BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş katibi Antonio Quterreş şənbə günü Suriyaya səfər edəcək. Bu, 2011-ci ildə başlayan və yüz minlərlə insanın ölümünə, milyonlarla insanın isə məcburi köçkünə çevrilməsinə səbəb olan müharibədən sonra vəzifədə olan BMT başçısının ölkəyə ilk səfəri olacaq.
Səfər 2024-cü ilin sonunda üsyançı qüvvələrin keçmiş prezident Bəşşar Əsədi hakimiyyətdən göndərməsindən sonra Suriyanın beynəlxalq arenaya qayıdışı istiqamətində atılan növbəti mühüm addım kimi qiymətləndirilir.
BMT Baş katibinin Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraa ilə görüşü planlaşdırılır. Əş-Şəraa 2025-ci ilin noyabrına qədər BMT Təhlükəsizlik Şurasının terrorla bağlı sanksiyalar siyahısında yer alıb.
Quterreşin həmçinin Suriyanın xarici işlər naziri Əsəd əl-Şeybani, hökumət nümayəndələri və vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri ilə görüşəcəyi gözlənilir.
BMT sözçüsü Stefan Düjarrikin sözlərinə görə, Quterreş görüşlər zamanı Suriyanın qarşısında yalnız müharibənin nəticələrini aradan qaldırmaq deyil, həm də daha sabit, inklüziv və firavan gələcəyin təməlini qurmaq imkanının olduğunu vurğulayacaq.
Baş katibin Dəməşqdə bir neçə gün qalacağı bildirilsə də, səfərin tam proqramı açıqlanmayıb.
Suriyanın beynəlxalq sistemə reinteqrasiyası
Quterreşin səfəri Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun Suriyaya səfərindən bir neçə həftə sonra baş tutur. Makronun Dəməşqdə qaldığı hotel yaxınlığında baş verən iki partlayış həmin səfərin əsas gündəm mövzularından biri olmuşdu.
Əhməd əş-Şəraa hökuməti təxminən 14 illik müharibədən sonra ölkənin iqtisadiyyatını bərpa etməyə və beynəlxalq əlaqələrini genişləndirməyə çalışır.
Bununla belə, keçid dövrü məzhəb zəminində baş verən zorakılıq hadisələri ilə müşayiət olunub.
Ötən il Əhməd əş-Şəraa 1967-ci ildən sonra BMT Baş Assambleyasının sessiyasında iştirak edən ilk Suriya prezidenti olub.
ABŞ da son aylarda Suriyaya qarşı tətbiq olunan genişmiqyaslı sanksiyaların əksəriyyətini ləğv edib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə bu ayın əvvəlində Suriyanın terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısından çıxarılması niyyətində olduğunu açıqlayıb.
Quterreş parlamentdə çıxış edəcək
BMT Baş katibinin səfər çərçivəsində bazar ertəsi Suriyanın yeni parlamentində çıxış etməsi gözlənilir.
Quterreş həmçinin onilliklərdir İsrail və Suriya qüvvələri arasında tampon zonaya nəzarət edən BMT sülhməramlı qüvvələrinin yerləşdiyi bölgəyə baş çəkəcək.
Bəşşar Əsədin hakimiyyətdən göndərilməsindən sonra İsrail ordusu Suriyanın cənubunda yeni ərazilərə nəzarəti ələ keçirib. Dəməşq isə İsrail qoşunlarının həmin ərazilərdən çıxmasını və 1974-cü il qüvvələrin ayrılması sazişinə qayıdılmasını tələb edir.