#İsrailin İran hücumu

Türkiyə təhlükəsizlik mənbələri İrandan atılan ballistik raketlərin NATO hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirilməsindən sonra Ankaranın rəsmi mövqeyinə dair mühüm açıqlamalar verib. Mənbələr vurğulayıb ki, Türkiyə hazırda davam edən regional müharibənin tərəfi deyil və münaqişənin içinə çəkilməmək üçün son dərəcə ehtiyatlı və soyuqqanlı siyasət yürüdür. Bölgədə yeni gərginlik xətlərinin yaranmaması üçün məsuliyyətlə hərəkət edən Ankara İran tərəfinə sözügedən hücuma görə məsuliyyət daşıyanların dərhal müəyyən edilməsi və lazımi tədbirlərin görülməsi barədə çox net mesajlar çatdırıb.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) rəhbəri Rafael Mariano Qrossi Moskvada Rusiyanın "Rosatom" Dövlət Nüvə Enerjisi Korporasiyasının baş direktoru Aleksey Lixaçov ilə keçirdiyi birgə mətbuat konfransında Yaxın Şərqdəki gərginliyin nüvə təhlükəsizliyinə təsirləri barədə xəbərdarlıq edib. Qrossi regiondakı nüvə obyektlərinin hazırkı durumunu "son dərəce həssas" kimi qiymətləndirərək, nüvə faktorunun ön plana çıxdığı yeni bir münaqişə dalğasının şahidi olduqlarını bildirib. O, hazırda sülh və müharibə arasında "incə bir xətt" üzərində yeridiklərinə işarə edərək, hərbi əməliyyatların mümkün qədər tez başa çatmasının və danışıqlar masasına qayıtmağın zəruriliyini vurğulayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranda keçirilən "Qüds günü" yürüşü zamanı verdiyi bəyanatda qlobal enerji bazarlarındakı bahalaşmaya toxunub. Nazir dünya bazarında neft qiymətlərinin yüksəlməyə davam edəcəyini proqnozlaşdıraraq, bu vəziyyətin birbaşa günahkarının ABŞ və İsrail olduğunu bildirib. Əraqçi qeyd edib ki, sözügedən ölkələrin Yaxın Şərqdə apardığı aqressiv siyasət regionu fəlakətə sürükləyir və bunun iqtisadi fəsadlarına görə məhz Vaşinqton və Təl-Əviv hesab verməlidir.

Bəhreyn ordusu fevralın 28-dən bəri davam edən regional gərginlik çərçivəsində İran tərəfindən ölkə ərazisinə yönələn hava hücumlarının statistikasını paylaşıb. Rəsmi "X" platformasında yayımlanan bəyanata əsasən, Krallığın hava hücumundan müdafiə sistemləri indiyədək İrandan atılan 115 raket və 191 pilotsuz uçuş aparatını (PUA) uğurla zərərsizləşdirib. Ordu rəhbərliyi qeyd edib ki, ballistik raketlər və dronlar vasitəsilə mülki əhalinin və şəxsi mülkiyyətin hədəf alınması beynəlxalq humanitar hüquq normalarının kobud şəkildə pozulmasıdır.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) cümə axşamı verdiyi bəyanatda İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak edən Amerika yanacaqdoldurma təyyarəsinin İraq ərazisində qəzaya uğradığını bildirib. Məlumata görə, qəzadan dərhal sonra ərazidə xilasetmə işlərinə başlanılıb. "The Associated Press" agentliyinə anonimlik şərti ilə məlumat verən ABŞ rəsmisi qəzaya uğrayan "KC-135" tipli təyyarənin göyərtəsində ən azı beş heyət üzvünün olduğunu qeyd edib. Hazırda heyət üzvləri arasında tələfatın olub-olmadığı barədə dəqiq məlumat verilmir.

İspaniya hökuməti ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları nəticəsində Yaxın Şərq və Körfəz regionunda yaranan qeyri-sabitlik səbəbindən təxliyə edilən İspaniya vətəndaşlarının sayının 7 minə çatdığını açıqlayıb. İspaniya Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda fevralın 28-dən başlayan gərginliklər zamanı heç bir İspaniya vətəndaşının xəsarət almadığı bildirilir. Məlumatda qeyd olunur ki, təxliyə prosesi digər ölkələrdə davam etsə də, təhlükəsizlik mülahizələrinə görə İrandan vətəndaşların çıxarılması əməliyyatları martın 7-də rəsmən başa çatdırılıb.

