Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti kəskin şəkildə azalıb və cümə günü yalnız iki gəminin boğazdan keçdiyi müəyyən edilib. Gəmilərdən biri İranın ərazi sularına daxil olan taxıl daşıyan gəmi, digəri isə əks istiqamətdə hərəkət edən boş quru yük gəmisi olub. Bundan başqa, boş mayeləşdirilmiş neft qazı daşıyan tanker də boğazdan keçərək Fars körfəzinə daxil olub. Cümə günü boğazdan xam neft daşıyan heç bir gəmi keçməyib. Cümə axşamı doqquz gəminin keçməsi əvvəlki gündəki beş gəmidən çox olsa da, avqust ayının gündəlik orta göstəricisindən aşağıdır. Müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından gündəlik 130-dan çox gəmi keçirdi. Mütəxəssislər İranın boğazda gəmiçiliyi məhdudlaşdırmaq imkanını ABŞ-la aparılan danışıqlarda əsas təsir vasitələrindən biri hesab edirlər.

Beynəlxalq Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin vitse-prezidenti Rəşid əl-Məhənədi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların davam etdiyini bildirib. O, tərəflərin sərt açıqlamalarına baxmayaraq diplomatik həll imkanlarının qaldığını qeyd edib. Ekspert İranın Hörmüz boğazına nəzarəti təhlükəsizlik məsələsi və danışıqlarda təsir vasitəsi kimi gördüyünü deyib. Lakin onun sözlərinə görə, Tehranın bu təsir imkanları əvvəlki gücünü itirir. Gəmiçiliyin sərbəstliyinin məhdudlaşdırılması beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmir. Ekspert regional mexanizm yaradılması ehtimalını mümkün variant kimi qiymətləndirib.

UKMTO Yəmən sahillərində yük gəmisinin naməlum mərmi ilə vurulduğunu açıqlayıb. Hadisə Qırmızı dənizin cənub hissəsində, Əl-Məxa limanı yaxınlığında baş verib. Qurum zərbə nəticəsində itkilərin olduğunu bildirib. Hadisə ilə bağlı araşdırma davam edir. UKMTO gəmilərə bölgədə ehtiyatlı hərəkət etməyi tövsiyə edib. Qırmızı dənizdə gəmiçilik təhlükəsizliyi son dövrlərdə artan hücumlar səbəbindən diqqət mərkəzindədir. Əl-Məxa bölgəsi Yəməndə strateji əhəmiyyət daşıyan ərazilərdən biridir.

UKMTO Oman körfəzində tanker və hərbi qüvvələrin iştirakı ilə insident barədə məlumat aldığını açıqlayıb. Qurum hadisənin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Aidiyyəti orqanların vəziyyətdən xəbərdar olduğu və araşdırmaların davam etdiyi bildirilib. Oman körfəzi qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə son dövrlərdə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar artıb. Hadisənin səbəbi və iştirakçı tərəflər barədə rəsmi məlumat verilməyib. Araşdırmaların nəticələrinin gözlənildiyi qeyd olunub.

Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti həftəsonu kəskin azalıb. Dəniz nəqliyyatını izləyən məlumatlara görə, keçidlərin sayı cümə günü 15-dən bazar günü 6-ya enib. 17 gəminin İranın birtərəfli müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etdiyi bildirilib. Daha 10 gəminin hansı marşrutla hərəkət etdiyi müəyyən edilməyib. Gəmi hərəkətinin azalması bölgədə təhlükəsizlik narahatlıqlarının artdığı vaxtda baş verib. Eyni dövrdə Bab əl-Məndəb boğazında 116 keçid qeydə alınıb. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji daşımaları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Oman hökuməti Hörmüz boğazından keçən gəmilərə qarşı təkrarlanan hücumları pisləyib. Maskat bu hücumların beynəlxalq hüququ pozduğunu bildirib. Oman Xarici İşlər Nazirliyi belə hərəkətlərin ərazi sularının suverenliyinə də zidd olduğunu vurğulayıb. Nazirlik Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının təşkili ilə bağlı aparılan danışıqlara da münasibət bildirib. Danışıqların müsbət istiqamətdə irəlilədiyi açıqlanıb. Oman bütün tərəfləri danışıqların uğuruna təhlükə yarada biləcək addımlardan çəkinməyə çağırıb. Maskat bölgədə gərginliyi artıracaq hərəkətlərdən uzaq durulmasının vacibliyini vurğulayıb. Oman hökuməti Hörmüz boğazında təhlükəsiz dəniz nəqliyyatının təmin edilməsinə çağırıb.

