Oman

Oman Sultanı Heysəm bin Tariq və Bəhreyn Kralı Həməd bin İsa Əl-Xəlifə regional və beynəlxalq məsələləri müzakirə edib. Telefon danışığında bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi yolları diqqət mərkəzində olub. Liderlər Oman-Bəhreyn münasibətlərinin inkişafı barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Tərəflər qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri də müzakirə ediblər. Danışıq Körfəz regionunda gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda baş tutub. İki ölkə regional sabitlik məsələlərində əməkdaşlığı davam etdirir.

UKMTO Oman körfəzində tanker və hərbi qüvvələrin iştirakı ilə insident barədə məlumat aldığını açıqlayıb. Qurum hadisənin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Aidiyyəti orqanların vəziyyətdən xəbərdar olduğu və araşdırmaların davam etdiyi bildirilib. Oman körfəzi qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə son dövrlərdə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar artıb. Hadisənin səbəbi və iştirakçı tərəflər barədə rəsmi məlumat verilməyib. Araşdırmaların nəticələrinin gözlənildiyi qeyd olunub.

Oman sahilləri yaxınlığında zədələnmiş tankerdən sızan neft təxminən 390 kvadratkilometr əraziyə yayılıb. "Karolin Bezengi" tankerinin Rusiya xam nefti daşıdığı bildirilir. Neft ləkəsi Həllaniyyat adalarından Oman sahillərinə doğru hərəkət edir. Çirklənmiş ərazinin sahilə ən yaxın nöqtəsi təxminən 7 kilometr məsafədədir. Gəmi heyəti ilk dəfə iyunun 8-də Yəmənin Əl-Mükəlla limanı yaxınlığında problemlə üzləşdiyini bildirib. İlkin məlumatlara görə, gəmidə partlayış baş verib. Tankerin zədələnməsinin dəqiq səbəbi hələ məlum deyil. Oman hakimiyyəti neft sızmasının qarşısının alınması üçün tədbirlər həyata keçirir.

Oman hökuməti Hörmüz boğazından keçən gəmilərə qarşı təkrarlanan hücumları pisləyib. Maskat bu hücumların beynəlxalq hüququ pozduğunu bildirib. Oman Xarici İşlər Nazirliyi belə hərəkətlərin ərazi sularının suverenliyinə də zidd olduğunu vurğulayıb. Nazirlik Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının təşkili ilə bağlı aparılan danışıqlara da münasibət bildirib. Danışıqların müsbət istiqamətdə irəlilədiyi açıqlanıb. Oman bütün tərəfləri danışıqların uğuruna təhlükə yarada biləcək addımlardan çəkinməyə çağırıb. Maskat bölgədə gərginliyi artıracaq hərəkətlərdən uzaq durulmasının vacibliyini vurğulayıb. Oman hökuməti Hörmüz boğazında təhlükəsiz dəniz nəqliyyatının təmin edilməsinə çağırıb.

Omanın Xəsəb şəhəri sahilləri yaxınlığında gəmi naməlum mərmi ilə vurulub. Hadisə sahildən təxminən 33 kilometr məsafədə baş verib. Gəmiyə mənşəyi müəyyən edilməyən mərminin dəydiyi bildirilir. Zərbədən sonra gəmidə yanğın başlayıb. Yanğının daha sonra söndürüldüyü açıqlanıb. Gəminin hazırda təhlükəsiz vəziyyətdə olduğu bildirilir. Hadisə zamanı heyət üzvlərindən heç kimin xəsarət almadığı qeyd olunur. Mərminin haradan atıldığı və hadisənin arxasında kimin dayandığı hələlik məlum deyil

Keçmiş ABŞ diplomatı Coey Hud Omanın Hörmüz boğazı ilə bağlı İranla dünya adından danışıqlar apardığını bildirib. Onun sözlərinə görə, boğaz qlobal enerji və xammal tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Hud qeyd edib ki, müharibədən sonra bu marşrutdan təhlükəsiz keçid xeyli çətinləşib. Omanın İranın minimum tələblərini müəyyənləşdirməyə çalışdığı vurğulanıb. Keçmiş diplomat hesab edir ki, İran keçidlərə görə ödəniş tələb etməsə, vəziyyət əvvəlki vəziyyətinə qayıda bilər. Bu qiymətləndirmələr Coey Huda məxsusdur.

Vaseda Universitetinin professoru Abdullah Baabud Omanın Hörmüz boğazında gərginliyin azaldılması istiqamətində fəal rol oynadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Oman İranın boğaza tam nəzarətini dəstəkləmir və beynəlxalq hüquqa uyğun həll yollarını müdafiə edir. Professor qeyd edib ki, Maskat Tehranla dialoqu davam etdirərək təhlükəsiz gəmiçilik üçün kompromis axtarır. Omanın bütün tərəflərlə işləmək bacarığının onu etibarlı vasitəçiyə çevirdiyi vurğulanıb. Analitik danışıqlarda müəyyən irəliləyişlərin olduğunu da bildirib. Onun fikrincə, Hörmüz boğazı ABŞ və İran arasında əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

İran ordusu Bəhreyndəki Şeyx İsa aviabazasında ABŞ hədəflərinə zərbə endirdiyini açıqlayıb. Məlumat İran dövlət mediası tərəfindən yayılıb. Bildirilir ki, bazada ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Beşinci Donanmasına aid mühüm obyektlər yerləşir. ABŞ və Bəhreyn rəsmiləri hələlik bu iddianı təsdiqləməyiblər. Hadisənin nəticələri ilə bağlı müstəqil məlumat yoxdur. Hücumun miqyası və mümkün zərər barədə rəsmi açıqlama verilməyib. Hazırda məlumat yalnız İran tərəfinin bəyanatına əsaslanır.

İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı aparılan danışıqlar dünya bazarında neftin ucuzlaşmasına səbəb olub. "Brent" markalı neftin qiyməti 1,56 faiz azalaraq 89,32 ABŞ dollarına düşüb. ABŞ-ın "Vest Texas İntermediate" markalı nefti də 1,35 faiz ucuzlaşıb. Analitiklər danışıqların Hörmüz boğazının fəaliyyətinin bərpası istiqamətində irəliləyişə işarə etdiyini bildirirlər. Bu gözləntilər bazarda təkliflə bağlı narahatlıqları azaldıb. Nəticədə neft qiymətlərində eniş müşahidə olunub. Bazar iştirakçıları danışıqların nəticələrini diqqətlə izləyirlər.

XXI əsrdə milli infrastruktur anlayışı köklü bir transformasiyadan keçir. Bir zamanlar dövlət investisiyalarında yollar, limanlar və elektrik şəbəkələri üstünlük təşkil edirdisə, indi yeni bir qat — rəqəmsal, intellektual və məlumatlara əsaslanan təbəqə ortaya çıxıb. Körfəz regionunda, xüsusilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Səudiyyə Ərəbistanında süni intellekt (Sİ) artıq sadəcə inkişaf etməkdə olan texnologiya kimi deyil, idarəetməni, iqtisadiyyatı və gündəlik həyatı yenidən formalaşdıran kritik infrastruktur kimi qəbul edilir. Bu keçid "Süni İntellekt Dövləti"nin yüksəlişindən xəbər verir.