İraqın ərazi sularında iki neft tankerinə endirilən zərbələr nəticəsində ən azı bir heyət üzvü həyatını itirib. İraqın Limanlar üzrə Baş Şirkətinin rəsmisi Fərxan əl-Fartusi bildirib ki, hücumdan sonra aparılan genişmiqyaslı xilasetmə əməliyyatları nəticəsində tankerlərdəki 51 işçi sağ-salamat təxliyə edilib və onların vəziyyəti hazırda qənaətbəxşdir. Hindistanın Bağdaddakı səfirliyi isə həlak olan şəxsin Hindistan vətəndaşı olduğunu təsdiqləyib. Məlumata görə, hücuma məruz qalan gəmilərdən biri ABŞ-a məxsus olan və Marşall adalarının bayrağı altında üzən "Safesea Vishnu" neft tankeridir.

Yaxın Şərqdə artan hərbi gərginliyə və Hörmüz boğazındakı yüksək təhlükəsizlik risklərinə baxmayaraq, İranın xam neft ixracı kəsilmədən davam edir. Qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) ticarətinin təxminən beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazı hazırda enerji bazarlarının diqqət mərkəzindədir. "Kpler" və "TankerTrackers" kimi real vaxt məlumat analitika şirkətlərinin məlumatlarına görə, Çin İranın xam neft ixracının 80 faizindən çoxunu qəbul edərək ölkənin ən böyük müştərisi mövqeyini qoruyur. Gərginlik artmazdan əvvəl Çin emal zavodları gündəlik 1,3–1,4 milyon barel İran nefti idxal edirdisə, davam edən münaqişələrə rəğmən fevralın 28-dən bəri ən azı 11–12 milyon barel neftin bu boğaz vasitəsilə daşındığı qeydə alınıb.

Səudiyyə Ərəbistanı Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü general-mayor Turki əl-Maliki cümə axşamı verdiyi bəyanatda ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin bir neçə düşmən pilotsuz uçuş aparatını (PUA) zərərsizləşdirdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, Riyadın strateji əhəmiyyətli Diplomatik Məhəlləsinə (Diplomatic Quarter) yaxınlaşmağa cəhd edən bir PUA paytaxtın hava məkanında vurulub. Eyni zamanda, ölkənin cənub-şərqindəki Rub-əl-Xali (Boş məhəllə) səhrası üzərində Şeybah neft yatağını hədəf alan daha iki PUA aşkar edilərək məhv edilib.

İtaliya Müdafiə Nazirliyinin cümə axşamı yaydığı məlumata görə, İraq Kürdüstanında yerləşən İtaliya hərbi bazası gecə saatlarında raket hücumuna məruz qalıb. Nazirlik rəsmi "X" platformasında verdiyi açıqlamada raketin Ərbildəki bazaya düşdüyünü, lakin İtaliya hərbi heyəti arasında hər hansı tələfat və ya yaralanma halının qeydə alınmadığını bildirib. Heyət üzvlərinin hamısının vəziyyətinin yaxşı olduğu və hadisə ilə bağlı Müdafiə naziri Quido Krosettonun yüksək rütbəli hərbi komandirlərlə daimi təmasda olduğu diqqətə çatdırılıb.

İsveçrə hökuməti çərşənbə günü verdiyi bəyanatda Yaxın Şərqdə davam edən müharibə və artan təhlükəsizlik riskləri səbəbindən Tehrandakı səfirliyini müvəqqəti bağladığını elan edib. Bern şəhərindəki Xarici İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, səfir Olivye Banjerter və digər beş İsveçrəli diplomatik əməkdaş artıq quru yolu ilə İran ərazisini tərk ediblər. Diplomatik heyətin vəziyyət imkan verən kimi Tehrana qayıdacağı gözlənilir. Bununla belə, neytrallığı ilə tanınan İsveçrə rəsmi Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik əlaqələrin saxlanılması üçün "açıq rabitə xəttini" qoruyacağını vurğulayıb.

Tehranın bələdiyyə sədri Əlirza Zakani İran dövlət televiziyasına verdiyi açıqlamada ABŞ və İsrailin ölkəyə qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların görünməmiş miqyasına diqqət çəkib. Zakani bildirib ki, cari müharibənin ilk 10 günü ərzində ölkə ərazisində 9 min nöqtə hücumlara məruz qalıb. Müqayisə üçün o xatırladıb ki, ötən ilin iyun ayında baş verən və 12 gün davam edən silahlı münaqişə zamanı cəmi 1450 nöqtə hədəf alınmışdı. Hazırda paytaxtda və digər şəhərlərdə genişmiqyaslı dağıntıların aradan qaldırılması və dağıntılar altından təmizləmə işlərinin aparıldığı vurğulanıb.