BAKI, AzerVoice, Analitik Təhlil Mərkəzi
Cənubi Sudanda humanitar fəlakət getdikcə dərinləşir. Milyonlarla uşaq və qadın aclıq səbəbilə ölümlə üz-üzədir. BMT-nin dəstəklədiyi hesabat və beynəlxalq təşkilatların məlumatlarına görə, böhranın əsas səbəbləri ölkədəki korrupsiya, beynəlxalq yardımların azalması və şiddətin artmasıdır.
Bor şəhərindəki xəstəxanada cəmi 14 aylıq uşaq – Adot Dyor – ciddi arıqlamış vəziyyətdə anasının qucağında müalicə gözləyir. Onun anası kimi 1,1 milyon hamilə və süd verən qadın qidalanma çatışmazlığı yaşayır. Hesabatda qeyd olunur ki, 5 yaşınadək 2,3 milyon uşaq müalicəyə ehtiyac duyur, onlardan 700 mindən çoxu həyati risk daşıyan ağır qida çatışmazlığından əziyyət çəkir.
Yardımların azalması və səhiyyə böhranı
Sudandan ayrıldıqdan sonra (2011-ci il) korrupsiya və müharibələrlə sarsılan Cənubi Sudanda 12 milyon əhalidən 9 milyonu yardımlardan asılıdır. Lakin yardımların azalması vəziyyəti daha da pisləşdirib. “Save the Children” təşkilatı bu il 180 işçisini, o cümlədən 15 qidalanma mütəxəssisni ixtisar edib, Bor xəstəxanasında isə aclıq halları iki dəfə artıb. Qida müalicəsi üçün əsas təminatçı olan ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) istehsalı kəskin azaldıb.
“Action Against Hunger” təşkilatının Cənubi Sudan rəhbəri Klement Papi Nkuezi bildirib ki, Cübada ən böyük uşaq xəstəxanasında aclıqdan müalicə olunan uşaqların 22 faizi həyatını itirib. Onun sözlərinə görə, minlərlə uşaq faktiki olaraq ölməyə məhkumdur.
Şimal bölgələrində şiddətin artması yardımların çatdırılmasını dayandırıb. May ayında Ağ Nil çayı üzərindən heç bir yardım gəlməyib, nəticədə 60 min uşaq ac vəziyyətdə qalıb. Hətta “Sərhədsiz Həkimlər”ə aid xəstəxananın bombalanması nəticəsində 7 nəfər həlak olub, 28 qidalanma mərkəzi dağıdılıb.
İqlim böhranı və xəstəliklər
Aclıqla yanaşı, daşqınlar 1,6 milyon insanı köçkün olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur. Əhalinin 60 faizindən çoxu açıq havada tualet ehtiyacını ödədiyi üçün xolera və malyariya yayılır.
Korrupsiya “ölüm maşını”na çevrilib
Cənubi Sudanda böhranı dərinləşdirən əsas amillərdən biri də sistemli korrupsiyadır. BMT rəsmiləri hakimiyyət orqanlarını milyardlarla dollar dövlət vəsaitini mənimsəməkdə ittiham edir. BMT-nin İnsan Haqları Komissiyasının rəhbəri Yasmin Suka bildirib:
“Korrupsiya Cənubi Sudan xalqını öldürür. O, çöküşün, aclığın və ölümün əsas səbəbidir”.
