İran ətrafında baş verən hərbi gərginliklər yalnız siyasi və təhlükəsizlik deyil, həm də iqtisadi nəticələr doğurur. Məlumata görə, müharibə dövründə bir sıra böyük investorlara və fondlara bazar dəyişikliklərindən əvvəl mövqe tutmaq imkanı yarandığı, bəzi hallarda isə “insayder məlumat sızması” ehtimallarının gündəmə gəldiyi qeyd olunur.
#İran-ABŞ münasibətləri
Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Devlet Bahçeli sosial media hesabından gündəmdəki mühüm hadisələri qiymətləndirib. Baxçalı regional və qlobal sülh üçün kritik bir mərhələdə ABŞ və İran arasında əldə olunmuş iki həftəlik müvəqqəti atəşkəs qərarını məmnuniyyətlə qarşıladıqlarını bildirib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı davam edən hərbi kampaniyanın gedişatı barədə mühüm statistik məlumatları açıqlayıb. Prezident Amerika Silahlı Qüvvələrinin son bir ayda həyata keçirdiyi əməliyyatların miqyasını "görünməmiş" adlandırıb. "Son 37 gün ərzində Amerikanın silahlı qüvvələri İran üzərində 10,000-dən çox döyüş uçuşu həyata keçirib – bu, eşidilməmiş bir göstəricidir."-deyə Prezident Donald Trampın bəyanatında qeyd edilib.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bu gün (6 aprel 2026-cı il) iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefon əlaqəsi saxlayıb. Diplomatik mənbələrdən əldə edilən məlumata görə, nazirlər bölgədəki son hərbi-siyasi vəziyyəti və davam edən müharibənin gedişatını ətraflı müzakirə ediblər. Görüş zamanı nazir Hakan Fidan Türkiyənin regionda sabitliyin bərpası ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edib və mülki əhalinin təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb.
Pakistan rəsmilərinin məlumatına görə, İran ABŞ və İsrailin ölkə rəhbərliyini hədəf alan hücumları dərhal dayandırmasını tələb edib və atəşkəs təklifinin Tehrana təqdim olunduğunu təsdiqləyib. İran tərəfi həmçinin Hörmüz boğazı ilə bağlı ABŞ tərəfindən irəli sürülən şərtlərin, o cümlədən “son tarix” yanaşmasının qeyd-şərtsiz geri götürülməsini istəyib.
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio "ABC" telekanalına verdiyi müsahibədə rəsmi Vaşinqtonun Hörmüz boğazındakı naviqasiya azadlığı və İranla davam edən diplomatik təmaslarla bağlı qətiyyətli mövqeyini açıqlayıb.
İran ABŞ tərəfindən təqdim olunan təklifi sərt tənqid edib. Açıqlamada təklifin məzmunu ilə bağlı əlavə detallar açıqlanmasa da, rəsmi Tehran bu yanaşmanın qəbul edilə bilən olmadığını vurğulayıb. Açıqlamada bildirilib ki, ABŞ tərəfindən göndərilən təklif əsasən “çox iddialı, real olmayan və məntiqsiz” tələblərdən ibarətdir.
ABŞ rəsmilərinə istinadən yayılan məlumatlara görə, Prezident Donald Tramp İranda saxlanılan 400 kiloqramdan çox yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranın müsadirə edilməsi üçün xüsusi hərbi əməliyyat planlarını dəyərləndirir. Bu əməliyyatın olduqca mürəkkəb və riskli olduğu, ABŞ hərbçilərinin günlərlə İran ərazisində qalmasını tələb edə biləcəyi vurğulanır. Trampın müşavirləri vasitəsilə İrana "müharibənin dayandırılması müqabilində uranın təhvil verilməsi" şərtini qoyduğu iddia edilir. Tehran bu təklifi rədd edərsə, nüvə materialının güc tətbiq etməklə ələ keçirilməsi variantı aktivləşəcək. Bu məqsədlə dəniz piyadaları və paraşütçü desant bölmələrinin bölgəyə yerləşdirilməsi kimi alternativlər hazırlanır.
Beynəlxalq ictimaiyyət ABŞ və İran arasında keçirilən ilk raund danışıqların nəticələrini böyük maraqla gözləyir. Ekspertlər bu mərhələni həlledici, lakin təhlükəli adlandırırlar. Danışıqlar fonunda baş verən siyasi və hərbi manevrlər tərəflər arasındakı uçurumun nə dərəcədə dərin olduğunu göstərir. Hörmüz boğazı və İranın nüvə proqramı hələ də ixtilafın mərkəzindədir.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) sosial media hesabında İrana qarşı həyata keçirilən hərbi əməliyyatlarla bağlı rəsmi açıqlama yayılıb. Açıqlamada İrana qarşı hücumların başlanğıcından bəri ölkə ərazisində 9 mindən çox hədəfin vurulduğu bildirilib. Həmçinin qeyd edilib ki, aralarında döyüş gəmilərinin də olduğu 140-dan çox gəmi ya ciddi zədələnib, ya da tamamilə məhv edilib.
İranın Səudiyyə Ərəbistanındakı "Şahzadə Sultan" hava bazasına endirdiyi raket zərbələri nəticəsində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus strateji texnikalara ciddi ziyan dəyib. "Wall Street Journal" (WSJ) qəzetinin ABŞ rəsmilərinə istinadən yaydığı məlumata görə, son günlərdə həyata keçirilən hücumlar zamanı ABŞ-a məxsus 5 yanacaqdoldurma təyyarəsi uçuş zolağında olarkən zərbələrə məruz qalıb. Bildirilir ki, hadisə zamanı can itkisi olmasa da, təyyarələr tamamilə məhv edilməyib, lakin ciddi zədələnib. Hazırda həmin təyyarələrin təmiri istiqamətində işlər aparılır.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İrana qarşı davam edən hərbi əməliyyatların miqyası barədə rəsmi məlumat yayıb. CENTCOM komandanı admiral Bred Kuper bildirib ki, bu, ABŞ-ın son bir nəsildə Yaxın Şərqdə həyata keçirdiyi ən böyük hərbi yığınaqdır. Admiral Kuperin sözlərinə görə, fevralın 28-dən başlayan əməliyyatlarda 50 mindən çox əsgər, 200 döyüş təyyarəsi və 2 aviadaşıyıcı gəmi iştirak edir. İndiyədək İran ərazisində təxminən 2 min strateji hədəfin vurulduğu və ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin böyük ölçüdə sıradan çıxarıldığı qeyd olunub.