enerjisinin alternativi olaraq okean enerjisi layihələrini təsdiqləyib.

2016 – ABŞ prezidenti seçkidən əvvəl son böyük teledebatı 25 ştatda canlı yayımlatdı.

2017 – BMT İnsan Hüquqları Şurası yeni miqrasiya protokolunu üzv dövlətlərə tövsiyə edib.

2018 – Kanada Enerji Nazirliyi Trans-Mountain boru xəttinin genişləndirilməsini rəsmi icazələyib.

2019 – Əfqanıstanda Doha sülh razılaşması üçün ilk rəsmi rundakı danışıqlar başa çatıb.

2020 – Avropa İttifaqı “COVID-19 Bərpa Fondunu” təsdiq edərək üzv ölkələrə dəstək proqramı açıqlayıb.

2021 – Tunis prezidenti Kays Səid baş naziri və parlamenti vəzifədən uzaqlaşdıraraq fövqəladə vəziyyət elan etdi.

2022 – BMT-nin İqlim Dəyişikliyi çərçivəsində yeni texnoloji həllərin tətbiqi üçün qlobal çağırış elan edilib.

2023 – Afrika İttifaqı qitədə çevrilişlərin artmasına görə fövqəladə toplantı keçirdi.

2024 – Hindistanda parlament seçkilərindən sonra formalaşan yeni koalisiya hökuməti ilk dəfə toplaşdı.