NATO liderləri Türkiyədə keçirilən Zirvə Toplantısında kollektiv müdafiə prinsipinə sadiqliklərini təsdiqləyiblər. Onlar bildiriblər ki, alyansa üzv ölkələrdən birinə edilən hücum bütün müttəfiqlərə qarşı hücum hesab olunur. Bu prinsip NATO-nun 5-ci maddəsində əksini tapır və alyansın əsas təhlükəsizlik təminatlarından biridir. Liderlər müttəfiqlərin təhlükəsizliyinin bölünməz olduğunu vurğulayıblar. Toplantıda müdafiə xərcləri və regional təhlükəsizlik məsələləri də müzakirə olunub. NATO-nun gələcək strategiyasında kollektiv müdafiənin əsas yer tutacağı bildirilib. Ankara Zirvə Toplantısı alyans daxilində həmrəyliyin nümayişi baxımından diqqət çəkib.

NATO liderləri Ankarada keçirilən Zirvə Toplantısında İranın nüvə silahına malik olmamalı olduğunu bir daha bəyan ediblər. Alyans rəhbərləri bu mövqenin NATO-nun təhlükəsizlik siyasətinin əsas prinsiplərindən biri olduğunu vurğulayıblar. Bəyanatda nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasının vacibliyi qeyd olunub. Liderlər İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki mövqelərini dəyişməyiblər. Açıqlama regionda artan gərginlik fonunda verilib. NATO hesab edir ki, beynəlxalq təhlükəsizliyin qorunması üçün bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mövzu Ankaradakı zirvə görüşünün əsas müzakirə istiqamətlərindən biri olub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO Zirvə Toplantısında İspaniya və İranla bağlı əvvəlki sərt açıqlamalarını təkrarlamayıb. Danışıqlarla tanış olan mənbənin sözlərinə görə, Tramp qapalı görüşdə bu mövzulara toxunmayıb. Halbuki, bundan əvvəl o, İspaniyanı müdafiə xərclərinə və İrana qarşı mövqeyinə görə tənqid etmişdi. Tramp maliyyə nazirinə İspaniya ilə ticarət əlaqələrinin dayandırılması barədə göstəriş verdiyini də açıqlamışdı. NATO Zirvə Toplantısında isə əsas diqqət alyansın təhlükəsizlik gündəliyinə yönəlib. Mənbə bildirib ki, əvvəlki bəyanatlar toplantı zamanı yenidən səsləndirilməyib. Bu, sammitdəki müzakirələrin əsas istiqamətinin dəyişdiyini göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Avstraliya Milli Universitetinin müəllimi Aləm Saleh NATO-nun Hörmüz boğazında ABŞ-la birgə hərbi əməliyyata qoşulmasının real olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bunun üçün alyansın fəaliyyət prinsipləri tamamilə dəyişməlidir. Təhlilçi qeyd edib ki, NATO müdafiə xarakterli təşkilatdır və qlobal hücum əməliyyatları üçün yaradılmayıb. O, Donald Trampın müttəfiqləri bu məsələdə dəstəyə razı sala bilmədiyini də vurğulayıb. Aləm Saleh İranın müharibəni öz mövcudluğuna yönəlmiş təhlükə kimi qiymətləndirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, alyansın qlobal hücum missiyalarına keçməsi hazırkı şəraitdə mümkün görünmür. Bu qiymətləndirmə NATO-nun gələcək rolu ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

Ankarada keçirilən NATO Dövlət və Hökumət Başçılarının 36-cı Zirvə toplantısı çərçivəsində təşkil olunan rəsmi qəbulda iştirakçılara Türkiyə mətbəxinin müxtəlif bölgələrini əks etdirən xüsusi menyu təqdim edilib. Zirvə şərəfinə təşkil olunan şam yeməyində Anadolunun fərqli bölgələrindən seçilmiş məhsullarla hazırlanan ənənəvi yeməklər qonaqlara təqdim olunub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı NATO müttəfiqlərini qəsdən sınağa çəkdiyini açıqlayıb. O bildirib ki, məqsədi alyans ölkələrinin ABŞ-a dəstəyə nə dərəcədə hazır olduğunu öyrənmək idi. Tramp NATO üzvlərinin bir hissəsini müdafiə xərclərini kifayət qədər artırmamaqda da tənqid edib. O, ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat zamanı bəzi müttəfiqlərin lazımi dəstəyi vermədiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti alyans ölkələrinin kollektiv təhlükəsizlik sahəsində daha böyük məsuliyyət daşımalı olduğunu vurğulayıb. Bu açıqlamalar Ankara Zirvə Toplantısı öncəsi diqqət çəkən mövzulardan birinə çevrilib. Müdafiə xərcləri və müttəfiqlər arasında həmrəylik toplantının əsas gündəm məsələləri sırasında yer alır.

