Tehran Universitetinin analitiki Məhəmməd Eslami İranın Hörmüz boğazındakı rolunun nəzərə alınmalı olduğunu bildirib. O, İranın bu su yolundan düşmənlərinin istifadə etməsinə icazə verməyəcəyini deyib. Analitikin sözlərinə görə, İran qonşu ölkələrdə yerləşən ABŞ hərbi bazalarından gələn təhdidlərə cavab verir. Eslami Hörmüz boğazının açıq qalmasını dəstəklədiklərini, lakin istifadə şərtlərinin müəyyən edilməsində İranın mövqeyinin vacib olduğunu bildirib. O, Tehran üçün bu su yolunun diplomatik və iqtisadi əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik davam edir.

İranın yeni hücumlarından sonra Körfəz ölkələrində hava hücumundan müdafiə sistemləri yenidən aktivləşdirilib. Bəhreyn, Küveyt, Oman, Qətər, BƏƏ və İordaniya mümkün raket və pilotsuz uçuş aparatı təhdidlərinə qarşı hazırlıq vəziyyətinə keçib. Bölgə ölkələri son illərdə qabaqcıl müdafiə sistemlərinə böyük investisiyalar yatırıb. Buna baxmayaraq, çoxsaylı hücumlar bu sistemlərin imkanlarını sınağa çəkir. ABŞ-İran qarşıdurması fonunda Körfəzdə hava təhlükəsizliyi əsas məsələlərdən birinə çevrilib. Mütəxəssislər regional əməkdaşlığın müdafiə qabiliyyətində mühüm rol oynadığını bildirirlər.

İsrail Livanın cənubunda iki “pilot zona”nın yaradılması planını həyata keçirməyə hazır olduğunu bildirib. İsrail xarici işlər naziri Gideon Saar Romadakı danışıqların bu məsələdə irəliləyişə səbəb olacağına ümid etdiyini deyib. Razılaşmaya əsasən, İsrail qüvvələri Livanın cənubundan mərhələli şəkildə çıxmalıdır. Hizbullahın geri çəkilməsindən sonra həmin ərazilərə Livan ordusunun nəzarət etməsi nəzərdə tutulur. Lakin İsrail ordusunun bölgədə zərbələri və dağıntıları davam etdirdiyi bildirilir. Danışıqlar tərəflər arasında əldə olunan razılaşmanın icrasına yönəlib.

ABŞ Senatında Demokratların lideri Çak Şumer Donald Trampın İran müharibəsi siyasətini tənqid edib. O, prezidentin aydın strategiya olmadan hərəkət etdiyini bildirib. Şumer Trampın əvvəlki səhvləri təkrarladığını iddia edib. Demokrat senator ABŞ-ın İran siyasətində çıxış yolunun görünmədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, mövcud yanaşma əlavə risklər yaradır. Açıqlama ABŞ daxilində İranla bağlı hərbi addımlar ətrafında mübahisələrin artdığını göstərir.

İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu İran rəhbərliyinə xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, İran İsrailə hücum edərsə, ölkəsi güclü cavab verəcək. Netanyahu əvvəlki kimi hücumlara səssiz qalmayacaqlarını deyib. İsrail Baş nazirinin açıqlaması regionda artan gərginlik fonunda səslənib. Tərəflər arasında son dövrlərdə qarşılıqlı hərbi təhdidlər davam edir. İran və İsrail arasında mümkün yeni eskalasiya beynəlxalq diqqət mərkəzindədir.

İsrail və Livan arasında ABŞ vasitəçiliyi ilə yeni danışıqlar Romada başlayıb. Bu, iki ölkə arasında atəşkəsdən sonra keçirilən altıncı birbaşa görüşdür. Danışıqlarda əsas mövzulardan biri İsrail qüvvələrinin Livanın cənubundan çıxarılmasıdır. Livan tərəfi bu məsələdə irəliləyiş əldə etmək istəyir. Lakin sürətli nəticə gözləntiləri aşağı qiymətləndirilir. Ötən ay tərəflər qüvvələrin geri çəkilməsi və Hizbullahın tərksilahını nəzərdə tutan çərçivə razılaşması elan etmişdi. Razılaşmanın icrası isə hələlik dayanmış vəziyyətdədir.

