Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani cümə axşamı Tehrana səfər edəcək. O, İranın bir sıra yüksək vəzifəli rəsmiləri ilə görüşlər keçirəcək. Danışıqların əsas məqsədi bölgədə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə etməkdir. Tərəflər dialoqun bərpası üçün əlverişli şəraitin yaradılması imkanlarını da nəzərdən keçirəcəklər. Qətər mübahisələrin həllində diplomatik yolu ən səmərəli vasitə hesab etdiyini bir daha vurğulayıb. Görüşlərdə Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçilik məsələsinə xüsusi diqqət yetiriləcək. Qətər boğazdakı vəziyyətin fevralın 28-dən əvvəlki şəraitə qaytarılmasının zəruriliyini gündəmə gətirəcək. Səfər bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunması istiqamətində diplomatik səylərin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir.

İran və Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı razılığa gəlib. Açıqlamanı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü verib. Tərəflər arasında danışıqlar təxminən bir ay əvvəl başlayıb. İran rəsmisi danışıqların hər iki tərəfin qəbul etdiyi nəticə ilə yekunlaşdığını bildirib. Razılaşma Hörmüz boğazının sularında İran və Omanın paylarını əhatə edir. Boğazdan əldə olunan gəlirlərin bölgüsü ilə bağlı da razılığın əldə edildiyi bildirilir. Razılaşmanın konkret bölgü nisbətləri açıqlanmayıb. İran tərəfi ABŞ-ni danışıqları ləngitməkdə ittiham edib.

İran Hörmüz boğazı üzərində tam suveren nəzarətə malik olduğunu bildirib. Bu barədə İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif açıqlama verib. O, boğaza nəzarəti İranın qanuni və suveren hüququ kimi qiymətləndirib. Arif Hörmüz boğazının İrana məxsus olduğunu bildirib. İran rəsmisi ölkəsinin mümkün təhdidlərə qarşı hazır olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İrana qarşı istənilən təhlükəli addıma cavab veriləcək. Tehran Hörmüz boğazını milli təhlükəsizlik baxımından mühüm hesab edir. Açıqlama boğazda gəmiçilik və nəzarət məsələləri ətrafında gərginliyin davam etdiyi vaxtda verilib.

Donald Tramp Hörmüz boğazının beynəlxalq sularındakı bütün dəniz minalarının təmizləndiyini və ya məhv edildiyini bildirib. ABŞ Prezidenti bu barədə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ona məlumat verdiyini deyib. Tramp İrana yeni minaların yerləşdirilməməsi barədə xəbərdarlıq edildiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, yeni mina yerləşdirən istənilən gəmi və ya qayıq məhv ediləcək. ABŞ Prezidenti minaların yerləşdirilməsinə qarşı “sıfır dözümlülük” siyasətinin qüvvədə olduğunu bildirib. Tramp mümkün hərbi tədbirlərin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Hörmüz boğazı beynəlxalq enerji və dəniz daşımaları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Açıqlama boğazda təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpası istiqamətində diplomatik səylərin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

Qətər Hörmüz boğazında vəziyyətin böhrandan əvvəlki səviyyəyə qaytarılmasını istəyir. Bu barədə Qətər Xarici İşlər Nazirliyi açıqlama verib. Doha boğazdan sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinin zəruriliyini vurğulayıb. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki gərginlik beynəlxalq gəmiçilik üçün ciddi narahatlıq yaradıb. Qətər vəziyyətin normallaşdırılmasını əsas prioritetlərdən biri hesab edir. Doha regional gərginliyin diplomatik vasitələrlə azaldılmasını dəstəkləyir. Qətərin mövqeyinə görə, boğazda sərbəst və təhlükəsiz hərəkət bərpa edilməlidir.

NATO-nun ali hərbi komandanlığı Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin dəstəklənməsi məsələsini müzakirə etmək üçün üzv ölkələrin nümayəndələrini bir araya gətirib. Videokonfrans avqustun 19-da müdafiə rəhbərləri səviyyəsində keçirilib. NATO bunun alyansın missiyası olmadığını xüsusi olaraq vurğulayıb. Təşkilat yalnız maraqlı üzv ölkələr arasında mümkün töhfələrin əlaqələndirilməsinə kömək edir. NATO müttəfiqləri İranla qarşıdurmaya alyans olaraq birbaşa qoşulmaqdan yayınmağa çalışırlar. Fransa və Böyük Britaniya NATO-dan kənarda təxminən 12 ölkədən ibarət koalisiya yaratmaq üzərində işləyir. Məqsəd Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etməkdir. Uzunmüddətli mexanizmin həyata keçirilməsi üçün İranın razılığının da lazım olacağı bildirilir.

