Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) son illərdə iqtisadi inteqrasiya, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və hüquqi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atır. Bu əməkdaşlığın mühüm komponentlərindən biri də beynəlxalq kommersiya mübahisələrinin səmərəli həlli mexanizmlərinin formalaşdırılmasıdır.

Sinqapur Konvensiyasının əsas məqsədi beynəlxalq kommersiya mübahisələri üzrə mediasiya nəticəsində əldə edilmiş barışıq sazişlərinin müxtəlif dövlətlərdə tanınmasını və icrasını asanlaşdırmaqdır. Bu sənəd 2019-cu ildə qəbul edilmiş və mediasiyanın beynəlxalq ticarətdə tətbiqini genişləndirməyə xidmət edən mühüm hüquqi mexanizmdir.

Rəqəmsal mübahisələr informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının istifadəsi nəticəsində yaranan hüquqi və ya sosial xarakterli münaqişələrdir. Bu mübahisələr elektron ticarət, sosial media platformaları, onlayn xidmətlər, rəqəmsal müqavilələr, şəxsi məlumatların qorunması, kibertəhlükəsizlik və digər sahələrlə bağlı ola bilər. Müasir dövrdə insanların və bizneslərin fəaliyyətinin əhəmiyyətli hissəsi rəqəmsal mühitə keçdiyindən bu tip mübahisələrin sayı da artmaqdadır.

Azərbaycanda mediasiya institutu “Mediasiya haqqında” Qanunla tənzimlənir və bu mexanizm mübahisələrin məhkəmədənkənar həlli vasitəsi kimi hüquqi statusa malikdir. Qanun birbaşa “onlayn mediasiya” terminini geniş şəkildə ayrıca tənzimləməsə də, rəqəmsal texnologiyaların tətbiqinə maneə yaratmır və praktiki baxımdan tərəflərin məsafədən iştirakı mümkün hesab olunur.

Müasir dövrdə cəmiyyət daxilində yaranan sosial, ailəvi və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin artması alternativ mübahisə həlli mexanizmlərinə olan ehtiyacı daha da aktuallaşdırır. Azərbaycan Respublikasında mediasiya institutu son illərdə hüquqi islahatların mühüm istiqamətlərindən biri kimi inkişaf etdirilir. Mediasiya yalnız hüquqi mübahisələrin həlli vasitəsi deyil, eyni zamanda cəmiyyətdə sosial harmoniyanın, qarşılıqlı anlaşmanın və sabitliyin qorunmasına xidmət edən mühüm sosial mexanizm hesab olunur.