BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
VOA-nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev Mediasiyanın cəmiyyətdə sosial gərginliyin azalmasına təsiri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
Müasir dövrdə cəmiyyət daxilində yaranan sosial, ailəvi və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin artması alternativ mübahisə həlli mexanizmlərinə olan ehtiyacı daha da aktuallaşdırır. Azərbaycan Respublikasında mediasiya institutu son illərdə hüquqi islahatların mühüm istiqamətlərindən biri kimi inkişaf etdirilir. Mediasiya yalnız hüquqi mübahisələrin həlli vasitəsi deyil, eyni zamanda cəmiyyətdə sosial harmoniyanın, qarşılıqlı anlaşmanın və sabitliyin qorunmasına xidmət edən mühüm sosial mexanizm hesab olunur.
- Mediasiya cəmiyyətdə sosial gərginliyin azalmasına necə təsir göstərir?
Mediasiya tərəflər arasında dialoq və qarşılıqlı anlaşmanı təşviq edən alternativ mübahisə həlli mexanizmi kimi sosial gərginliyin azaldılmasında mühüm rol oynayır. Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununa əsasən, mediasiya qarşıdurmaların məhkəmədənkənar və qarşılıqlı razılıq əsasında həllini təmin edir. Bu yanaşma tərəflər arasında düşmənçilik münasibətlərinin dərinləşməsinin qarşısını alır, ictimai harmoniyanın və sosial sabitliyin qorunmasına xidmət edir.
- Mediasiyanın sosial münasibətlərə əsas təsirləri hansılardır?
Mediasiya sosial münasibətlərdə etimadın, qarşılıqlı hörmətin və əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına müsbət təsir göstərir. Xüsusilə ailə, əmək və qonşuluq münasibətlərində mediasiya tərəflərin kommunikasiya bacarıqlarını gücləndirir və münasibətlərin tamamilə pozulmasının qarşısını alır. Azərbaycan qanunvericiliyində mediasiyanın könüllülük, tərəfsizlik və məxfilik prinsipləri üzərində qurulması sosial münasibətlərin daha sağlam əsaslarla inkişafına şərait yaradır.
- Mediasiya zorakılıq hallarının qarşısının alınmasına töhfə verə bilərmi?
Bəli, mediasiya münaqişələrin eskalasiyasının qarşısını almaqla zorakılıq riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Mübahisələrin erkən mərhələdə dialoq yolu ilə həlli tərəflər arasında aqressiyanın və emosional gərginliyin artmasının qarşısını alır. Xüsusilə ailə və sosial münasibətlər sahəsində mediasiya qarşıdurmaların hüquqi və psixoloji baxımdan daha konstruktiv şəkildə həll edilməsinə imkan yaradır. Bununla yanaşı, mediasiya yalnız tərəflərin təhlükəsizliyi və hüquqlarının tam təmin olunduğu hallarda tətbiq edilməlidir.
- Mediasiyanın uzunmüddətli sosial faydaları nələrdən ibarətdir?
Mediasiyanın uzunmüddətli sosial faydaları sırasında hüquqi mədəniyyətin inkişafı, məhkəmə yükünün azalması, ictimai etimadın güclənməsi və sosial həmrəyliyin möhkəmlənməsi xüsusi qeyd olunmalıdır. Mediasiya insanların problemləri qarşıdurma deyil, dialoq və əməkdaşlıq yolu ilə həll etmə vərdişlərini inkişaf etdirir. Bu isə cəmiyyətdə hüquqa hörmətin və sosial məsuliyyətin artmasına müsbət təsir göstərir.
- Beynəlxalq təcrübədə sosial mediasiya hansı formada tətbiq olunur?
Beynəlxalq praktikada mediasiya ailə, əmək, təhsil, icma və kommersiya münasibətləri daxil olmaqla müxtəlif sahələrdə geniş tətbiq olunur. Bir çox Avropa ölkələrində və ABŞ-da mediasiya məhkəmə sisteminin alternativ və effektiv elementi kimi qəbul edilir. Xüsusilə icma mediasiyası sosial inteqrasiyanın gücləndirilməsi, etnik və sosial münaqişələrin qarşısının alınması məqsədilə geniş istifadə edilir. Azərbaycan Respublikasında da mediasiya institutunun inkişafı beynəlxalq təcrübəyə uyğun olaraq davam etdirilir və bu sahədə hüquqi mexanizmlər daim təkmilləşdirilir.
Mediasiya institutu müasir hüquq sistemində yalnız alternativ mübahisə həlli vasitəsi kimi deyil, həm də cəmiyyətin sosial rifahına və sabitliyinə xidmət edən mühüm mexanizm kimi çıxış edir. Azərbaycan Respublikasında mediasiyanın inkişafı hüquqi dövlət quruculuğu, insan hüquqlarının müdafiəsi və ictimai münasibətlərin sağlamlaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gələcək dövrdə mediasiya mədəniyyətinin daha da genişlənməsi cəmiyyətdə dialoq, qarşılıqlı hörmət və sosial məsuliyyət prinsiplərinin güclənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44