Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında avqustun 7-də Məkkədə imzalanan “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi” regionun təhlükəsizlik arxitekturasında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Saziş tərəflərdən birinə qarşı silahlı hücumun bütün tərəflərə qarşı hücum hesab edilməsini nəzərdə tutan kollektiv müdafiə mexanizmi ilə üç ölkənin hərbi və strateji imkanlarını bir araya gətirir.

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi NATO və digər mövcud ittifaqlara alternativ yaradılması məqsədi daşımır. Türkiyənin vitse-prezidenti Cevdet Yılmaz CNN Türk telekanalına açıqlamasında bildirib ki, saziş hər hansı ölkəyə və ya bloka qarşı yönəlməyib və əsas məqsəd regional təhlükəsizliyi gücləndirməkdir.

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi”nin NATO-nun 5-ci maddəsi ilə ziddiyyət təşkil etdiyi və alternativ hərbi ittifaq formalaşdırdığı barədə iddialar təkzib edilib. Türkiyə Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsinin Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) sosial media platformalarında yayılan iddiaların həqiqəti əks etdirmədiyini açıqlayıb.

Türkiyə Prezidenti Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsinin rəhbəri Burhanəddin Duran Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan Məkkə Sazişinin heç bir ölkəyə qarşı yönəlmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, sənəd üç ölkənin ortaq təhlükəsizliyini və kollektiv çəkindirmə imkanlarını gücləndirəcək, eyni zamanda regionda sülh və sabitliyin qorunmasına töhfə verəcək.

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında "Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi" imzalanıb. Saziş üç ölkənin təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığını yeni mərhələyə daşımaqla yanaşı, kollektiv müdafiə prinsipini də təsbit edir.

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi üç ölkənin təhlükəsizlik əməkdaşlığında yeni mərhələnin əsasını qoyur. Sazişə əsasən, tərəflərdən hər hansı birinə qarşı həyata keçirilən silahlı hücum bütün üzv dövlətlərə qarşı hücum kimi qiymətləndiriləcək.

Quran-i Kərimin 51-ci surəsi olan Zariyat surəsi 53 ayədən ibarətdir və Məkkə dövründə nazil olmuşdur. Surə adını ilk ayəsində keçən və "toz-torpağı sovuran küləklər" mənasına gələn "zariyat" sözündən götürmüşdür.

Səudiyyə Ərəbistanında 2021-ci ildə qəbul edilən Milli Boğulmanın Qarşısının Alınması Siyasəti nəticəsində ölkə üzrə boğulma halları 31 faiz azalıb. Səudiyyə Ərəbistanı İctimai Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, dövlət qurumlarının birgə həyata keçirdiyi tədbirlər nəticəsində 2025-ci ilin sonuna qədər insan həyatının qorunmasına nail olunub və təxminən 1,33 milyard riyal (353 milyon dollar) həcmində iqtisadi itkilərin qarşısı alınıb.

Səudiyyə Ərəbistanının Bələdiyyələr və Mənzil Təsərrüfatı Nazirliyi ər-Riyad, Şərq vilayəti və Məkkədən sonra Mədinə şəhərində də təxminən 19 milyon kvadratmetr “boş torpaq” ərazisini tikinti və ya dövriyyə mərhələsinə daxil etdiyini açıqlayıb. Bu təşəbbüs daşınmaz əmlak təklifinin sürətləndirilməsini, şəhər hüdudlarında torpaq investisiyalarının həvəsləndirilməsini, torpaqdan istifadənin səmərəliliyinin artırılmasını və bazarda tarazlığın təmin edilməsini hədəfləyir.

Əli ib Abu Talibin Hicrətdən təxminən iyirmi iki il əvvəl (miladi 600) Məkkədə doğulduğu rəvayət edilməkdədir. Atası Həzrəti Peyğəmbərin əmisi Əbu Talib, anası isə Fatimə bint Əsəd b. Haşimdir. Əbu Talibin ən kiçik oğludur. Məkkədə baş qaldıran qıtlıq zamanı Həzrəti Peyğəmbər əmisi Əbu Talibin yükünü yüngülləşdirmək üçün onu öz himayəsinə götürmüş, Həzrəti Əli beş yaşından etibarən hicrətə qədər onun yanında böyümüşdür. Həzrəti Məhəmmədin peyğəmbərliyinə ilk iman gətirənlərdəndir. Ancaq Həzrəti Xədicə ilə eyni vaxtda, yoxsa ondan dərhal sonra, yaxud da Həzrəti Xədicə və Həzrəti Əbubəkrdən sonra iman gətirməsi məsələsi Əhli-sünnə ilə şiələr arasında mübahisəli bir mövzudur.

