BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Suriyada hakimiyyət orqanlarının Dəməşqdə dini şəxsiyyəti hədəf almaq üçün hazırlanmış partlayıcı qurğunun zərərsizləşdirilməsi və xarici tərəflə əlaqəli hüceyrənin həbs edilməsi barədə bəyanatı heç də təəccüblü olmadı. Çünki bu xarici tərəf Livan-İran mənşəli "Hizbullah"dan başqa heç kim deyil. Bu, qarşısına qoyulan vəzifəni yerinə yetirməzdən əvvəl ifşa edilən ilk hüceyrə deyil.
Suriya KİV məlumatına əsasən məlumata görə, hədəf bir yəhudi din xadimidir. Bundan əvvəl də ibadət yerlərini hədəf alan hüceyrələr ifşa edilmişdi. Bu vəziyyət Livanda əvvəllər hazırlanmış və "Məmlük-Səmahə" planı kimi tanınan ssenarini xatırladır. O zaman da xristian dini xadiminə (Maroni patriarxı olduğu deyilirdi) sui-qəsd etmək və günahı "İslamçıların" üzərinə atmaqla Livanı daxili qırğına sürükləyəcək bir fitnə yaratmaq istəmişdilər.
Bu gün "Hizbullah" həm Livan, həm də Suriyada fitnə yaratmağa çalışır. Livanda o, ölkə üçün cəhənnəm qapılarını açdıqdan sonra düşdüyü çıxılmaz vəziyyətdən qaçmaq istəyir. Xüsusilə də İranın "Ali Rəhbəri" Əli Xameneinin öldürülməsinin qisasını almaq üçün İsrailə 6 raket ataraq xaos dairəsini genişləndirmək və Suriyada zorakılığı yaymaqla Beyrutu yenidən Tehrana bağlamaq, təchizat yollarını açmaq niyyətindədir.
2006-cı ilin xatirələri və bugünkü fərq
2006-cı ildə "Hizbullah"ın baş katibi Həsən Nəsrullah livanlılara "vəd edilmiş yay" sözü vermişdi və bir neçə gün sonra iki İsrail əsgərini qaçıraraq "İyul müharibəsini" başlatdı. Maraqlıdır ki, Nəsrullah həmin əməliyyatı "Sadiq vəd" adlandırmışdı. Bir aydan az davam edən həmin müharibə prezident Fuad Sinyora hökumətinin beynəlxalq və ərəb diplomatik səyləri nəticəsində dayandırıldı və 1701 saylı qətnamə qəbul edildi.
Lakin o vaxtkı Livan indikindən fərqli idi. O zaman Livan ərəb və beynəlxalq diqqət mərkəzində idi və "Hizbullah"ın layihəsinə qarşı "14 Mart Qüvvələri" kimi məzhəblərarası bir milli layihə mövcud idi. Təəssüf ki, bu gün belə bir layihə yoxdur. Bu gün "Hizbullah"a müxalif olan şəxsiyyətlər və partiyalar olsa da, onların hər biri öz partiya və məzhəb maraqlarından çıxış edir. "Öncə Livan" şüarı 2006-cı ildə olduğu kimi bu gün vahid siyasi fəaliyyət layihəsinə çevrilməyib.
Siyasi “tıxac” və Tehranın şantajı
Müharibə dayandıqdan bir neçə ay sonra "Hizbullah", "Amal Hərəkatı" və "Milli Azadlıq Hərəkatı"nın rəhbərlik etdiyi müxalifət koalisiyası Fuad Sinyora hökumətini devirmək üçün Hökumət Sarayı qarşısında 600-dən çox çadır quraraq etirazlara başladı. 18 ay davam edən bu etirazlar yalnız "Hizbullah" milislərinin və müttəfiqlərinin Beyruta hərbi müdaxiləsi və Doha razılaşması ilə başa çatdı.
Bu gün "Hizbullah"ın vaxtı yoxdur. Onlar Navaf Salam hökumətini devirmək üçün Beyrut daxilində və saray arşısında hərəkətlilik yaratmağa çalışırlar. Livan dövlətinin İsrail ilə birbaşa danışıqlar aparmasına qarşı çıxırlar. Onlar Livanın danışıqlar masasında bir "kart" olmasını və Tehranın bu kart vasitəsilə ABŞ və ərəb ölkələrini şantaj etməsini istəyirlər. Tehran mediada səslənən yalan iddialara baxmayaraq, ABŞ və İsrail ilə müharibədə atəşkəsi qəbul etdi, lakin İsrail ilə özünün Livandakı qolu olan "Hizbullah" arasındakı müharibədə atəşkəsə nail ola bilmədi.
Milli layihə zərurəti
Livan hökuməti Livan adından danışıqlar aparacaq. Artıq Hafiz Əsəd dövründə olduğu kimi livanlıların iradəsini danışıqlarda girov saxlayacaq Suriya rejimi yoxdur. Livanın yenidən Tehranın iradəsinə təslim edilməməsi barədə beynəlxalq qərar mövcuddur. Baş nazir Navaf Salamın hökumətin qərarlarına və qanunvericiliyə sadiq qalmaqdakı israrı vacib addımdır, lakin kifayət deyil. Navaf Salamı dəstəkləmək yalnız şüarlar və bəyanatlarla olmamalıdır; Livanın vahid, məzhəb və partiya maraqlarından üstün olan milli layihəyə ehtiyacı var.
İranın bölgədəki ekspansionist layihəsinə və İran daxilindəki rejimə endirilən ağır zərbələrlə yanaşı, "Hizbullah" və bu rejim xaos yaymaq siyasətini davam etdirəcək. "Hizbullah" Beyrutun xristian bölgələrində təhlükəsizlik problemləri yaratmağa cəhd edə bilər. Bu fitnə layihələrinə qarşı mübarizə "Hizbullah"ın meydanına çəkilməklə deyil, "Öncə Livan" deyən dövlət layihəsi ilə mümkündür. Məhz milislərə qarşı dövlət layihəsi lazımdır, yoxsa bir-biri ilə vuruşan milislər layihəsi deyil — çünki bu, Livanı yalnız fəlakətə sürükləyər. Livanlılar müharibə və milis döyüşlərinin ağrılarını hər kəsdən daha çox çəkiblər.