Texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi müasir dövrdə süni intellekt artıq təkcə məlumatları emal edən və tapşırıqları yerinə yetirən sistem olmaqdan çıxaraq insanların emosional vəziyyətini təhlil edə bilən mürəkkəb platformalara çevrilib. Bu gün bəzi avtomobillər sürücünün gərgin olduğunu müəyyən edir, mobil tətbiqlər istifadəçinin əhvalını analiz edir, rəqəmsal köməkçilər isə danışıq tərzindən emosional vəziyyəti qiymətləndirə bilir. Bütün bunlar "emosional hesablama" adlanan yeni texnoloji istiqamətin inkişafı nəticəsində mümkün olub.
Maraqlı faktlar
İnsan beyni, öyrəndiyi hər yeni məlumatla yenidən formalaşan, daim dəyişən və özünü yenidən quran bir sistem kimi təsvir edilir. Bu baxışa görə, hər bir insan əslində öz beyninin memarıdır; çünki öyrənilən hər bilik, görülən hər təcrübə və yaşanan hər hadisə beyində yeni əlaqələr yaradır.
Təbiət hər addımda bizi təəccübləndirməyə davam edir. Bəzən ən kiçik həşəratın, bəzən isə nəhəng bir okean canlisının sahib olduğu xüsusiyyətlər elmi araşdırmaların ən maraqlı mövzusuna çevrilir. Köpəkbalıqlarının hücum statistikalarından tutmuş, kəpənəklərin ətir saçmasına qədər heyvanlar aləminin ən gizli və maraqlı tərəflərini təqdim edirik.
Qlobal müharibələr və inflyasiyanın təsiri altında səfər planlaşdırmaq əvvəlkindən daha mürəkkəb olub. Bu yay aviabiletlərin, otel və sığorta xərclərinin artması, uçuş marşrutlarının dəyişməsi və qeyri-sabit valyuta məzənnələri səyahətçilərin büdcəsinə birbaşa təsir göstərir. Mütəxəssislər səyahətçilərə büdcəni ağıllı idarə etməyi, ləğv və dəyişiklik şərtlərini yoxlamağı və ehtiyat büdcə saxlamanı tövsiyə edirlər. Artıq insanlar yalnız sərfəli qiymət axtarmır, həm də riskləri minimuma endirəcək çevik səfər seçimlərinə üstünlük verirlər.
İslam dünyasının ən məşhur səyyahı olan İbn Bəttuta, müasir dövrə qədərki tarixin ən böyük tədqiqatçısı hesab olunur. O, ümumilikdə təxminən 117.000 km (73.000 mil) məsafə qət edərək, məşhur səyahətçilər Zheng He (50.000 km) və Marko Polonu (24.000 km) geridə qoymuşdur.
Yeni araşdırma göstərir ki, böyük zəlzələlər alimlərin indiyədək düşündüyündən daha mürəkkəb ola bilər. Hətta geoloji baxımdan sadə və düz görünən qırılma xətlərində baş verən zəlzələlər belə gözləniləndən daha çətin davranış nümayiş etdirə bilir. Araşdırmanın nəticələrinə görə, zəlzələnin gücünü və yayılma xüsusiyyətlərini anlamaq üçün yalnız qırılma xəttinin formasına baxmaq kifayət deyil. Bununla yanaşı, həmin qırılma xəttinin minilliklər ərzində keçdiyi geoloji inkişaf mərhələləri və daxilində toplanmış gərginliyin tarixi də nəzərə alınmalıdır.
Benito Mussolininin rəhbərlik etdiyi faşist diktaturası klassik diktatura olmaqla yanaşı, həm də dövlət tənzimlənməsinə əsaslanan "sosialist" elementləri ilə fərqlənirdi. Bu dövrdə İtaliya iqtisadiyyatı mərkəzləşdirilmiş planlaşdırma, strateji sənayenin milliləşdirilməsi və xammal resurslarının dövlət nəzarəti altında bölgüsü prinsipləri ilə idarə olunurdu.
Qurban bayramı günlərində sosial şəbəkələrdə ən çox yayılan görüntülərdən biri kəsimdən əvvəl qaçmağa çalışan qurbanlıq heyvanlarla bağlı videolardır. Bu görüntülər cəmiyyətdə çox vaxt “heyvan öz aqibətini anlayır” fikri ilə izah olunur. Lakin elmi araşdırmalar bu davranışın səbəbinin şüurlu ölüm qorxusu deyil, heyvan orqanizminin ani təhlükə və stressə verdiyi təbii sinir reaksiyası olduğunu göstərir.
Müasir həyat tərzi ilə əlaqəli ən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biri bel ağrıları hesab olunur. Xüsusilə uzun müddət kompüter qarşısında işləmək, avtomobil idarə etmək və ya hərəkətsiz vəziyyətdə qalmaq onurğa və əzələ sisteminə ciddi təsir göstərir.
Alimlər hesablama texnologiyalarında yeni mərhələyə keçid kimi qiymətləndirilən mühüm bir istiqamət üzərində çalışırlar. Söhbət ənənəvi silikon əsaslı kompüterlərin yerini tədricən işıqla işləyən sistemlərin ala biləcəyi “işıq hesablama texnologiyası”ndan gedir.
İqtisadi çətinliklər və yaşayış problemləri yalnız böyüklərə deyil, uşaqlara da təsir göstərir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, uşaqlar ailədə baş verən dəyişiklikləri düşündüyümüzdən daha tez hiss edir. Gəzintilərin azalması, alış-verişlərin təxirə salınması, valideynlərin gərgin davranışları və evdəki ümumi ab-havanın dəyişməsi onların diqqətindən yayınmır.
Uşağa ad seçimi yalnız formal prosedur deyil, onun gələcək psixologiyasına, sosial münasibətlərinə və hətta peşə həyatına təsir göstərə bilən mühüm qərarlardan biri hesab olunur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanın adı zaman keçdikcə sadəcə müraciət vasitəsi olmaqdan çıxaraq şəxsiyyətinin bir hissəsinə çevrilir və cəmiyyətin onun haqqında formalaşdırdığı ilk təəssüratda mühüm rol oynayır.