İsrail ordusu cümə axşamı səhər saatlarında HƏMAS hərəkatının Siyasi Bürosunun sabiq rəhbəri Yəhya əs-Sinvarın şəxsi mühafizəçilərindən birinin ötən bazar ertəsi Xan Yunisdə həyata keçirilən əməliyyat nəticəsində öldürüldüyünü elan edib. İsrail ordusunun bəyanatına görə, hədəf alınan şəxs HƏMAS-ın hərbi qanadı olan "İzzəddin əl-Qəssam Briqadaları"nın "Nüxbə" (Xüsusi Təyinatlı) bölməsinin üzvü Rizq Süheyl Əbu Şəhmədir. O, 7 oktyabr 2023-cü il hücumu zamanı "Reim" hərbi bazasına təşkil edilən basqında iştirak edib.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehrana qarşı başlatdığı ən böyük maliyyə həmləsini dəstəkləyərək İranı idarə edən qrupla diplomatik razılaşmaya gəlməyin qeyri-mümkün olduğunu bəyan edib. Vaşinqtona son səfəri zamanı Prezident Trampla İranla diplomatiya imkanlarını müzakirə etdiyini qeyd edən Netanyahu bu barədə: "Lakin oradakı həmin qrupla, bu vəhşilərlə bir razılaşmaya nail olmağın mümkünlüyünə şübhə ilə yanaşıram. Sizə deyirəm, heç bir razılaşma əldə etmək mümkün deyil".-deyə bildirib.

Livanda onilliklər boyu toplanmış siyasi, iqtisadi və məzhəb ziddiyyətləri kimi köklü problemlər mövcuddur; bu problemlərə dövləti daxildən gəmirən və livanlıların sərvətlərini itirməsinə gətirib çıxaran korrupsiya da əlavə olunub. Bütün bu böhranların həlli Livan xalqı üçün ən vacib prioritetdir, lakin bunun üçün ilk növbədə özünün ən təməl vəzifəsini yerinə yetirən - bütün ölkə ərazisində təkbaşına mütləq hakimiyyət quran güclü bir dövlət lazımdır.

İsrail 27 oktyabr tarixində ölkə tarixinin bəlkə də ən həlledici parlament seçkilərinə hazırlaşır. Bu dəfə əsas siyasi rəqabət təkcə qonşu dövlətlərlə münaqişələr və ya fələstinlilərlə münasibətlər ətrafında dönməyəcək. Səsvermənin əsas mahiyyəti İsrailin 1948-ci ildə baniləri tərəfindən təməli qoyulmuş liberal-demokratik dövlət modelini qoruyub saxlayacağı, yoxsa ultradindar (Haredi) və sağçı təsirlərin üstünlük təşkil etdiyi illiberal idarəetməyə doğru daha sürətlə sürüşəcəyi sualına cavab tapmaq olacaq.

Baxmayaraq ki, "HƏMAS" hələlik məsələ ilə bağlı rəsmi bəyanat yaymayıb, Trampın bu açıqlaması Qahirədə vasitəçilərlə aparılan danışıqlardan məlumatlı olan mənbələrin Fələstin İslamçı hərəkatının silahların təhvil verilməsini əhatə edən müqaviləyə doğru irəlilədiyini "AFP" agentliyinə bildirməsindən dərhal sonra gəlib.

İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin yeni komandanı Umər Tişler Çərşənbə vəzifəsinin icrasına başlama mərasimində bəyan edib ki, yəhudi dövləti lazım gələrsə, İrana qarşı "bütün hava qüvvələrini" istifadə etməyə hazırdır. Tomer Barı bu postda əvəz edən Tişler deyib: "İrandakı hadisələri yaxından izləyirik və ehtiyac yaranarsa, bütün hava qüvvələrimizi şərqə yerləşdirməyə hazırıq".

Livan Prezidenti Jozef Aun və "Hizbullah" arasında ölkə adından kimin danışıqlar aparacağı ilə bağlı alovlanan ritorik müharibə və İsrailin artan hücumları Livanın siyasi rəhbərliyinin görüşlərinin təxirə salınmasına səbəb olub. Prezident Aun, parlament sədri Nəbih Bərri və Baş nazir Navvaf Salam arasındakı planlaşdırılan görüş gərginliyi azaltmaq üçün diplomatik təmaslar nəticə verənədək təxirə salınıb.