İran Hörmüz boğazının yenidən açılmasının avtomatik deyil, müəyyən şərtlərdən asılı olduğunu bildirib. Tehran Omanla razılaşmanın əldə edilməsinin boğazın dərhal əvvəlki qaydada açılması demək olmadığını vurğulayır. İran gəmilərin indiyədək istifadə etdiyi mövcud keçid yolunu qəbul etmir. Tehran Hörmüz boğazından keçid üçün yeni yolun müəyyənləşdirilməsini istəyir. Yeni yolun coğrafi göstəricilərinin İran və Oman arasında razılaşdırıldığı bildirilir. İran məsələnin yalnız Omanla ikitərəfli şəkildə həll edilməsini tələb edir və üçüncü tərəflərin müdaxiləsini rədd edir. Tehran Hörmüz boğazını yalnız ticarət su yolu deyil, strateji təsir vasitəsi kimi də qiymətləndirir. İranın mövqeyi boğazda müharibədən əvvəlki keçid qaydalarının tam şəkildə bərpa edilməyəcəyinə işarə edir.

İran Hörmüz boğazı ilə bağlı Omanla razılaşma əldə etməyə çox yaxın olduğunu açıqlayıb. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi danışıqların əsasən gəmiçilik marşrutlarına yönəldiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran daha əvvəl Pakistanda əldə olunmuş anlaşmanın beşinci bəndini yerinə yetirir. Razılaşmaya əsasən, Hörmüz boğazında hərəkətin bir ay ərzində normal vəziyyətə qayıtması nəzərdə tutulurdu. Əraqçi iki həftə ərzində hərəkətin normal səviyyənin 60 faizinə çatdığını bildirib. İran ABŞ-ni Hörmüz boğazında yeni keçid yolları yaratmağa çalışmaqda ittiham edib. Omanla danışıqlarda daimi marşrut müəyyənləşdirilənədək müvəqqəti gəmiçilik yolunun yaradılması müzakirə olunur. İran və Omanın hərbi və dəniz qüvvələri arasında da məsələ ilə bağlı danışıqlar aparılıb.

İran və Oman Hörmüz boğazında gəmi hərəkətini tənzimləyəcək yeni razılaşmanın yekunlaşdırılmasına yaxındırlar. Reuters-in məlumatına görə, yeni model Tehranın boğaz üzərində nəzarət imkanlarını artıracaq. Kazım Qəribabadi bildirib ki, ABŞ-nin iyunda imzalanmış memorandum üzrə öhdəliklərinə qayıtması boğazın açılması üçün əsas şərtlərdən biridir. O əlavə edib ki, kommersiya gəmilərinin yeni marşrut üzrə əsasən İranın ərazi sularından keçməsi planlaşdırılır. Eyni zamanda, beynəlxalq gəmiçilik təşkilatları mümkün keçid rüsumlarına qarşı BMT-yə müraciət ediblər.

Dünyanın aparıcı səkkiz gəmiçilik assosiasiyası BMT-ni Hörmüz boğazında keçid rüsumlarının tətbiqinə qarşı mövqe tutmağa çağırıb. Təşkilatlar hesab edir ki, belə bir qərar beynəlxalq dənizçilik qaydalarına ziddir və qlobal iqtisadiyyata, eləcə də dünya üzrə milyonlarla insanın dolanışığına mənfi təsir göstərə bilər. Çağırış İran və Oman arasında boğazın idarə olunmasına dair razılaşmanın yaxınlaşdığı bir vaxtda səsləndirilib.

Böyük Britaniyanın UKMTO qurumu Yəmən sahilləri yaxınlığında bir gəminin yaxınlığında güclü partlayış baş verdiyini açıqlayıb. Hadisə Ədəndən 176 kilometr cənub-şərqdə qeydə alınıb. Qurumun məlumatına görə, bütün ekipaj üzvləri təhlükəsizdir. Partlayışın səbəbi ilə bağlı araşdırma aparılır.

Yəmən sahilləri yaxınlığında Hindistana məxsus MSV Faize Noore Oliya gəmisi mərmi zərbəsi nəticəsində batıb. Hindistan bu hadisəni səbəbsiz hücum kimi qiymətləndirib. Gəmidə olan 14 nəfərin hamısı, o cümlədən 13 Hindistan vətəndaşı Yəmən sahil mühafizəsi tərəfindən xilas edilib. Hindistan hökuməti bölgədə çalışan dənizçilərin təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi üçün təcili tədbirlərin görüləcəyini açıqlayıb. Hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürən tərəf barədə hələlik məlumat yoxdur.