İmam Qəzali Böyük Səlcuq dövlətində Tuğrul bəy, Alparslan, Məlikşah, Berkyaruk, Məhəmməd Tapar ilə birlikdə sonuncu hökmdar Əhməd Səncərin Xorasan hakimi olduğu dövrləri görmüşdü. İlahiyyat və əxlaq alimi Qəzaliyə qarşı olan bəzi şəxslər ona böhtan ataraq ləkələməyə çalışırdılar. Sultan Səncər məsələni aydınlaşdırmaq üçün onunla görüşmək istədiyini bildirsə də, İslam alimi bəhanələr gətirərək onun hüzuruna getməmiş və bunun səbəblərini izah edən tarixi bir məktub göndərmişdir.

Qurani-Kərimin 18-ci surəsi olan Kəhf, həm mənəvi güc, həm də dünyəvi ibrətlər baxımından dərin məna daşıyır. Məkkə dövründə nazil olmuş bu surə, insanı fitnələrə qarşı hazırlayan və imanı möhkəmləndirən mühüm hekayələri özündə birləşdirir. Adını isə içərisində bəhs edilən məşhur Mağara Əhli – Əshab-ı Kəhf hadisəsindən alır.

Rabitə, Kosmos və Texnologiyalar Komissiyası (CST) tərəfindən təqdim olunan “Səudiyyə İnterneti 2025” hesabatının beşinci nəşrinə əsasən, Səudiyyə Ərəbistanında mobil internetin orta sürəti keçən ilki 203 Mbit/s göstəricisindən 216 Mbit/s-ə yüksəlib. Krallığın genişlənən rəqəmsal infrastrukturu sayəsində əldə olunan bu artım Səudiyyə Ərəbistanını bu göstərici üzrə “G20” ölkələri arasında ilk beşlikdə yerləşdirib.

Osman ibn Affan Fil hadisəsindən altı il sonra Taifdə doğuldu. Qureyşin ən zəngin tacirlərindən olan atası Affan Cahiliyyə dövründə öldü. Anası Ərva bint Küreyz, Rəsulullahın bibilərindən olan Ümmü Hakim Beyza bint Əbdülmüttəlibin qızıdır. Mənsub olduğu Əməvi (Ümeyyə) qəbiləsinin soyu Əbdümənaf b. Qusayda Həzrəti Peyğəmbərin nəsəbi ilə birləşir. Rəsul-i Əkrəmdən altı yaş kiçikdir. Gəncliyində atasının yanında ticarətlə məşğul olan Osman, İslamdan əvvəl Məkkənin mühüm tacirləri sırasına daxil oldu. İslami dəvətin ilk mərhələsində Həzrəti Əbubəkrın vasitəçiliyi ilə Rəsulullahın yanına gedərək müsəlman oldu və ilk on müsəlman arasında yer aldı. Kübar təbəqədən olması səbəbindən İslamı qəbul etməsi Qureyş daxilində səs-küyə səbəb oldu. Əmisi Hakəm b. Əbül-As onu bağlayıb dinindən dönənə qədər açmayacağını söylədikdə Osman dinindən dönmədi. Qətiyyətini görüb onu açmaq məcburiyyətində qalan əmisindən sonra anası da çox çalışdı, lakin onu dinindən döndərə bilmədi. Osman qısa müddət sonra Həzrəti Peyğəmbərin qızı Ruqiyyə ilə evləndi. İslamın 5-ci ilində (615) xanımı ilə birlikdə ilk karvanla Həbəşistana hicrət etdi. Həbəşistanda doğulan və hicrətin 4-cü ilində (625-26) vəfat edən oğlu Abdullah səbəbindən özünə Əbu Abdullah ləqəbi verildi. Bir il sonra Həbəşistandan Məkkəyə qayıtdı və ardınca Mədinəyə hicrət etdi.

Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərində həcc ziyarəti zamanı baş verən izdiham nəticəsində minlərlə insan həyatını itirib

Qurani-Kərimin 39-cu surəsi olan Zümər surəsi, Məkkə dövründə nazil olmuş və ümumilikdə 75 ayədən ibarətdir.

“Məkkə Şəhəri və Müqəddəs Məkanlar üzrə Kral Komissiyası” müqəddəs şəhərdə şəhərsalma və infrastrukturun inkişafı proqramının yeni mərhələsinə start verib. Səudiyyə Ərəbistanı Rəsmi İnformasiya Agentliyinin (WAS) məlumatına görə, bu mərhələ çərçivəsində müqəddəs paytaxtda həyat keyfiyyətini yüksəltmək və investisiya cəlbediciliyini artırmaq məqsədilə irəliləyiş sazişləri imzalanıb və yeni layihələr elan edilib.

Surənin adı 3-cü ayəsindəki “şura” (müsəlmanların) işlərini məsləhətləşərək görməsi ifadəsindən alınmışdır. Surədə Allahın varlığı və birliyi, axirət həyatı haqqında müxtəlif nümunələrlə bəhs edilir.

İslamın ilk xəlifəsi və mömünlərin əmiri Əbu Bəkr Fil hadisəsindən təxminən üç il sonra Məkkədə doğulmuşdur. Anası Ümmül-Xeyr Səlma bint Səxr, Məkkə dövründə Hz. Peyğəmbərin Ərkam b. Əbül-Ərkamın evində (Darül-Ərkam) olduğu sırada İslamı qəbul etmişdir. Atası Əbu Quhafə isə Məkkənin fəthindən (hicrətin 8-ci ili / miladi 630) dərhal sonra oğlu Əbu Bəkrin vasitəçiliyi ilə müsəlman olmuşdur. Anasının və atasının mənsub olduğu Teym qəbiləsinin soyu Mürrə b. Kəbdə Hz. Peyğəmbərin nəsəbi ilə birləşir.

XIX əsr İslam dünyasının həm düşüncə, həm də siyasi həyatında silinmez izlər qoymuş Seyid Cəmaləddin Əfqaninin həyat hekayəsi, Amerikadan İngiltərəyə, Misirdən Hindistana qədər uzanan çox hərəkətli bir ömrün salnaməsidir. Onun fəaliyyəti, qarışdığı hadisələr və yetişdirdiyi tələbələr bu gün də qlobal miqyasda tədqiq olunur. Bununla belə, onun şəxsiyyəti və mənşəyi ətrafında hələ də tam aydınlaşdırılmamış və elmi mübahisələrə səbəb olan məqamlar mövcuddur.

IX əsrdə yaşamış Əbu Hənifə Muhəmməd ibn Əbdürrəhman əl-Bərdəi, İslam elminin inkişaf etdiyi dövrdə Azərbaycanın Bərdə şəhərindən çıxaraq İslam dünyasının mərkəzi hesab olunan Məkkəyə yollanmış görkəmli hədis ravilərindən biridir. Onun həyatı və fəaliyyəti Azərbaycanın orta əsrlər elm tarixində tutduğu mühüm yeri bir daha sübut edir.

Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə bölgəsi üzrə qubernator müavini Şahzadə Səud bin Mişəl bin Əbdüləziz 2026-cı il Həcc mövsümünün “müstəsna uğurla” başa çatdığını bəyan edib. O bildirib ki, Həcc ziyarətinin uğurla keçirilməsi hər şeydən əvvəl Allahın lütfü, daha sonra isə Səudiyyə rəhbərliyinin davamlı dəstəyi, göstərişləri və hazırlıq prosesinin bütün mərhələlərinə nəzarəti sayəsində mümkün olub.

29 May tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

Həcc ziyarətinin keçmişdəki “ağır bədəli” nə idi? Məkkəyə gedən yol əsrlər boyu sadəcə dini səfər deyil, ölüm, xəstəlik, susuzluq, quldurluq və siyasi qarşıdurmalarla müşayiət olunan təhlükəli sınaq hesab olunurdu.