Fələstin Milli Administrasiyasının rəhbəri Mahmud Abbasın (Əbu Mazen) bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı çıxardığı ümumi çağırış qərarına əsasən, Deyr əl-Bələh şəhəri Qəzza səviyyəsində seçkilərin keçiriləcəyi yeganə bölgə kimi seçilib. Buna səbəb İsrail müharibəsindən sonra şəhərin ən az zərər görən bölgə hesab edilməsidir; belə ki, bəzi infrastruktur obyektləri zolağın digər əraziləri ilə müqayisədə hələ də daha yaxşı vəziyyətdədir.

Livan və İsrail arasında danışıqların aparılması ilk dəfə baş verən hadisə deyil. Lakin hər dəfə bu mövzu gündəmə gələndə fərqli daxili və regional balansları əks etdirir. 2026-cı il danışıqlarının konteksti 1982 və 1983-cü illərdən köklü şəkildə fərqlənir.Hazırkı danışıqlarla 42 il əvvəlki danışıqlar arasında hansı fərq var? 1982-ci ildə İsrail ordusu Livanı Beyruta qədər işğal etmişdi. Fələstin Azadlıq Təşkilatı (FAT) ölkədən çıxarılmış, lakin 1976-cı ildə daxil olan Suriya ordusu orada qalmışdı. Tehranın qərarı və Dəməşqin yardımı ilə 1982-ci ilin iyununda əsası qoyulan "Hizbullah"ın o zaman böyük bir rolu yox idi. Bəzi qüvvələrə elə gəlirdi ki, güc balansı yeni bir siyasi kursa imkan verir. İsrail rəhbərliyi, Menahem Begin və Ariel Şaron 1982-ci ildə seçilmiş prezident Bəşir Cəmayıl ilə sülh sazişinin imzalanması üçün gizli əlaqə kanalları açmışdılar.

Suriyada hakimiyyət orqanlarının Dəməşqdə dini şəxsiyyəti hədəf almaq üçün hazırlanmış partlayıcı qurğunun zərərsizləşdirilməsi və xarici tərəflə əlaqəli hüceyrənin həbs edilməsi barədə bəyanatı heç də təəccüblü olmadı. Çünki bu xarici tərəf Livan-İran mənşəli "Hizbullah"dan başqa heç kim deyil. Bu, qarşısına qoyulan vəzifəni yerinə yetirməzdən əvvəl ifşa edilən ilk hüceyrə deyil.

Birləşmiş Ştatlar və İran arasında 38 günlük birbaşa hərbi qarşıdurmadan sonra elan edilən atəşkəs zahirən diplomatiyanın qələbəsi kimi görünsə də, mahiyyət etibarilə itkilər və ziddiyyətlərlə yüklənmiş bir "döyüşçü fasiləsi"nə daha yaxındır. "Tarixi qələbə" elan etməyə tələsən İran rəsmiləri yaxşı bilirlər ki, bu bəyanat strateji reallıqdan daha çox daxili istehlaka yönəlib; belə ki, Tehran bu raunddan tükənmiş hərbi imkanlar, darmadağın edilmiş donanma, sıradan çıxmış müdafiə sistemləri, zədələnmiş infrastruktur və sanksiyaların, ardıcıl zərbələrin ağırlığı altında sarsılan iqtisadiyyatla çıxıb. Qarşı tərəfdə isə Vaşinqton özünü bəndlərinin yozulmasında əsaslı fərqlərlə dolu bir atəşkəs qarşısında görür ki, bu da sazişin nə dərəcədə davamlı olacağı sualını təcili və qanunauyğun edir.

İsrailin Beyrut və digər bölgələrə müharibənin başlanğıcından bəri ən şiddətli hücumu — bir neçə dəqiqə ərzində yüz hava zərbəsi endirməsi ilə əsas sual artıq Livanın "İran atəşkəsinə" daxil olub-olmaması deyil. Əsas sual budur: Niyə İsrail, Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunan bu atəşkəsə sadiq olmadığını günün günorta çağı, heç bir xəbərdarlıq etmədən 100-dən çox ölü və 800-dən çox yaralı ilə nəticələnən bir qırğın törədərək nümayiş etdirdi?