ABŞ-ın İrana qarşı yeni zərbələri neft bazarında qiymət artımına səbəb olub. Brent markalı neftin qiyməti 5 faiz yüksələrək 87,49 dollara çatıb. Bu, iyunun 12-dən sonra ən yüksək göstəricidir. Qiymətlər bazar ertəsi günü də 9 faizdən çox artmışdı. Bahalaşmanın əsas səbəbi ABŞ-İran qarşıdurmasının yenidən kəskinləşməsi və atəşkəsin taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlikdir. Enerji bazarları Hörmüz boğazındakı vəziyyəti diqqətlə izləyir. Mütəxəssislər uzunmüddətli gərginliyin qlobal inflyasiyanı artıra biləcəyini bildirirlər.

Qətər Hörmüz boğazında BƏƏ-yə məxsus iki neft tankerinə edilən hücumu pisləyib. Doha hadisəni beynəlxalq gəmiçilik təhlükəsizliyinə və qlobal enerji təchizatına təhdid kimi qiymətləndirib. Qətər İranı regional təhlükəsizliyi pozan fəaliyyətləri dayandırmağa çağırıb. Nazirlik beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. BƏƏ daha əvvəl hücum nəticəsində bir Hindistan vətəndaşının öldüyünü, səkkiz ekipaj üzvünün yaralandığını açıqlayıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik enerji daşımaları və beynəlxalq gəmiçilik üçün risk yaradır. Körfəz ölkələri hadisə ilə bağlı narahatlıqlarını bildirirlər.

Oman Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının bərpası üçün bütün tərəflərlə əməkdaşlığı davam etdirdiyini açıqlayıb. Maskat bütün iştirakçıları beynəlxalq hüquqa əməl etməyə çağırıb. Oman Dəniz Hüququ üzrə BMT Konvensiyasına sadiq olduğunu bildirib. Ölkə həmçinin husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı raket təhdidlərini pisləyib. Oman Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyini qorumaq üçün atdığı addımlara dəstək verdiyini qeyd edib. Qətər də daha əvvəl Səudiyyənin cənubuna edilən ballistik raket hücumunu pisləyib. Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

Tehran Universitetinin analitiki Məhəmməd Eslami Körfəz regionunda artan gərginliyin ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyat qərarından sonra yarandığını bildirib. O, İranın hazırkı addımlarını özünümüdafiə kimi qiymətləndirib. Analitik Hörmüz boğazının hazırda döyüş meydanına çevrildiyini deyib. Onun sözlərinə görə, İran bu strateji su yolunda mövqeyinin ciddi olduğunu göstərmək istəyir. Eslami region ölkələrini əməkdaşlığa çağırıb. O bildirib ki, İran qonşuları ilə birgə inkişaf modelini dəstəkləyir. Analitikin açıqlamaları ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda verilib.

İsrail pilotsuz uçuş aparatının Qəzza zolağında polis məntəqəsinə zərbə endirdiyi bildirilib. Hücum nəticəsində yeddi polis əməkdaşı həlak olub. Ölənlər arasında polis məntəqəsinin rəhbəri və onun müavini də var. Fələstin tərəfi hücumun hüquq-mühafizə infrastrukturuna qarşı məqsədli əməliyyat olduğunu iddia edir. Bildirilir ki, həmin polis əməkdaşları köçkün düşərgəsində asayişin qorunmasına cavabdeh olublar. Qəzzada polis obyektlərinə qarşı oxşar hücumların daha əvvəl də baş verdiyi qeyd olunur. Bölgədə təhlükəsizlik və idarəetmə böhranı davam edir.

Qəzza Hökumətinin Media Ofisi atəşkəsdən sonra İsrail hücumlarında 1 122 nəfərin öldüyünü açıqlayıb. Məlumata görə, oktyabr ayında qüvvəyə minən atəşkəsdən sonra 3 689 pozuntu qeydə alınıb. Hücumlar nəticəsində 3 599 nəfərin yaralandığı bildirilib. Atəşkəs 2025-ci il oktyabrın 10-da ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşmadan sonra qüvvəyə minib. Fələstin tərəfi İsraili razılaşmanı pozmaqda ittiham edir. İsrail tərəfi ilə bağlı mövqelər isə qarşılıqlı ittihamlar fonunda davam edir. Qəzzadakı humanitar və təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq gündəmdə qalır.