İran və Oman Hörmüz boğazı üzrə danışıqların yenidən başlanmasını müzakirə edib. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefonla danışıb. Tərəflər danışıqların bərpası üçün uyğun şəraitin yaradılması yollarını nəzərdən keçiriblər. Əsas məsələlərdən biri Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin bərpası olub. Nazirlər diplomatik təmasların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar bölgədə təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunmasına çağırıblar. Oman son dövrdə Hörmüz böhranının diplomatik yolla həlli istiqamətində fəal səylər göstərir. Tehran və Məsqət də bu istiqamətdə qarşılıqlı təmasları davam etdirmək niyyətindədir.

ABŞ qüvvələri may ayının əvvəlindən bəri Hörmüz boğazından 1300 gəminin keçidinə yardım edib. Bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının sözçüsü məlumat verib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Son aylarda bölgədəki hərbi gərginlik gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. ABŞ bölgədə dəniz yollarının açıq saxlanılmasına çalışdığını bildirir. Vaşinqton təhlükəsiz gəmiçiliyi beynəlxalq ticarət üçün mühüm hesab edir. Keçidinə yardım göstərilən gəmilərin hansı ölkələrə məxsus olduğu açıqlanmayıb. Yardımın konkret hansı formada həyata keçirildiyi barədə də əlavə məlumat verilməyib.

Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülati strateji dəniz yollarında sərbəst hərəkətə qarşı təhdidlərin qəbuledilməz olduğunu bildirib. O, heç bir ölkənin Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmiçiliyə mane olmamalı olduğunu vurğulayıb. Nazir Qırmızı dənizdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin edilməsinin vacibliyini qeyd edib. Əbdülati dəniz yollarına qarşı təhdidləri regional və beynəlxalq təhlükəsizliyə birbaşa təhlükə adlandırıb. Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyət beynəlxalq təchizat zəncirlərinə mənfi təsir göstərir. Strateji su yollarındakı maneələr dünya ticarətinə də ciddi təsir edə bilər. Misir bütün boğazlarda sərbəst gəmiçiliyin beynəlxalq qaydalara uyğun qorunmasını istəyir. Qahirə dəniz təhlükəsizliyinin təmin edilməsini regional sabitlik üçün mühüm hesab edir.

Yəmən sahillərində altı silahlı şəxsin bir gəmini ələ keçirdiyi bildirilir. Hadisə Ədən körfəzində, Yəmənin Əl-Mükəlla şəhərinin şərqində baş verib. Silahlı şəxslər gəmiyə daxil olaraq onun idarəsini nəzarətə götürüblər. Daha sonra gəminin Somaliyə doğru istiqamətləndirildiyi açıqlanıb. Bundan əvvəl qərbə doğru hərəkət edən neftdaşıyan gəmiyə icazəsiz başqa bir gəminin yaxınlaşdığı bildirilmişdi. Silahlı şəxslərin kimliyi barədə hələlik məlumat yoxdur. Gəminin heyətinin vəziyyəti ilə bağlı da təfərrüat açıqlanmayıb. Hadisə Ədən körfəzində dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığı artırıb.

Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı bir həftə ərzində 19,5 faiz azalıb. Avqustun 10-dan başlayan həftədə boğazdan 95 gəmi keçib. Avqustun 16-da isə yalnız üç keçid qeydə alınıb. Bəzi gəmilər Hörmüz boğazının İran tərəfdən və alternativ marşrutlardan istifadə edib. Oman tərəfdən keçən marşrutlarda isə heç bir keçid qeydə alınmayıb. Bəb əl-Məndəb boğazında gəmi keçidlərinin sayı 6,7 faiz artaraq 254-ə çatıb. İzlənməsi mümkün olmayan keçidlərin sayı 40-dan 16-ya düşüb.Məlumatlar bölgədə gəmiçilik marşrutlarının təhlükəsizlik vəziyyətinə uyğun dəyişdiyini göstərir.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Hörmüz boğazından keçən ADNOC ilə əlaqəli gəmiyə İran tərəfindən hücum edildiyini bildirərək hadisəni pisləyib. BƏƏ-nin dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, hadisə zamanı xəsarət alan olmayıb və vəziyyət nəzarət altına alınıb. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasını və Hörmüz boğazından iqtisadi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilməsini kəskin şəkildə pisləyib. Nazirlik bu addımları İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun dəniz quldurluğu əməlləri kimi qiymətləndirib. BƏƏ İranı hücumları dayandırmağa və Hörmüz boğazını tam və qeyd-şərtsiz açmağa çağırıb. Hadisə cümə axşamı daha iki ADNOC gəmisinin hücuma məruz qalmasından bir gün sonra baş verib. Son hücumlar Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bölgədə enerji daşımalarının təhlükəsizliyi də yeni təhdidlərlə üzləşir.