Böyük Britaniya və Niderland yeni dəniz tərəfdaşlığı sazişi imzalayıb. Təxminən 3,2 milyard ABŞ dolları dəyərində olan layihə çərçivəsində hər iki ölkənin silahlı qüvvələri yeni amfibiya nəqliyyat gəmiləri ilə təmin ediləcək. Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer bildirib ki, tərəfdaşlıq sənaye və dənizçilik sahəsindəki təcrübənin birləşdirilməsinə əsaslanır. Onun sözlərinə görə, layihə elit amfibiya qüvvələrinin imkanlarını artıracaq. Sazişin NATO-nun kollektiv müdafiə potensialını gücləndirəcəyi qeyd olunub. Layihə həm də Böyük Britaniya ilə Niderland arasında müdafiə sənayesi əməkdaşlığını yeni mərhələyə çıxarmağı hədəfləyir. Bu addım NATO-nun dəniz təhlükəsizliyi sahəsində imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm təşəbbüs kimi qiymətləndirilir.

Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində alyans rəsmiləri və Türkiyə Prezidentinin müşavirləri ilə görüş keçirib. Görüşdə Qətərin dövlət naziri Məhəmməd bin Əbdüləziz bin Saleh əl-Xüleyfi iştirak edib. Tərəflər əməkdaşlıq əlaqələrini və regiondakı son prosesləri müzakirə ediblər. Doha Xarici İşlər Nazirliyi görüşün Ankarada baş tutduğunu açıqlayıb. Müzakirələrdə regional vəziyyət və təhlükəsizlik məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Qətər son illərdə vasitəçilik və diplomatik təşəbbüslərdə fəal rol oynayır. Görüş Doha ilə NATO və Türkiyə arasında siyasi təmasların davam etdiyini göstərir.

NATO-nun yeni hesablamalarına əsasən, alyansın beş üzvü 2026-cı ildə əsas müdafiə xərclərini ümumi daxili məhsulun 3,5 faizi səviyyəsinə çatdıracaq. Bununla yanaşı, bəzi ölkələrin müdafiə xərcləri təxminən 2 faiz səviyyəsində qalacaq. NATO liderləri ötən il Haaqada keçirilən Zirvə Toplantısında 2035-ci ilədək 3,5 faizlik hədəfə çatmaq barədə razılıq əldə ediblər. Onlar, həmçinin kibertəhlükəsizlik və digər müdafiə sahələrinə əlavə 1,5 faiz həcmində investisiya qoyulmasını da qəbul ediblər. ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO üzvlərini müdafiəyə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Alyans daxilində müdafiə xərclərinin artırılması əsas prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirilir. Bu məsələ Ankara Zirvə Toplantısının əsas gündəm mövzularından biridir.

Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen Qrenlandiyanın satılmadığını və ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısında səsləndirib. Frederiksen bildirib ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının tərkibində muxtar ərazidir və onun statusu dəyişməyəcək. Baş nazirin bəyanatı Donald Trampın Qrenlandiyaya nəzarət etmək istəyini yenidən dilə gətirməsindən sonra verilib. Frederiksen müttəfiqlər arasında münasibətlərin qarşılıqlı hörmət prinsipi əsasında qurulmalı olduğunu vurğulayıb. O, Danimarkanın suverenliyi ilə bağlı mövqeyinin qəti olduğunu bildirib. Açıqlama NATO Zirvə Toplantısının diqqət çəkən siyasi mövzularından biri olub.

NATO-nun Avropa üzvləri və Kanada bu il müdafiə xərclərini artırmağa hazırlaşır. Alyans rəsmisinin sözlərinə görə, 2025-ci ildə əsas müdafiə xərclərinin ümumi daxili məhsulda payının orta hesabla 2,53 faizə çatacağı gözlənilir. Hazırda bu göstərici 2,31 faiz səviyyəsində qiymətləndirilir. Eyni zamanda, Ankarada keçirilən NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda ən azı 50 milyard ABŞ dolları dəyərində yeni satınalma razılaşmaları əldə olunub. Müqavilələrin yekun dəyəri ilə bağlı hesablamalar davam edir. Bu göstəricilər NATO ölkələrinin müdafiə imkanlarını gücləndirmək istiqamətində atdığı addımların davam etdiyini göstərir. Müdafiə sənayesində əməkdaşlığın genişlənməsi alyansın gələcək təhlükəsizlik strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur.

Cənubi Koreya Prezidenti Li Ce Myon NATO müttəfiqləri ilə müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığı genişləndirmək istədiyini bildirib. O, Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısının Müdafiə Sənayesi Forumunda çıxış edərək elmi-tədqiqat, qabaqcıl texnologiyalar və silah istehsalı sahələrində birgə fəaliyyətin vacibliyini vurğulayıb. Li Ce Myon mövcud əməkdaşlığın “Cənubi Koreya-NATO müdafiə sənayesi tərəfdaşlığı 2.0” səviyyəsinə yüksəldilməsini təklif edib. Onun sözlərinə görə, yeni əməkdaşlıq yalnız silah mübadiləsini deyil, həm də birgə tədqiqat, istehsal və istismar proseslərini əhatə etməlidir. Cənubi Koreya Prezidenti ölkəsinin sabit istehsal gücünün və təsdiqlənmiş texnologiyalarının NATO təcrübəsi ilə birləşməsinin hər iki tərəfin müdafiə imkanlarını artıracağını deyib. O, Cənubi Koreyanı NATO üzvləri üçün etibarlı tərəfdaş kimi təqdim edib. Bu təşəbbüs müdafiə sənayesində yeni əməkdaşlıq imkanları baxımından diqqət çəkir.