ABŞ-ın Hörmüz boğazından keçən gəmilərə ödəniş tətbiq etmək planı Vaşinqtonun İran strategiyası ilə bağlı suallar yaradıb. London Kral Kollecinin eksperti Rob Qayst Pinfold ABŞ-ın qarşıdurmaya aydın strategiya olmadan başladığını bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ əvvəllər Hörmüz boğazının azad beynəlxalq su yolu olduğunu müdafiə edirdi. Donald Trampın 20 faizlik ödənişlə bağlı açıqlaması bu mövqedən fərqli qiymətləndirilir. Ekspert ABŞ-ın İranın regional təsir imkanlarını düzgün dəyərləndirmədiyini deyib. Onun fikrincə, Vaşinqton hazırda Tehranın qarşısını almağa çalışdığı yanaşmaya yaxın addımlar atır. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji bazarları üçün mühüm amil olaraq qalır.

İran Yaxın Şərqdə mobil şəbəkələr vasitəsilə ABŞ hərbi personalının yerlərini izləyib. Londonun “Financial Times” qəzeti məlumatın “Mobile Surveillance Monitor” tədqiqatına əsaslandığını qeyd edir. ABŞ qanunvericiləri smartfon reklam texnologiyası və roaming sistemlərinin hərbi heyəti həssas vəziyyətə qoyduğunu bildiriblər. İranın bu üsullardan istifadə edərək ABŞ personalını izlədiyi, xüsusilə Şimali İraq Kürd bölgəsində kommersiya məlumat bazaları vasitəsilə izləmə aparıldığı vurğulanır. Ekspertlər İranın real vaxt rejimində məlumat toplamaq imkanlarını təsdiqləyirlər. Bu, regionda kiber təhlükəsizlik və hərbi fəaliyyət üçün ciddi risk hesab olunur.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində saxlanılan 55 iranlı balıqçının ölkəsinə qaytarıldığı açıqlanıb. İranın Əbu-Dabi səfirliyi balıqçıların geri göndərilməsi prosesinin davam etdiyini bildirib. Onlardan 14 nəfəri artıq dəniz yolu ilə İrana çatıb. Digər şəxslərin hava yolu ilə göndərilməsi planlaşdırılır. Balıqçıların mart və aprel aylarında naviqasiya sistemlərində yaranan problemlər səbəbindən saxlanıldığı bildirilir. Onların iki aydan çox müddət ərzində müxtəlif saxlanma müəssisələrində qaldığı qeyd olunur. Hadisə Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi məsələlərinin gündəmdə olduğu vaxt baş verib.

Oman sahilləri yaxınlığında “Stolt Magnesium” tankerində partlayış baş verib. Gəmini idarə edən şirkət hadisəyə naməlum xarici qurğunun səbəb olduğunu bildirib. Partlayış nəticəsində mühərrik bölməsində yanğın yaranıb. Ekipaj üzvlərinin hamısının təhlükəsiz olduğu açıqlanıb. Dənizçilər yanğının söndürülməsi üçün işlərə başlayıblar. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları qurumu Oman yaxınlığında insident barədə məlumat verib. Hadisə bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı dövrdə baş verib.

Avropa Aviasiya Təhlükəsizliyi Agentliyi aviaşirkətlərə Körfəz regionunda bir sıra hava məkanlarından istifadə etməmək barədə xəbərdarlıq edib. Tövsiyə Bəhreyn, Küveyt, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Oman körfəzi yaxınlığındakı ərazilərə aiddir. Agentlik hərbi qarşıdurma riskinin mülki uçuşlar üçün təhlükə yaratdığını bildirib. Raketlər, pilotsuz uçuş aparatları və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin istifadəsi əsas risklər arasında göstərilib. Daha əvvəl İran, İraq və Livanın hava məkanları ilə bağlı da oxşar xəbərdarlıqlar verilib. Bölgədəki gərginlik beynəlxalq aviasiya marşrutlarına təsir edir. Aviaşirkətlər təhlükəsizlik səbəbindən uçuş planlarını yenidən nəzərdən keçirirlər.

