BAKI, VOA
1990-cı il iyulun 2-də Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərində həcc ziyarəti zamanı baş verən izdiham nəticəsində 1 426 nəfər həyatını itirib. Piyada tunelində yaşanan faciə uzun illər ərzində həcc ziyarəti tarixinin ən ölümcül hadisəsi kimi yadda qalıb.
İslam dinində həcc ziyarəti Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərinə edilən müqəddəs səfər hesab olunur və dinin beş əsas vacib əməlindən biridir. Maddi və fiziki imkanı olan hər bir müsəlman ömründə ən azı bir dəfə həcc ziyarətini yerinə yetirməlidir. Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrindən 2 milyondan çox zəvvar bu müqəddəs ibadəti yerinə yetirmək üçün Məkkəyə gəlir. Zəvvarlar həcc mərasimləri ilə yanaşı, Qurban bayramını qeyd edir və bölgədə yerləşən müqəddəs məkanları ziyarət edirlər.
Lakin həcc mərasimlərində iştirak edən insanların sayının çoxluğu tarix boyu bir sıra faciələrə səbəb olub.
1987-ci ildə iranlı zəvvarlarla Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizlik qüvvələri arasında antiamerika nümayişi zamanı baş verən toqquşmalarda 400 nəfər həyatını itirib.
Faciələrin ən çox yaşandığı məkanlardan biri isə Məkkə yaxınlığındakı Mina vadisi olub. İslam ənənəsinə görə, burada şeytanı simvolizə edən sütuna üç gün ərzində daş atma mərasimi keçirilir. Məhz bu mərasim zamanı izdiham dəfələrlə insan tələfatına səbəb olub.
1994-cü ildə daşatma mərasimi zamanı yaranan sıxlıq nəticəsində 270 nəfər ölüb. 1998-ci ildə oxşar hadisədə azı 110 nəfər həyatını itirib, 180-dən çox zəvvar isə ağır xəsarət alıb.
2001 və 2002-ci illərdə Mina bölgəsində baş verən izdiham hadisələrində 30-dan çox insan ölüb. 2003-cü ildə isə növbəti izdiham nəticəsində 244 zəvvar həyatını itirib. 2006-cı ildə baş verən daha bir faciədə 363 nəfər ölüb.
Həcc mərasimləri zamanı yaşanan faciələr yalnız izdihamlarla məhdudlaşmayıb. 1997-ci ildə Mina bölgəsində çadırlarda baş verən yanğın nəticəsində 340 nəfər ölüb, 1 400-dən çox insan yaralanıb.
1991-ci ildə isə Səudiyyə Ərəbistanından vətənlərinə qayıdan zəvvarları daşıyan iki ayrı təyyarənin qəzaya uğraması nəticəsində müvafiq olaraq 261 və 91 nəfər həyatını itirib.
1990-cı il iyulun 2-də baş vermiş faciənin araşdırılması zamanı müəyyən olunub ki, hüquq-mühafizə orqanlarının təşkilati çatışmazlıqları və tuneldə eyni vaxtda həddindən artıq insanın toplaşması izdihamın yaranmasına səbəb olub. Nəticədə uzun piyada tunelində 1 426 nəfər sıxılaraq və ya havasızlıqdan ölüb.
Faciədən sonra zəvvarların təhlükəsizliyinin artırılması məqsədilə yeni təhlükəsizlik tədbirləri həyata keçirilsə də, sonrakı illərdə də oxşar hadisələrin qarşısını tam almaq mümkün olmayıb.
2015-ci ildə Mina bölgəsində baş verən növbəti izdiham həcc tarixinin ən ağır faciələrindən biri kimi qeydə alınıb. Həmin hadisə zamanı 2 mindən çox zəvvar həyatını itirib.