#İsrail və İran gərginliyi

Hörmüz boğazından son iki gün ərzində cəmi 7 ticarət gəmisinin keçid etdiyi bildirilib. Dəniz nəqliyyatı izləmə platformalarının məlumatına əsasən, martın 25-də “Egret” və “Savona” adlı neft və kimyəvi yük tankerləri boş vəziyyətdə boğazın şərqindən qərbinə doğru hərəkət edib.

İsrail İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı Əlirza Tənqsirinin hava zərbəsi nəticəsində öldürüldüyünü açıqlayıb. Nazirin sözlərinə görə, Tənqsiri Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətini məhdudlaşdıran hücumların təşkilinə rəhbərlik edirdi. O qeyd edib ki, bu əməliyyat İranın yüksək rütbəli hərbi rəhbərliyinə “açıq mesaj” xarakteri daşıyır.

Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərinin kənarında hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirilən ballistik raketin qalıqlarının yerə düşməsi faciəyə səbəb olub. Hökumətin media ofisinin cümə axşamı yaydığı məlumata görə, hadisə nəticəsində iki nəfər həlak olub, üç nəfər isə yaralanıb.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) komandanı admiral Bred Kuper İrana qarşı həyata keçirilən hərbi əməliyyatların gedişatı ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. Əməliyyatın dördüncü həftəsində olduqlarını qeyd edən admiral, qarşıya qoyulan hərbi məqsədlərə planlaşdırılandan daha sürətlə nail olduqlarını bildirib. Bred Kuperin sözlərinə görə, ABŞ qüvvələri indiyədək İranın 10 mindən çox hərbi hədəfinə zərbə endirib. O, xüsusilə İran hərbi dəniz qüvvələrinin ağır itkilər verdiyini vurğulayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Respublikaçılar Partiyasının illik tədbirində çıxış edərək, İran rəhbərliyinin gizli şəkildə danışıqlar apardığını və saziş imzalamağa can atdığını iddia edib. Trampın sözlərinə görə, Tehran rəsmiləri bu istəklərini həm öz xalqından, həm də ABŞ-dan gələn təhlükələr səbəbindən ictimaiyyətə açıqlamaqdan çəkinirlər. Çıxışı zamanı Tramp "müharibə" ifadəsi yerinə "hərbi əməliyyat" terminindən istifadə edəcəyini bildirib. O, baş verənləri "hərbi məhv" adlandıraraq, İranın nüvə silahına sahib olma ehtimalını "xərçəng"ə bənzədib.

ABŞ və İsrailin fevralın 28-də İrana qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatlardan sonra strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının faktiki olaraq qapanması Asiya ölkələrini dərin enerji böhranı ilə üz-üzə qoyub. Dünyanın dəniz yolu ilə daşınan neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) ticarətinin 20%-nin keçdiyi bu keçid məntəqəsində gəmi hərəkətinin dayanması Çin, Hindistan, Yaponiya və Cənubi Koreya kimi sənaye nəhənglərində yanacaq təchizatını iflic edib.

Türkiyənin Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar ölkənin enerji müstəqilliyi hədəfi istiqamətində mühüm addımların atıldığını bəyan edib. Nazir bildirib ki, "Abdülhamid Han" qazma gəmisi sabah səhər saatlarından etibarən Qara dənizdə fəaliyyətə başlayacaq. Bununla yanaşı, aprel ayında "Fatih" gəmisi ilə yeni quyuların qazılması və Somali sahillərində araşdırmaların aparılması planlaşdırılır.

İran İslam Şurası Məclisinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ın bölgədəki hərbi hərəkətliliyini və qoşun yerləşdirmə planlarını yaxından izlədiklərini bəyan edib. O, Vaşinqton administrasiyasına müraciət edərək, "Torpaqlarımızı müdafiə etmək qətiyyətimizi sınamayın" ifadəsini işlədib. Qalibaf "X" sosial media platformasında paylaşdığı mesajında Pentaqonun bölgəyə əlavə qüvvələr göndərəcəyi ilə bağlı yayılan xəbərlərə münasibət bildirib. Məclis sədri qeyd edib ki, generalların və siyasi qərar vericilərin yol verdiyi səhvləri əsgərlər düzəldə bilməz. O, həmçinin ABŞ hərbçilərinin İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun xülyalarının qurbanı olacağını vurğulayıb.

İran Qızıl Aypara Cəmiyyətinin sədri Kulivand davam edən müharibənin mülki əhali üzərindəki dağıdıcı təsirləri barədə məlumat paylaşıb. Rəsmi açıqlamaya görə, hücumların başlanğıcından bəri 5 yaşınadək 66 uşaq həyatını itirib. Sentyabrın 28-dən bəri hücumların mərkəzinə çevrilən Tehranda və ölkə genelində dağıntıların miqyası qorxulu həddə çatıb. Məlumata görə, ölkə boyu 85 mindən çox mülki yaşayış məntəqəsinə ziyan dəyib. Bu tikililərin 64 583-nün yaşayış evi, təxminən 20 mininin isə ticari obyekt olduğu qeyd edilib.

İsrail ordusu ABŞ ilə birgə həyata keçirdiyi əməliyyatlar çərçivəsində fevralın 28-dən bu yana İranda 3 mindən çox hədəfi vurduğunu bəyan edib. İsrail ordusundan edilən yazılı açıqlamada Tehran rəhbərliyinə məxsus obyektlərə hücumların davam etdiyi bildirilib. Məlumatda qeyd olunub ki, İsrail döyüş təyyarələri fevralın 28-də ABŞ ilə birlikdə başladığı hücumlarda İran ərazisində 3 mindən çox hədəfə zərbə endirib.

İran İsrailin cənubunda yerləşən Arad və Dimona şəhərlərini hədəf alan yeni cavab zərbələri həyata keçirib. İsrail ordusundan edilən yazılı açıqlamada İrandan atıldığı müəyyən edilən raketlərin qarşısının alınması üçün hava hücumundan müdafiə sistemlərinin işə düşdüyü bildirilib. Hücum təhlükəsi altında olan bölgələrdə mobil telefonlara xəbərdarlıq mesajları göndərilib və əhalidən növbəti bildirişə qədər sığınacaqlarda qalmaları istənilib.