ABŞ İranın Xuzistan vilayətində yerləşən Abadan və Məhşəhr şəhərlərinə zərbələr endirib. Hücumlar İraq və Küveyt sərhədlərinə yaxın ərazilərdə həyata keçirilib. İran rəsmiləri zərbələrin baş verdiyini açıqlayıb. Abadan şəhərində Yaxın Şərqin ən qədim neft emalı zavodlarından biri yerləşir. Məhşəhr isə mühüm liman şəhəri hesab olunur. Hücumların ABŞ-İran qarşıdurması çərçivəsində həyata keçirildiyi bildirilir. Bölgədəki gərginlik enerji infrastrukturu və ticarət yolları ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd Əl-Busaydi İrana qarşı müharibəni “fəlakət” adlandırıb. O bildirib ki, əməliyyat rəsmi məqsədlərinə nail olmayıb və BMT mandatına malik deyil. Nazir hesab edir ki, bu müharibə Körfəz regionunda təhlükəsizlik yanaşmalarının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, daha ədalətli və effektiv regional sistem qurmaq üçün imkan yarana bilər. Əl-Busaydi region üçün əsas təhlükələrin Tehrandan deyil, Tel-Əvivdən gəldiyini bildirib. Açıqlama ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda verilib. Oman uzun müddətdir regional dialoq və diplomatik həll yollarını dəstəkləyən ölkələrdən biri kimi çıxış edir.

ABŞ və İran arasında aşağı intensivlikli qarşıdurmanın yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilə biləcəyi bildirilir. Son hücumlar anlaşmadan sonra ən böyük hərbi əməliyyatlardan biri kimi qiymətləndirilir. İran rəsmiləri son hücumlarda itkilərin olduğunu açıqlayıb. ABŞ-ın Qeşm adası və Buşehr bölgəsinə zərbələr endirdiyi bildirilir. İran isə Küveyt, Bəhreyn və İordaniyadakı ABŞ mövqelərinə cavab hücumları həyata keçirdiyini açıqlayıb. Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik yenidən artıb. Ekspertlər qarşıdurmanın daha geniş müharibəyə çevrilməsi riskindən narahatdırlar.

İran Britaniyanın SEPAH-ı təhlükəsizlik təhdidi kimi tanımaq qərarını pisləyib. Tehran bu addımı əsassız və məsuliyyətsiz adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi SEPAH-ın ölkənin rəsmi hərbi qurumu olduğunu bildirib. Britaniya isə SEPAH-a və onunla əlaqəli qrupa dəstəyi qadağan edib. London bu qərarın xarici dövlətlərin nəzarətində olan fəaliyyətlərin qarşısını almaq məqsədi daşıdığını açıqlayıb. İran daha əvvəl müxtəlif silahlı qruplara dəstək verdiyi ilə bağlı ittihamları rədd edib. Qərar iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni gərginlik yaradıb.

İranın raket və mərmi hücumları Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinə ciddi təsir edib. Ötən gün boğazdan yalnız altı gəmi keçib ki, bu da son beş həftənin ən aşağı göstəricisidir. Gəmilər təhlükəsizlik səbəbindən bu marşrutdan istifadə etməyə ehtiyatla yanaşırlar. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Dünya yanacaq ehtiyatlarının təxminən 20 faizi bu su yolundan keçir. Gəmi hərəkətinin azalması enerji bazarında qiymət artımına səbəb olub. Beynəlxalq bazarlar bölgədəki vəziyyəti diqqətlə izləyir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qətərin paytaxtı Dohaya səfər edib. Onu Həməd Beynəlxalq Hava Limanında Qətər rəsmiləri qarşılayıb. Səfərdə Ərdoğanı həyat yoldaşı Əminə Ərdoğan müşayiət edib. Türkiyə Prezidenti Qətər əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Saniyə atasının vəfatı ilə bağlı başsağlığı verəcək. Keçmiş Qətər əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatı ilə bağlı görüşün keçirilməsi planlaşdırılır. Türkiyə və Qətər arasında müxtəlif sahələrdə yaxın əməkdaşlıq mövcuddur. Səfər iki ölkə münasibətləri baxımından diqqət çəkir.

Oman xarici işlər naziri Seyid Bədr Əlbusəidi Fars körfəzi regionunun təhlükəsizlik arxitekturasında əsaslı dəyişikliklərə ehtiyac olduğunu bildirib və İranın “təhdid” kimi təqdim edilməsinin yanlış yanaşmaya əsaslandığını deyib. Omanlı nazirin fikrincə, İran təhlükəsi adı altında ABŞ hərbi bazalarının genişləndirilməsi və müdafiə xərclərinin artırılması həyata keçirilib, lakin bu addımlar bölgədə sabitliyi təmin edə bilməyib.